Let's look at nuclear power. Part 1: Physics

Door mux op zondag 14 mei 2017 15:13 - Reacties (15)
Categorie: Techniek, Views: 3.288

Nuclear power is a contentious subject, for a bunch of reasons. But really, what are those reasons? Even if you have an opinion on the subject, more often than not that will mostly be based on qualitative arguments, not an in-depth understanding of the subject. Today I would like to start to change that.

We're not just talking about nuclear power

Before we start the technical discussion proper, I'd like to say a few words about the motivation behind and aims of this blog series.

There is quite a vocal - but small - group of vehemently pro-nuclear and massively anti-nuclear people on the internet. There is no real discussion between these groups; like most pro/anti-debates, the different camps tend to make straw men out of each other and fight those - or keep repeating the same, debunked or un-nuanced, points over and over again. Instead of indulging this catharsis, I think this energy is much better spent (2 intentional puns there) learning how nuclear power works. This also strongly aids in making sense of the torrent of information present in media streams.

This is a series of blog articles with in-depth treatment of the technology behind nuclear fission and nuclear fusion reactors. I believe there is no good way to understand the political and societal issues without having at least an elementary understanding of how nuclear reactors work. Don't worry though - there are almost no equations and it's generally enough to just follow along with the broad strokes of the articles. However, if you are interested in this subject, I highly recommend using this blog series as a springboard for further reading. I do employ a fair amount of simplifications and generalizations.

I also welcome any constructive criticism, corrections and so on.

Nuclear physics 101

Like rocket science, nuclear physics has a popular image of being fiendishly difficult. But as a qualified rocket scientist, I can tell you that nuclear physics is easy. Anyone can understand it in principle.

Nuclear physics revolve around the nucleus of atoms. Atoms consist of three types of subatomic particles: electrons (which we'll ignore for the time being), neutrons and protons. Neutrons and protons are very similar; they have very similar masses and respond to the same kinds of forces. The major difference is that protons carry a positive electric charge and neutrons do not have an electrical charge. Protons therefore like to repulse each other and need the neutrons as 'glue' to keep them all together and stable. This means that for a given number of protons (which determines what kind of atom you're dealing with - oxygen, carbon, iron) you need a certain number of neutrons to go with it. Too few or too many and the nucleus isn't stable.

Fundamental forces
So far for the TL;DR. Let's dive in! In order to really understand nuclear physics, you need to at least dip your toes in fundamental forces. You can think of fundamental forces as ways of interacting; seeing, hearing, smelling, etc. Not all particles can see, hear or smell the same way. Some can't see at all, or be seen for that matter. The four fundamental forces are:

- The strong nuclear force
- The weak nuclear force
- The electromagnetic force
- Gravity


There are no other ways for any two things in the universe, regardless of its composition, to interact with anything else. Now, we have to understand what interacting means. When you see something, what actually happens is that the thing you're seeing has emitted a photon and your eye has detected that photon. Many photons actually. This *is* the electromagnetic force. We call them forces, but in layman terms that conjures up the wrong idea. They're really just ways of interacting, and seeing literally leverages the electromagnetic force.

The strong and weak nuclear force are very different. On the scale of humans, you don't experience these forces. Because whereas the electromagnetic force can reach all the way across the universe (we can literally see the edge of the observable universe - it's called the CMB), the nuclear strong and weak forces - as the name implies - only really works on the scale of atomic nuclei. The further away particles are, the weaker its influence becomes. And I'm not saying that the influence becomes half at twice the distance - it becomes one-millionth. At the scale of molecules, the influence of these forces is already infinitesimally small - let alone at human scales. But, much like with light (which is mediated by photons), the nuclear forces are also transferred by fundamental particles: bosons and mesons.


Gravity is a bit of a weird one. We're pretty sure it is a fundamental force, but it has some confusing properties. For instance, it is incredibly weak; you need to mass together millions of trillions of tons of rock to make the gravitational interactions even come close to the strength of interactions within nuclei. Also, we're not really sure if there are mediating particles that actually 'transfer' gravitational interactions between particles. There might be a 'graviton', but we haven't definitively discovered it yet. Also, contrary to all other fundamental forces, gravity acts on *everything*, not just a subset of all particles. Nothing escapes gravity.

Fundamental particles
Much like fundamental forces, there are fundamental particles. You might have heard of them: they are part of the Standard Model. These are particles that cannot be broken up into smaller parts. Each group of particles can interact with a certain subset of fundamental forces.

Standard Model - Wikipedia

All matter is made from these fundamental particles. For instance, neutrons and protons are made from quarks, held together by, primarily, the strong nuclear force mediated by gluons. This is often depicted as the nucleons being made from quarks AND gluons, but that is a little bit of a misnomer; even though gluons mediate the strong force, you shouldn't think of them as literal bits of glue physically existing between the quarks, holding them together. For all practical purposes, these particles are virtual, i.e. they are a mathematical way to represent interactions, not actual physical things.

