Onsociale media?

Door mux op woensdag 3 januari 2018 11:40 - Reacties (14)
Categorie: Filosofisch gezwam, Views: 3.934

Sociale media is een verzamelterm voor platformen en protocollen die traditionele sociale interacties mogelijk maken via het internet. Kortom; manieren om met elkaar via het internet te praten. Helaas heb ik slecht nieuws; sociale media doet dit steeds minder goed, en dit leidt tot situaties waar je akelig geïsoleerd kunt raken in een wereld met een dozijn populaire sociale mediaplatformen

Het begon allemaal met MSN Messenger

Ik ben 30 jaar. Dat betekent dat een half leven geleden, op de middelbare school, het sociale medium van de dag MSN was. Iedereen in de klas vroeg of ik MSN had, en wat mijn e-mailadres was. Binnen een maand had ik de halve klas in m'n contactenlijst zitten, en praatte ik regelmatig met klasgenoten via het internet. Dit verving lang niet alle sociale interacties; het platform was beperkt en regelmatig uit de lucht. Het was een verademing toen in 2002 offline messaging werd toegevoegd, waardoor het mogelijk werd berichtjes te sturen die de geaddresseerde kon ontvangen wanneer hij zijn computer aanzette. Wat mij betreft was dit het summum van sociale media: wanneer ik formeler wilde communiceren kon ik een e-mail sturen, en wanneer ik informeel iets wilde zeggen of vragen was er MSN.

Er waren ook dinosaurussen van het internet; oude mensen die MSN maar niks vonden en nog hoopjes mensen op ICQ en AIM hadden. Of zelfs IRC, de gekken. Maar ook hier waren oplossingen voor; multimessaging services zoals Pidgin en Trillian - wat nog steeds bestaat - konden verbinding maken met al deze diensten en je in één programma laten praten met al je contactpersonen.

Aan het einde van m'n middelbare schooltijd kwam Facebook langzaam op, en werden Google Talk en Skype steeds prominenter. Het mooie van deze diensten was dat ze Jabber gebruikten; een achterliggend open protocol dat je in staat stelt crossplatform te praten en dus Trillian-achtige interfaces te gebruiken om met iedereen te kunnen praten. Alles was verbonden, en je hoefde niet de walgelijke interface van Facebook Messenger te gebruiken. Is dit inmiddels verbeterd?

Sociale media leek grootendeels zijn beloftes waar te maken; het brak geografische en temporale grenzen en liet iedereen weer contact vinden met familie en vrienden over de hele wereld.

De grote breuk

We zijn inmiddels in mijn studententijd, einde Bachelor. MSN is dood aan het gaan en Google Talk is al een hele tijd niet meer geüpdatet; het lijkt erop dat Google dat ook gaat stopzetten. Vervelend genoeg zijn de alternatieven niet meer Jabber-compatibel: Google heeft nu het Hangouts-protocol en Microsoft... stopt gewoon helemaal met sociale media. Ja, je kunt je account gebruiken om in Skype in te loggen, maar tegen 2009 is dat al niet meer compatibel met Jabber en de clientsoftware is zo traag en buggy dat ik het liever niet gebruik. Maargoed, al m'n vrienden zitten er nog, dus ik houd het maar geïnstalleerd.

Smartphones beginnen een ding te worden, en daar is het probleem alleen nog maar erger. Nieuwe diensten zoals Twitter en Facebook hebben nog geen apps en websites gebruiken voor sociale media op je telefoon is niet te doen. Trillian heeft een telefoon-app - een van de eerste platform exclusives op Android - maar die verbindt alleen maar met ouderwetse diensten. Kortom; ik ben effectief beperkt tot Google Talk of Hangouts.

Dit is een echte trend. Platforms hebben geen (commerciële) reden meer om met elkaar samen te werken, dus iedereen krijgt z'n eigen login en walled garden. Zit jij op Facebook en ik op Google Plus? Fuck you, jullie mogen niet met elkaar praten. Had je maar het juiste platform moeten kiezen!