The valley (or bucket) model of nuclei
So, atoms are what we're really talking about in this article. Atomic nuclei, their cores, are made from protons and neutrons. Protons carry an electric charge and are thus subject to the electromagnetic force. Because they have like charges, they are repelled from each other. On the other hand, the strong nuclear force binds the nucleons together on very short distances. You can imagine that this is a little tug of war between fundamental forces.

The strong force really, REALLY wants to pull nucleons together. Imagine the strong force like a valley between two mountains. In order to pull two nucleons apart, you have to push them up the mountain. Let go of them, and they roll into the valley again. This energy you put in is actual energy and you can measure this! When you make an atom larger, for instance by adding more neutrons or protons, the nucleons will necessariy have to sit further apart (due to the Pauli Exclusion Principle or PEP that says that no two particles can occupy the same exact place and state). Them being further apart means they have to sit higher up the valley, and thus contain more energy and - because energy equals mass - they are heavier then you'd expect! This is called the binding energy. This leads to the interesting situation that free neutrons and protons actually weigh more than neutrons and protons within an atomic nucleus.

In this valley, you can put protons and neutrons. Put more in, and they sit at higher energy levels (denoted by the horizontal lines, each line represents an energy level

The mountains surrounding the valley aren't infinitely tall. They have summits and if you manage to roll a nucleon up the mountain far enough, it will pass the summit and... roll down the other side! It's loose now. The height of the mountain is an analogy for the total binding energy, or conversely, the amount of energy you need to add to a nucleus to break it apart.

Of course, part of this energy exists in the form of that repelling force between protons. For small atoms, for instance hydrogen, the mountains really aren't much more than hills and just adding a second proton to its single proton nucleus already adds so much electromagnetic energy to the mix that the proton will spontaneously pop over the hill; it doesn't want to stay. You have to add at least one neutron to those 2 protons to increase the valley depth and push down those protons. You've just made Helium-3. 2 protons and 1 neutron.

The potential well (i.e. valley) is 'pushed down' (from the clear outline to the red outline) by adding neutrons

This gets us into the territory of isotopes. We tend to give different names to atoms if they differ in the amount of protons: Hydrogen has one proton, Helium 2, Lithium 3, etc. We do this because regardless of the amount of neutrons, the chemical properties - what we're most interested in in everyday life - of atoms are purely determined by the amount of electrons. Because electrons naturally occur in equal numbers to protons in atoms, that's how we order atoms. But what about the neutrons? And what about the electrons for that matter?

Most types of atoms (which we usually call elements or species) can have two or more numbers of associated neutrons. We call these different configurations isotopes. For instance, Helium - atomic number 2, so 2 protons and 2 electrons - is stable with either 1 or 2 neutrons. Iron, atomic number 26, is stable with 28, 30, 31 and 32 neutrons. Notice that it's not stable with 29, even though that number is surrounded by stable isotopes. This really is where the bucket analogy fails, and where you should stop imagining atoms as buckets.


By the way, aside from differing amounts of neutrons, there is also the phenomenon of unequal numbers of protons and electrons. Yes, this does exist; these are called ions. While the vast, vast majority of atoms at any time are neutrally charged - i.e., they have the same number of protons as they have electrons - chemical reactions can cause atoms to lose or gain a few electrons. Not too many, usually 1-6 even if the atom has many more protons. The process of stripping or adding electrons is called ionization. The field of studying interactions that have to do with electron exchange is called chemistry. It is therefore outside the scope of nuclear physics, that only has to do with the nucleus.

A better model for the nucleus
So, we're familiar and comfortable with the model that atoms are wiggling balls in a valley, or bucket, that - if you give them enough energy - they will be able to jump out. This model omits a couple of very important properties of atomic nuclei, though.


First of all, there is tunnelling. You see, there is this law called the Heisenberg Uncertainty Principle (HUP), which says that it's impossible to know with infinite precision where a particle is AND how much momentum it has. Or in other words, you HAVE to trade off positional accuracy with information about momentum. Try to pinpoint exactly where a particle is, and it can have any amount of momentum (energy). Try to determine its exact energy, and you can't know where the particle is.

Now, the HUP only really applies to incredibly tiny things like fundamental particles. The scales that we're talking about are infinitesimal to normal human eyes. But in a nucleus, they can mean very significant things. It should be quite intuitive to understand that particles aren't fixed points - they are more of a cloud of possible locations and energies. That cloud does not have a sharp boundary; the possibility that a particle is further away from its 'average' position simply drops off, but never to zero. This also means that particles have a tiny chance to suddenly find themselves outside of the bucket. They have overcome the potential barrier of the bucket walls not by climbing the walls, but by 'tunnelling' through them. This is not some wishy-washy mathematical thing; there is a measurable (hell, pretty high!) tunnelling ('leakage') current in the processor that powers the device you're reading this on. Electrons tunnel across atoms in your CPU all the time! You can even build microscopes that leverage tunnelling (scanning tunnelling microscopes, or STMs). And you can build nuclear power plants that use tunnelling as their main power source. But I'm getting ahead of myself.


The second important nuance of the bucket model is the fact that nucleons aren't independent from each other. First of all, they don't have a super well-defined position within the nucleus; they are all little possibility clouds phasing through each other. But they don't just do this individually; you can imagine that certain arrangements of nucleons just don't work as well as others. You wouldn't expect lots of protons near each other surrounded by a shell of neutrons; the charge would rip apart such an arrangement. Really, the nucleus behaves like a lot of loosely interconnected groups of particles. Some, for instance, are really stable by themselves - the alpha particle (2 protons and 2 neutrons) is a very special case. It isn't just a helium atom, it also exists as a pretty solid subgroup of many other atomic nuclei. And a lot of atoms, when they fall apart, don't just randomly lose mass: they lose this specific type of particle all at once. That is called alpha radiation.

Whohoo, we're finally going to talk about nuclear energy! Well, sorry, no. We first need to understand, fundamentally, what energy means. As you might know, energy comes in many different forms; macroscopically energy is for instance the momentum of mass, the temperature of a thing, light, etc. This goes just as well for subatomic particles, but with a twist. By Einstein's famous equation E2 = m2c4 + p2c2, energy and mass are the same thing. So when we talk about the mass of some particle, we can say, with full equivalence, that that particle has an energy equivalent to its mass times the speed of light squared. We often express this in units of eV/c2 (electronvolt per light speed squared), which is a measure of energy (trust me on this). And this is an extremely profound thing.

Why? Because this determines exactly what kind of interactions you can expect. You see, like everything in the universe, energy (and thus mass) is always conserved. Every interaction that happens on the subatomic level has to observe this law of conservation of energy. Sort of, I'll get into that later. And interactions on subatomic levels all have associated energies and masses with them.

As a general rule, an interaction can only take place if the associated energy is greater than the rest mass of its gauge particle. Those are those fundamental particles I showed in the picture earlier. For instance, the weak nuclear force has the W and Z gauge bosons mediating its effects. These have a rest mass of 80-90 GeV/c^2. This means that in order to cause a weak nuclear interaction, you have to somehow scrounge together that amount of energy to create this particle.

So what happens if you have less energy than that? Well, you create other kinds of particles. There are rules to this. For instance, energy is not the only thing that is conserved; so are a few other fundamental properties of elementary particles like charge, spin, color (in the case of quarks) and so on. As long as your 'ingredients' of your interaction have the exact amount of these properties AND enough energy to surpass the rest mass of the particle you want to produce, there is a chance you'll create that particle!

A chance eh? What kind of lame excuse is that. See, the kinds of interactions that are possible are constrained mostly by the conserved properties, but not necessarily the energy. You can never produce a particle from just energy - you need its constituent properties at least - but you can produce a particle with just its fundamental properties and much less energy than its rest mass. What? You just said the opposite! Well, this is the HUP again: the location and energy of a particle can't be known with infinite precision, it's a trade-off. So if you have an interaction where a particle only exists for an incredibly short amount of time, i.e. its spacetime location is very well-defined, it can have any energy. So the actual energy you have to put in externally can be arbitrarily small, depending on your point of view the rest of the energy is either 'borrowed' from the void (for a small amount of time) or simply never existed in the first place.

The fact that this is how nature works on the quantum scale doesn't mean that nature is without rules. As I said, you still need to conserve fundamental properties. Also, perhaps most importantly, very out-of-whack interactions don't happen with the same probability as 'well-behaved' particle interactions. The more energy you need to borrow, the shorter the interaction time, the less likely it is to happen.

* Sidebar: This is for instance the reason why the weak nuclear force is so weak - the nominal rest mass of the W and Z bosons are very high, so either the chance of that amount of energy to be available all at once or the chance of a much lower-energy (mass) W/Z boson to be created is extremely small. Small chances of the mediating particle to arise means it doesn't happen very often, that means its effects on the whole are pretty weak. Hence, we call it a weak force.