Platforms kiezen is niet mals

En hoe kies je dan het juiste platform? Er zijn nog steeds een hoop mensen die ik ken op Skype, maar de telefoon-app is zo idioot traag en zwaar geworden (probeer maar eens een week lang offline te blijven en dan een drukke groepschat in te laden, je telefoon is letterlijk een half uur bezig) dat ik hem heb verbannen van m'n telefoon en computer. Whatsapp heeft de nare eigenschap dat het aan een telefoonnummer verbonden is, dus op mijn computer werkt het niet - lekker nutteloos. iMessage kan ik op geen van mijn apparaten gebruiken. Google Hangouts wel, maar daarmee kan ik niet praten met mensen op een ifoon. Snapchat is onbegrijpelijk voor een dinosaurus als ik en ondersteunt geen enkele nuttige chatfunctie. Hoe moeilijk is het om berichten te sturen die iemand anders asynchroon kan lezen?

En dan hebben we het nog niet eens gehad over de non-messaging social media. Twitter, Facebook, Google Plus, enz. Plekken waar mensen heel af en toe kattenfoto's uploaden en verder heel veel bedrijven advertenties en nieuws spammen. OK... leuk, maar ik kom niet op social media om m'n tijd te verdoen met irrelevante onzin. Ik wil gewoon af en toe iets tegen iemand anders zeggen, of lezen wat iemand anders tegen mij heeft gezegd. Foto's en emoji's vind ik niet erg, maar... niet continu. Het lijkt wel alsof...

Social media gaat allang niet meer over communicatie

... sociale media vooral is ontworpen om aandacht op te eisen voor commerciële doeleinden. He, wat een originele gedachte. Ik zei het eerder al; diensten zoals Facebook en Twitter hebben websites en apps die zijn ontworpen om typische psychologische zwakheden van mensen te misbruiken. Oh, je wilt alleen dingen zien die je vrienden hebben gezegd? Sorry, we verplichten je om naar ~50% andere content te kijken zodat je daar misschien op doorklikt en langer op ons platform blijft. Oh, je wil alleen de berichten bekijken die nieuw zijn sinds de laatste keer dat je hebt gekeken? Sorry, dat is te moeilijk, ondanks dat we exact bijhouden wat je hebt bekeken. Deze tijdlijn blijft eindeloos doorgaan, we lazy-loaden er automatisch nieuwe berichten bij als je klaar bent. Er is geen natuurlijk exit point ingebouwd in de meeste social media.

https://tweakers.net/ext/f/hOqBfmvr48ziskmOEdmWUQqr/full.png
Klik voor groter - dit is hoe ik naar websites kijk. En Tweakers doet het nog goed ;)

Al dit soort ontwerpbeslissingen in platforms zijn schoolboekvoorbeelden van triggers voor verslavend gedrag. En dit werkt, uiteraard, prima voor mensen met die eigenschappen. Helaas ben ik het exacte tegenovergestelde van die persoonlijkheid; ik pas in het hokje 'optimizer'. Een optimizer is iemand die spreadsheets maakt voor iedere beslissing in zijn leven. Ik plot jaarlijks onze uitgaven aan boodschappen, niet omdat we arm zijn, maar omdat het een sport voor mij is om dingen te optimaliseren; om zo min mogelijk geld uit te geven en zoveel mogelijk structuur te vinden in iets dat bij de meeste mensen impulsief gebeurt. Dit is onder andere ook waarom ik in energie-efficiëntie ben gerold als carrièrepad.

Zo ook met social media. Sociale media is geen timesink voor mij, ik heb niet zoveel interesse in de dagelijkse shower thoughts van mijn vrienden. In plaats van dat ik die mini-kick opzoek van dat ene leuke bericht tussen alle advertorials en onzin (wat het hele punt is van zoiets als Facebook), erger ik me groen en geel aan alle schermverspilling en het overduidelijke verslavingsontwerp van deze platforms. Deze sites respecteren mij overduidelijk niet als persoon, dus is het wat mij betreft simpel: ik gebruik ze niet. Vergelijk het gevoel alsof iemand je hele leven tegen je gelogen heeft over iets, en je komt er nu opeens achter. Ondanks dat het altijd heel gezellig lijkt als je met die persoon kletst, vermijd je hem/haar als de pest.