Energy states
We should also really talk about energy states in a more formal manner. I've talked about the PEP already - it says that no two particles can be in the same state (within certain bounds, but that's another discussion entirely). For instance, a very often-used model for electrons around the nucleus of an atom is to imagine them as a little solar system, with different electrons all orbiting around the atom at different distances. Those differences in distance (=energy) are not arbitrary - they exist at well-defined intervals. We call this quantization, and it's what gives quantum physics its name. Further away means a higher energy state. Back in the day we even assigned names to each of those 'orbitals' - r, s, p, etc. Because electrons have more than just energy differentiating themselves (they also have spin), you can generally fit 2 electrons in one orbital, each with opposite spin.

This model is initially useful to get your head around the concept, but it falls apart when you really look into it. Like everything on this scale, you can't know the exact position and trajectory of an electron; it exists as a cloud of possible locations. This cloud does have a reasonably well-defined shape, though. We can see them here:


So all electrons exist in a discrete energy state. The orbital model is sort-of accurate in one way: higher-energy electrons do tend to exist further away from the nucleus, and are thus more exposed to the 'outside world'. The innermost (sometimes called ground state or inner orbital) electrons are usually well-shielded from interaction with other particles. You can imagine where this is going: nucleons exhibit the same kind of energy quantization. Parts of the nucleus are 'more on the outside' (i.e. have a probability density function, or pdf, with a higher mean diameter) and others stay more on the inside.

All this is to say: there is, again, a method to the madness. Things are generally well-ordered and predictable to a large degree. For instance, if you fire a high-energy photon at an atom, in the overwhelming majority of cases the 'outermost' electron will take the hit and get excited. If the energy the photon imparts (plus the intrinsic energy of its orbital location) is more than the binding energy of that electron, the electron will become free from the atom and the atom has been ionized. Whatever excess energy was imparted beyond the binding energy will become the momentum of that electron (and the rest of the atom).

However, it's really more interesting to see what happens when the same thing happens, but the incoming energy source is not strong enough to ionize the atom. Instead of the electron flying away completely, it will 'ascend' an orbital (or rarely two or more). If more energy is available, it is either re-radiated as a lower-energy photon or converted to heat (momentum of the atom). However, the buck doesn't stop here - now we have an electron in an excited state. This configuration is not stable in the long term, and eventually the electron will fall back to its 'rest' state again, emitting a photon. Because the energy difference between orbitals is well-defined, the exact photon energy is always the same for the same transition type. You can imagine that these transitions depend on the type of atom this happens to. Conversely, you can look for photons with this exact energy (=wavelength, =color) and determine with fairly high accuracy that if you see a lot of light of that particular wavelength, you are looking at a specific element in the periodic table. This is how we know what stars are made of - they exhibit anomalous emissions at these particular wavelengths.


Nucleons work much the same way, although nucleons have much, much larger binding energies and excitation energies. So just firing a photon at a bare nucleon probably won't cause a proton or neutron to shoot away - but firing a fast neutron or other 'heavy' particle at it could.


We've just laid all the groundwork you need to discuss actual nuclear reactions in the next part of this blog series. Next time we'll talk about nuclear stability, reactions (transmutations), reaction chains and some important quantities in nuclear physics. But don't worry, after that we are all set to talk about nuclear reactor designs!

De verkiezingen waren prachtig

Door mux op woensdag 29 maart 2017 22:21 - Reacties (20)
Categorie: Verkiezingen 2017, Views: 5.982

In de afgelopen 2 weken - sinds de verkiezingen en sinds mijn laatste verkiezingsblog - hebben meerdere mensen mij gevraagd om... meer! Blogs over de formatie, politieke onderwerpen van de dag, enzovoorts. Dus, wat zijn mijn toekomstplannen voor politieke blogs?

Kort samengevat: In de komende maanden ga ik nog langs bij verschillende semi-overheidsinstituten en behandel ik onderwerpen die ik leuk vind en waar ik in kan gaan op de techniek, maar ik zal het niet meer over personen, partijen, partijprogramma's of coalities hebben. En dan nu de lange versie:

Dit waren echt leuke verkiezingen

Ik ben, persoonlijk, ontzettend tevreden over deze verkiezingen. Wat zijn we toch een beschaafd land met z'n allen - en ja, dit bedoel ik op een neerbuigende manier. Landen als de VS en het VK hebben er een aardig zootje van gemaakt de laatste tijd. De zogenaamde grootmacht van de wereld heeft een onvoorstelbaar incompetente, zelfdestructieve regering gevormd terwijl de bakermat van de Westerse wereld gebukt gaat onder een vorm van rood, wit en blauw populisme dat het land en zijn diplomatieke banden nog decennialang zal schaden zonder goede reden. In het licht van de recente wereldpolitiek hebben we dan echt weinig te klagen.