Dit heeft in het verleden altijd prima gewerkt, maar begint momenteel echt een kritieke verlamming te worden in mijn sociaal leven. Immers; letterlijk iedereen zit op Facebook, en zowel Whatsapp als Twitter hebben de rest van de markt grootendeels in handen. De simpele waarheid is dat verslavingsgericht ontwerp extreem goed is in het aantrekken van een pluraliteit aan mensen, en de rest van de mensen voelt zich vervolgens maar verplicht om ook mee te doen. Een keuze om niet mee te willen doen wordt dan effectief een keuze om me af te sluiten van de maatschappij.

Hoe doe je het dan wél goed?

Voordat we deze dramatische verhaallijn afsluiten, heeft het zin om eens te kijken hoe je sociale media wél goed kunt doen. Je kunt het eigenlijk al wel raden, de beste sociale media doen het volgende:
  • Ze tonen je berichten waarvan je expliciet hebt aangegeven dat je ze wilt zien en NOOIT wat anders
  • Ze geven je natuurlijke exit points; geen infinite scroll (kan uiteraard een optie blijven), geen gerelateerde content automatisch inladen
  • Ze respecteren je mentale capaciteit door onnodige ontwerpelementen weg te laten en op content te focussen
  • Content moet chronologisch kunnen worden gesorteerd en worden afgekapt op het punt waar je de vorige keer bent geëindigd met consumeren
  • Geen out-of-context notificaties (bijv. pushnotificaties op je telefoon als prinses whatever nieuwe schoenen heeft gekocht)
Ik kan je alvast vertellen dat geen enkele vorm van sociale media overal aan voldoet, maar dit is in ieder geval een goede checklist om te kijken of je daadwerkelijk dingen bekijkt omdat je het wil of puur omdat een bot het je voert. Reddit is een positief voorbeeld; zolang je RES niet gebruikt is er geen infinite scroll (en dus onderaan de pagina een natuurlijk exit point), vrijwel alle schermruimte gaat over content met nauwelijks onnodige clutter en je hebt uitgebreide sorteermogelijkheden. Ook kun je je eigen lijst van gecureerde subreddits bijhouden. Geniaal.

Een ander goed voorbeeld is een forum zoals op Tweakers.net. Ja, je kunt ook lang aan het rondneuzen zijn op een forum, maar meestal doe je dit omdat je daadwerkelijk geïnteresseerd aan het lezen bent en niet omdat je door een hoop fluff heen moet scrollen om bij de sappige berichten te komen. En ja, de frontpage is een beetje schreeuwerig en druk, maar dat is te fixen met wat CSS.

https://tweakers.net/ext/f/q6u9VJYvPisMfAQ629s6gpzH/full.png
Tweakers.net in 'schreeuwmodus'. Er past nauwelijks wat op een full HD scherm, dus ik moet scrollen om alle nieuwsberichten te zien. Dat kan beter!

https://tweakers.net/ext/f/r8flzmxbN2yo81uYYgg3ZhiP/full.png
Tweakers.net frontpage in rustige modus. Alle headlines passen op één full HD scherm en alle onnodige informatie is weg-ge-CSS't. Nog wel een hoop whitespace, maarja, er is niks om het op te vullen.

De slechtste voorbeelden zijn wat mij betreft Whatsapp en Facebook - althans, dat zijn de platforms die ik veruit het snelste verlaat vanuit pure frustratie. Wanneer je Whatsapp voor het eerst installeert komen er opeens twintig notificaties van mensen die je blijkbaar ongevraagd hebben toegevoegd en op ieder moment kun je spontaan berichten krijgen van ongewenste personen. Doordat de meeste content in groepsberichten verschijnt en vrijwel niemand oprecht iedere keer wat interessants te zeggen heeft, is de verhouding goede tot meh-berichten (en dus notificaties) behoorlijk zoek. Uiteraard geldt deze kritiek ook voor Skype, Snapchat en Discord, hoewel in Discord extreem goede moderatie- en customization-opties beschikbaar zijn.