Zo, nu ik dat even van me af heb geschreven: Laten we het eens over onze verkiezingen hebben. Ik wil niet doen alsof Groot-BrittaniŽrs of Amerikanen wezenlijk anders zijn dan Nederlanders; de culturele en maatschappelijke verschillen zijn miniem. Wat er voor die gigantische bestuurlijke verschillen zorgt is het systeem. Ik houd van systemen. Het is echt zonde dat ik niet over verkiezings- en bestuurssystemen heb kunnen schrijven vůůr de verkiezingen, dus dan maar hier.

Stemsystemen beslissen de uitkomst
Verkiezingen zijn rigged. Het is echt waar. Het stemsysteem bepaalt namelijk in zeer grote mate niet alleen welke, maar ook wat voor politieke partijen een land uiteindelijk zullen regeren. Laten we eens kijken naar het meest extreme systeem: een pluraliteitssysteem.

In een pluraliteitssysteem werkt stemmen heel makkelijk: de persoon met de meeste stemmen wint. Superlogisch, en bijna altijd het eerste systeem wat iemand zal opnoemen als je vraagt hoe een democratisch stemsysteem zou moeten werken. Maar dit is objectief gezien het slechtste systeem wat je kunt hebben. Laten we eens een paar verkiezingen simuleren.

Een nieuw land heeft besloten met pluraliteit hun leider te kiezen. In de eerste verkiezingscyclus doen 10 partijen mee, verdeeld over het hele politieke spectrum. De verkiezinge verlopen zoals je verwacht van een gemiddelde Nederlandse verkiezing; hoopjes kandidaten krijgen stemmen, en geen een heeft een absolute meerderheid. Sterker nog, je verwacht wiskundig gezien dat een land met 10 gelijk gedistribueerde partijen, ca. 65% van de stemmen is verdeeld over 4 van de 10 kandidaten. De meest populaire kandidaat heeft dus maar ongeveer 15-20% van de stemmen. Toch krijgt deze kandidaat de alleenheerschappij over het land. Dit is het eerste probleem met pluraliteitssystemen: de minderheid regeert.

De volgende verkiezingen komen eraan. De meest extreme kandidaten zien in dat ze nooit kunnen regeren, dus zij vallen af en hun stempubliek verdeelt zich over de andere partijen. Iedere verkiezingscyclus gebeurt dit opnieuw; impopulaire kandidaten hebben simpelweg geen enkele mogelijkheid om te winnen, dus vallen keer op keer af. Uiteindelijk zal ieder pluraliteitssysteem daardoor uitkomen op een twee- of driepartijensysteem (Duverger's law). Probleem nummer twee dus.

Deze partijen hebben geen duidelijke boodschap, het zijn samenraapsels van allerlei verschillende politieke ideeŽn zonder leidende gedachte - ze hebben immers een achterban die van origine verdeeld was over meerdere partijen. Sterker nog, partijen kunnen in een tijdsbestek van enkele jaren compleet omklappen qua ideologie. De Amerikaanse Republikeinse en Democratische partijen waren begin de jaren 20e eeuw compleet omgewisseld - de Democraten waren de partij voor zwaar religieuze, racistische zuidelijke stemmers en de Republikeinse partij was een (relatief) progressief-liberale partij. Dit is dus nog een probleem; twee partijen zijn altijd om en om aan de macht, maar zeggen altijd iets anders.

En als laatste het grootste probleem. Wat is een verkiezing? Letterlijk een populariteitswedstrijd. Als je maar ťťn tegenstander hebt en met ťťn stem extra kunt winnen, hoef je geen moeite te doen om de waarheid te vertellen of in te gaan op de technische details van je regeringsplan. Je kunt gewoon leuke grapjes maken en de tegenstander zwart maken. Als genoeg mensen dat maar geloven, dan win je wel en kun je alles doen wat je hartje begeert.

Klinkt dit je bekend in de oren? Toevallig onlangs een voorbeeld hiervan gezien?

Nederland heeft een D'Hondt-stemsysteem, het VK FPTP

Vergelijk dit dan met een proportioneel systeem en je begrijpt direct de voordelen. Beledig je tijdens de verkiezingen je politiek tegenstander? Saboteer je het democratisch proces? Je maakt geen schijn van kans om in de regering te komen. In een systeem waar altijd meerdere partijen moeten samenwerken en nooit iemand de absolute meerderheid haalt, worden politici geforceerd om bruggen te bouwen.

En zelfs als je verliest en niet in de regering komt, heb je nog steeds invloed. Soms een hoop. Als je in het parlement zit, kun je medestanders zoeken voor je ideeŽn en wetgeving produceren. Je blijft - proportioneel - macht houden en kunt als partij dus groeien. Naarmate de maatschappij verandert, verandert de populariteit van verschillende partijen om deze veranderingen correct te weerspiegelen in het staatsbestuur. En doordat partijen relatief klein zijn en een duidelijke boodschap hebben, is het makkelijker voor de kiezer om een partij te vinden die volledig aansluit bij iedere kiezer.