Facebook is een platform waar ik echt maar enkele seconden op kan blijven voordat m'n hoofd explodeert. Twitter houd ik meestal ruim een minuut vol - ik heb er zelfs een account!

Dus, hoe heb je dit zelf opgelost?

Om maar weer op een wat serieuzere noot door te gaan: het begint echt een probleem te worden om de grootste social media-platforms actief te vermijden. Steeds meer worden Facebook, Whatsapp en Twitter gezien als meer dan alleen bedrijfspagina's - het zijn vervangers aan het worden voor onafhankelijke prikborden, nieuwsbrieven en zelfs belangrijke berichtgeving die eigenlijk via e-mail of persoonlijke communicatie moet verlopen. Ziek melden doe je ff via Whatsapp. Oh, heb je niet gelezen dat de bonus dit jaar lager is? Ja, dat hep gestaan op uh... feesboek.

Voorheen was dit nooit een probleem. Berichtgeving in de meeste vormen was intercompatibel; je kon gemakkelijk bruggen slaan tussen berichtendiensten. De overgrote meerderheid van direct messaging was beschikbaar via Pidgin/Trillian en andere media kon gedeeld worden via links in DMs en e-mails. Dit is al lang niet meer zo. Ik kan geen universele social media-app bouwen waarin ik 100% compatibel met mensen kan praten op alle grote platforms, want mediavormen zijn zo verschillend - zowel technisch als sociaal. Forums ondersteunen nog digests via e-mail - probeer dat maar eens voor elkaar te krijgen op Facebook.

Voorlopig houd ik het maar bij vermijden, maar ik hoop ergens dat de sociale implicaties van onsociale media meer bekendheid gaan krijgen en wellicht zullen leiden tot een nieuwe revolutie in sociale media. Echt sociale media, waarmee je daadwerkelijk iedereen kan bereiken zonder per se door de servers van meekijkende en -luisterende bedrijven te hoeven gaan. Een beetje zoals SMS of Jabber, maar dan met ondersteuning voor rich media en beschikbaar op ieder soort met het internet verbonden apparaat.

Back to basics

Door mux op maandag 25 december 2017 11:05 - Reacties (21)
Categorie: Filosofisch gezwam, Views: 5.084

Al een hele tijd wil ik meer blogs schrijven over politiek, specifiek Nederlandse politiek. Maar met het doorlezen van de vele publieke fora op het internet bekruipt me steeds meer het gevoel dat ik bijna niemand aanspreek met mijn schrijfstijl en gedachten. Is het tijd om terug naar de basis te gaan?

Het zal je niet ontgaan zijn in de afgelopen paar jaar; er is het e.e.a. flink mis op het gebied van de politiek. Meest opvallend is uiteraard het presidentschap van de Verenigde Staten, maar net zo goed is de opkomst van allerlei extreem-rechtse organisaties iets dat zorgen baart. Maar waarom? Wat is er aan de hand dat mensen oprecht en met volle overtuiging geloven in de overduidelijke leugens van dhr. Trump of zonder te blikken of blozen immigranten de schuld geven van problemen die niks met die mensen te maken hebben?

Ze zijn fout, toch? Zij begrijpen gewoon iets niet dat wij wel doorhebben. Maar hoezeer je ook probeert een gesprek aan te gaan met de andere kant, feiten en statistieken lijken niet te landen. Overduidelijke correlaties en causale verbanden worden weggewuifd.

En natuurlijk, ik overdrijf, ik stel het allemaal erg scherp. Gelukkig ben ik er, want ik heb alle antwoorden. Ik kan precies uitleggen wat het probleem is en hoe we dit oplossen. Hah...

De wereld gaat aan je voorbij

Als je mijn blogs volgt, zal het je niet ontgaan zijn dat ik graag systemen uitleg. Je kunt een hoop begrijpen van de wereld zonder per se veel te moeten onthouden of veel ervaring te hebben. Zolang je onderliggende systemen maar herkent en begrijpt. Zo is het met een heel erg basic begrip van thermodynamica kinderlijk eenvoudig om te begrijpen waarom elektrificatie van vervoer zo'n goed idee is. Zonder dat je ooit ook maar in een elektrische auto hebt gezien en vóórdat er ook maar één elektrische vrachtwagen op de weg rijdt. Het is een goed idee, want je kunt analytisch een argument construeren waarbij concept A altijd beter is dan concept B. De rest is implementatiedetails, dat boeit me niet zo.