Democratie is niet een goed systeem
En dan komen we bij de grootste systeemvraag van allen: is het Łberhaupt een goed idee om een democratie te hebben? Het antwoord is eenvoudig: wat bedoel je met democratie?

Dit is weer zo'n perfect voorbeeld van het falen van taal. Het woord 'democratie' insinueert dat dit een duidelijk begrensd concept is, maar dat is het totaal niet. Er zijn veel verschillende vormen van democratie, met wederom inherent verschillende uitkomsten. Laten we eens een stapje achteruit doen en kijken naar de functie van bestuur.

Waarom bestaat er management? Waarom kan niet iedereen gewoon zijn werk doen zonder een baas? Waarom moet de baas nog een baas hebben? En op dezelfde manier: Waarom kan het volk niet gewoon direct stemmen op individuele onderwerpen? Het antwoord is: Omdat ideeŽn en mensen dom zijn, en de wereld complex. Je kunt als individu simpelweg niet alle consequenties van je beslissingen overzien - zeker als die beslissingen een heel land aangaan. Daarom hebben we experts en zelfs hele (semi-)overheidsorganen die helpen bij de besluitvorming. Perfectie bestaat niet - je kunt nooit 100% zeker weten wat er gebeurt - maar je kunt acceptabel dicht in de buurt komen met het consulteren van de juiste mensen.

Dit is waarom directe democratie, bijvoorbeeld in de vorm van bindende referenda of op populariteit gebaseerde burgerparticipatie, een slecht idee is. Burgers, populaties, hebben gemiddeld weinig verstand van policy en politiek. Er kan bovendien niet worden verwacht dat ze zich diepgaand informeren over een onderwerp voordat ze hun stem laten horen; meningsvorming wordt vrijwel volledig bepaald door consumptie van journalistieke media, niet relevante literatuur.

OK, dus directe democratie is een slecht idee, maar wat vinden we dan van representatieve democratie? Kies eens in de zoveel jaar mensen die je vertrouwt, en laat hun het zware werk doen. Goed idee, toch? Tja, ook niet echt hŤ. Immers, dan kom je met het inherente probleem van verkiezingen te zitten: verkiezingen zijn - wederom - een populariteitswedstrijd. Om verkozen te worden hoef je niet de beste ideeŽn te hebben, alleen maar de meeste stemmen te vergaren. En mensen begrijpen zelden de consequenties van hun politieke beslissingen, dus als je ze belooft de staatsschuld te verlagen en erfbelasting af te schaffen, dan zijn ze (gemiddeld genomen) helemaal vůůr, ondanks dat dat op de lange duur schade kan doen aan de maatschappij. Oh, en vergeet niet tribalisme; mensen willen graag dat hun team wint, en doen soms aardig zelfdestructieve (of systeemdestructieve) dingen om dat te bewerkstelligen.

Wat is dan een beter systeem dan representatieve democratie? Voor alle kritiek die ik erop heb: niks, voor zover ik weet. Het is een klotesysteem, maar beter dan de alternatieven.

Dus, wat is er zo mooi aan de verkiezingen?


Al dit vůůrspel is bedoeld om context te geven aan wat ik zo mooi vind van deze verkiezingen. Wederom, niks is perfect, maar ik word ontzettend blij van ons systeem:
  • Hoge opkomst. We hebben geen stemplicht in Nederland en een gecentraliseerd bestuur, wat als nadeel heeft dat mensen doorgaans minder geÔnteresseerd zijn in de politiek. Desondanks zitten we dit keer dik over de 80% opkomst, wat betekent dat het volk goed gerepresenteerd wordt.
  • Veel partijen. Nog nooit was Nederland zo verdeeld, en het is prachtig. Mensen zijn duidelijk niet geÔnteresseerd in 'erbij horen' of 'stemmen op wat ik altijd al deed'. Iedereen zoekt z'n eigen partij, en dit zorgt voor een prachtige Bell curve-verdeling van stemmen over het politiek spectrum. Politieke representatienauwkeurigheid is zťťr hoog dit jaar.
  • Nieuwe partijen voeten aan de grond. Wederom een bevestiging dat ons verkiezingensysteem goede mogelijkheden biedt om nieuwe ideeŽn representatie te geven. Meer partijen dan ooit deden mee, en meer partijen dan ooit kregen een eerste zetel. PvdD groeide. Het feit dat relatief extreme partijen voor het eerst meedoen en zetels krijgen (DENK en FvD) betekent in mijn ogen dat er nog steeds onopgevulde delen van het spectrum zijn waar mensen in springen.
  • Weinig geld in de politiek. Ook dit keer bleven de campagnegelden (internationaal gezien) zeer beperkt, uitgezonderd voor de SP.
  • Veel aandacht voor belangrijke issues. De debatten waren per saldo relatief weinig entertainment en een hoop - relatief correct - debat over policy-issues. Er werd zelfs her en der ge-factcheckt. De issues waar het over gaat waren significant en relevant, met veel aandacht voor de zorg, sociale zekerheid, sociale voorzieningen en milieu.
  • Grote bereidheid tot samenwerken. De grote partijen, zelfs waar zij ideologisch ver van elkaar staan, zijn goed bereid met elkaar te onderhandelen over een coalitie. Met uitzondering van de PVV worden overal bruggen gebouwd.
  • Mensen voelen hun stem gehoord en gelegitimeerd. Ja, ok, er is altijd wel iemand die schreeuwt dat er een hertelling moet komen, maar gekken houd je altijd. Veel mensen voelen zich gehoord deze verkiezingen. Veel mensen hťbben zich ook laten horen.
En zo wel meer. Ik kan niet anders dan concluderen dat we nog steeds in een functionele democratie leven. Dit is ontzettend geruststellend. In mijn ogen maakt het bijna niet uit wie er aan het roer staat, zolang het systeem maar in orde is.

Ook de formatie gaat de goede kant op
Na het algemene goede nieuws van de verkiezingsuitslag zelf, was ik helemaal in de wolken toen m'n vriendin tegen me vertelde wie de verkenner zou worden: Edith Schippers. Met afstand mijn favoriete politica van de afgelopen 8 jaar, en een ontzettend goede luisteraar/onderhandelaar. Ik ben geen fan van de VVD in het algemeen, en zij is ferm VVD'er. Maar zij is ťcht de beste keuze, iets dat meermalen werd bevestigd door de gesprekspartners tijdens de informatie. Hier kun je haar rapport lezen.

We gaan namelijk - waarschijnlijk - een hele lange formatieperiode tegemoet. De VVD is in gesprek met CDA, D'66 en GroenLinks op het moment (een combinatie die volgens bovenstaand rapport door zowat iedereen werd goedgekeurd), en dat is zonder moderne context een compleet gestoorde combinatie. GroenLinks is namelijk van origine een ontzettend linkse partij met een heftige milieuagenda, de perfecte tegenpool van de VVD. Echter, deze verkiezingsperiode vond ik dat het partijprogramma heel erg dicht tegen dat van D'66 aan kwam te zitten, en dat is een partij die al menig keer effectief in een kabinet met VVD heeft gezeten. Daarnaast is Nederland helemaal niet vies van de VVD-PvdA-combinatie geweest in het verleden, en in veel opzichten is GL nu net zo links als PvdA in Paars I en II was. De partij is niet zozeer naar rechts opgeschoven, als wel economisch liberaler geworden.

Klik op de cartoon om hem vergroot te lezen

Ik wil persoonlijk niets liever dan deze coalitie. Al mijn favoriete dingen zitten erin: het zorgbeleid van VVD-D'66, de overdreven lange naam van Sybrand van Haersma Buma en de milieuagenda van GroenLinks. En niet te vergeten: een zowat perfecte combinatie van begrotingseffecten als je de koopkrachtspreidingen volgens het CPB van deze partijen middelt. Helaas is GL ook onwennig en net even iets idealistischer, en ik ben heel erg bang dat ze tť koppig gaan zijn en uit de formatie-onderhandelingen stappen. Mijn angst is dat de vervanger van GroenLinks minder groen en minder links gaat zijn. En laat nou de milieuagenda het objectief belangrijkste agendapunt van de komende decennia zijn. Dit kan niet nog 4 jaar wachten. Ik denk dat het - bij het klappen van een formatiepoging - het beste is voor het land om een links-groene coalitie te verkennen, hoewel ik ook daar de kans van slagen laag acht.

Waar ga ik over bloggen?

Heb je de afgelopen alinea's overgeslagen? Goedzo, er stond toch niks nuttigs in. Dat is het probleem met opiniestukken over politiek; het is heel tijdsgebonden en subjectief. Ik geef m'n mening meer om duidelijk te maken welke context je moet geven aan mijn andere blogs, niet omdat ik vind dat het belangrijk is voor de mensheid ofzo.

Toekomstige blogs gaan dus weer lekker terug naar het uitleggen van systemen. Ik ben aan een paar onderwerpen niet (adequaat) toegekomen vůůr de verkiezingen. Deze ga ik niet verder uitwerken.