Maar dit is geen inherent menselijke manier van denken. Dit is iets dat je moet leren en oefenen - niet alleen op school, maar iedere dag, je hele leven lang. Ons onderwijssysteem is steeds meer toegespitst op deze manier van denken; probleemoplossen, systematisch denken, kritisch denken. Steeds minder leggen we de nadruk op tafels en rijtjes onthouden, of beroepsspecifieke kennis. Dit is een rode draad door onderwijshervorming heen. Ik ben in dit systeem opgegroeid; met zaken als het studiehuis en contextuele verhaaltjessommen.

Helaas kan ik misschien wel deze vaardigheden geleerd hebben... maar veruit de meeste mensen zijn, for lack of a better term, menselijk in hun gedachtenpatroon. Typisch menselijke (en evolutionair relevante) eigenschappen zijn bijvoorbeeld het waarderen van ervaring boven argumenten, niet in staat zijn een hypothese serieus te nemen (abstractie), geen gestructureerd argument kunnen vormen en het aannemen van anekdotisch bewijs. Uit deze ingebakken manieren van denken komen gedragspatronen zoals authoritarisme, tribalisme, aversie tegen verandering (in extreme vorm: xenofobie) en groupthink. Maar dat is te simpel gezegd. Ik maak ook hier een paar gedachtenstappen die niet per se makkelijk te volgen zijn.

Dit is namelijk de crux van dit hoofdstukje: in veel opzichten denken en communiceren mensen op verschillende abstractieniveaus. Om maar terug te grijpen op mijn voorbeeld van elektrisch vervoer: ik heb vele weken van mijn denktijd kunnen besteden aan het begrijpen en uitwerken van de principes achter elektrisch vervoer - van de technische details tot het soort logische beslissingen op bestuursniveau. In mijn communicatie bevat een uitspraak als 'elektrische auto's zijn overduidelijk beter dan iedere vorm van verbrandingsmotor-auto' boeken aan achterliggende informatie die ik abstraheer met zo'n uitspraak. Wanneer ik hierover praat, verwacht ik op zijn meest misschien één laagje dieper te moeten graven om iemand uit te leggen of een discussie te voeren over dit onderwerp. Was het maar zo makkelijk.

Morele paniek is genesteld in een gebrek aan abstract denken
De laatste paar jaren lijkt het wel alsof het publieke discours steeds sneller aan het gaan is. Zelfs in streng religieuze staten zoals de VS is het bijna normaal aan het worden om zaken als het homohuwelijk en abortus te spreken, en inmiddels zijn zelfs genuanceerdere sociale concepten zoals genderfluïditeit steeds breder bespreekbaar. Maar dit soort gesprekken gebeurt niet in *heel* Amerika - het gebeurt bij die mensen die in staat zijn gestructureerd na te denken. Als je immers hebt geleerd om hypothetische situaties serieus te nemen en statistieken te kunnen analyseren, kun je een vrij eenvoudig argument maken:
  1. Er zijn mannen en vrouwen, genetisch XX en XY
  2. Waarom gedragen mannen zich anders dan vrouwen? Zijn deze gedragingen puur genetisch vastgelegd?
  3. Goh, nee, want ik kan tegenvoorbeelden van iedere gedraging vinden, dus er moet meer aan de hand zijn dan alleen genetica
  4. Dus het is logisch dat er naast genetische verschillen ook rolverschillen bestaan. Nu begrijp ik wat gender is.
  5. Er is geen reden om aan te nemen dat iedereen een gender heeft die perfect overlapt met stereotypische genderrollen.
  6. Nu begrijp ik wat transgender, genderqueer en genderfluïde mensen zijn.
Met vijf minuten nadenken kun je volledig begrijpen waar mensen het over hebben als ze het over gender hebben. Maar dat is niet alleen die vijf minuten - het is vijf minuten 'toepassen van de vaardigheid 'gestructureerd denken'. Mensen die deze vaardigheid hebben zijn in grote mate pas sinds de jaren '80-90 echt in grote mate aanwezig, en beginnen nu langzaamaan in pluraliteit stemgerechtigd te worden, politiek te bedrijven, enzovoorts. Dus komen er opeens in het afgelopen decennium allerlei wetgeving die hierop gebaseerd is.