Geschrapte blogonderwerpen
  • Onderwijs
  • Stem- en verkiezingssystemen (CGP Grey doet dit toch al beter)
  • Bestuurlijke organisatie in Nederland (overheidslagen, verantwoordelijkheden enz.)
  • Zorg follow-up (het is me niet gelukt om een interessante Haagse functionaris hiervoor te strikken)
Sommige dingen was ik wťl aan toegekomen, maar zijn om de een of andere reden uiteindelijk niet op m'n blog gekomen. Ook heb ik e.e.a. beloofd te behandelen in de comments. Deze kun je in de loop van de komende maanden een keer verwachten:

Toekomstige blogonderwerpen
  • Een kijkje in het CBS
  • Techniek en marktwerking in de zorg
  • Kernenergie
  • De energietransitie
  • Mobiliteit
Daarnaast heb ik hoopjes technische blogs en video's gepland - velen die inmiddels al maanden over datum zijn, zoals follow-up over de 24V voedingen van Quindor, m'n supernauwkeurige AC meter, m'n wifi MQTT AC meter, een softwareupdate van m'n USB-sensor, een hyperefficiŽnte LLC-voeding voor servers, de powerbank, magneetroerder, hotplate, USB 3.0 nanohub, programmeerbare batterijlader/balancer, automatisch fietslicht, open source AC 18650 lader, USB-C spullen, elektrische ligfiets, enzovoorts enzovoorts. Ik heb letterlijk zo'n 35 projecten en producten op stapel liggen.

Dus hup, terug naar wereldverbetering. Tot de volgende keer!

[video] Programmable 12V Powerbank

Door mux op dinsdag 21 maart 2017 12:01 - Reacties (9)
Categorie: Videos (PowerElectronicsBlog), Views: 3.320

Dit is de derde aflevering in m'n powerbank-project - hier en hier kun je nummer 1 en 2 bekijken. Deze nieuwste iteratie van de powerbank heeft een hoop verbeteringen, waaronder instelbare uitgangsspanning, stroommeting en een sexy, sexy interface! Oh, en wist je dat m'n hackerspace een open dag heeft op zaterdag?

Als je geÔnteresseerd bent in dit soort video's en in de ruime omgeving van Den Haag woont, vind je waarschijnlijk de hackerspace Revspace ook geweldig! Kom eens langs - bijvoorbeeld op de open dag. We zijn ook te vinden in het kanaal #revspace op freenode (WebChat).


Wat gaat mux stemmen?

Door mux op dinsdag 14 maart 2017 09:00 - Reacties (18)
Categorie: Verkiezingen 2017, Views: 6.753

Met nog een dag te gaan en mijn overdreven hoeveelheid politieke blogs voltooid verklaard rest nog maar ťťn vraag: wat ga ik stemmen?

Deze video heb ik niet gemaakt om het antwoord te geven, dat is namelijk makkelijk: D'66. Ik behandel in de video iedere partij die ik heb besproken in m'n blogs in ongeveer 1 minuut en vertel wat ik wel of niet goed aan ze vind vanuit mijn persoonlijke perspectief. Op deze manier kan ik misschien mensen helpen hun gedachten te structureren over hoe zŪj moeten kiezen.

Lees verder »

De rest van de partijen beknopt

Door mux op maandag 13 maart 2017 12:33 - Reacties (26)
Categorie: Verkiezingen 2017, Views: 5.435

De grote dag begint nader te komen, en er missen nog aardig wat analyses van verkiezingsprogramma's. Als enige grote partij mist CDA nog, en verder kijken we vandaag naar de ChristenUnie (CU), de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP), DENK, VoorNederland (VNL), de Vrijzinnige Partij (VP), de Piratenpartij (PPNL), 50 Plus (50+), Partij voor de Dieren en Forum voor Democratie (FvD). Dit zijn alle partijen met ofwel een sluitend begrotingsvoorstel, ofwel een (miniscule) kans om in de Tweede Kamer te komen.

Lees hier de fiscale effecten van de partijprogramma's van een deel van deze partijen door CPB (374 pagina's).


Lees hier het verkiezingsprogramma van het CDA. Lees hier het definitieve CDA-verkiezingsprogramma

Het CDA is de enige consistent grote levensbeschouwelijk (Christelijk) getinte partij die nog over is in Nederland. De partij heeft recent nog twee kabinetten (Kabinet Balkenende-I en -II) geleid, maar is al decennialang bezig met een langzame maar gestage daling in leden- en stemaantal. De huidige partijleider is Sybrand van Haersma Buma.

CDA kan worden getypeerd als 'VVD-lite', met een doorgaans gematigd regressief sociaal beleid en sociaal-conservatieve insteek. Ook in dit partijprogramma wordt sterk gehamerd op onduidelijk gedefinieerde 'normen en waarden' en 'traditie'. Traditioneel is CDA de 'boerenpartij' geweest, dwz het genoot (en geniet nog steeds) relatief veel aanhang in de regio.

Lees verder »