Logisch dus, dat de voorheen regerende klasse mensen met heel ándere gedachtenpatronen opeens uit de kast komt en zegt: ho eens even? Wat doen al deze gedegenereerde mensen opeens met ons land? Dit is niet hoe God het heeft gewild! Wederom, ik overdrijf, maar je kunt je voorstellen dat het aardig moeilijk is om een concept als transgenderisme te begrijpen als je bovenstaande logische progressie bekijkt vanuit de positie van een conservatief-religieus persoon met beperkte vaardigheden in gestructureerd denken. Ga maar eens na:
  1. Het eerste punt is al een struikelblok. Iemand met zelfs een matig begrip van biologie begrijpt dat de genetische informatie alles is wat je biologische sekse bepaalt, er is geen ethereale ziel of andere eigenschap die hierin meespeelt. Voor iemand die niet gestructureerd kan nadenken, is het heel moeilijk om taal te onderscheiden van feiten. Deze zijn inherent aan elkaar verbonden. Het concept (biologische) 'man' en 'vrouw' is niet synoniem aan 'XX' en 'XY'. Dit zorgt ervoor dat gender en sekse vrijwel altijd met elkaar verward wordt.
  2. Vervolgens vereisen we dat iemand begrijpt hoe falsificatie werkt. De enige manier om ook maar een klein beetje zekerheid te hebben over de validiteit van een statement is om hem te falsificeren; ofwel door een statement logisch te falsificeren, ofwel door een tegenvoorbeeld te vinden. De vraag 'zijn deze gedragingen puur genetisch vastgelegd' zal door een niet-systematisch denkend persoon vrijwel zeker worden getracht te bewijzen met positieve voorbeelden, niet falsificaties. Dit is een nutteloze bezigheid, en voedt enkel confirmation bias.
  3. Doordat het niet mogelijk is een falsificatie te construeren, is het heel erg onduidelijk hoe je gender en sekse los van elkaar kunt zien.
  4. En vervolgens is het vrijwel onmogelijk om op zo'n argument door te bouwen, gezien zelfs de hypothetische constructie van gender niet serieus genomen kan worden.
Hopelijk demonstreer ik hiermee hoe je terecht kunt komen in allerlei argumenten waarin de andere kant compleet langs je heen lijkt te praten. Immers, de ene kant probeert zaken te falsifiëren, de andere kant zoekt positief bewijs. De ene kant probeert hypothetische of extreme situaties te construeren waarmee een standpunt kan worden verduidelijkt, de andere kant zoekt anekdotes om zijn eigen standpunt kracht bij te zetten. Het is een nutteloze exercitie.

En dit is de grondoorzaak van een hoop tegenstellingen binnen de maatschappij. Immigratiepolitiek, debat over overheidsrollen, energiebeleid, criminaliteitsdebatten, nazi/rassendebatten en genderdebatten komen uiteindelijk bijna alleen maar neer op een tegenstelling tussen wel of niet gestructureerd kunnen nadenken en argumenteren. Politici maken hier dankbaar gebruik van; door te herkennen dat een flink deel van het publiek niet in staat is een sluitend argument te kunnen construeren, kan worden ingespeeld op menselijke eigenschappen zoals angst en ongenoegen. Zonder de mentale afweer tegen het soort aantrekkelijke argumenten dat rechts-populistische partijen voorstellen is het moeilijk om de fouten in hun retoriek te ontleden.

Conclusie

Ik zou nu zeggen dat de oplossing voor dit alles beter onderwijs in gestructureerd nadenken is, en dit is zeker het belangrijkste deel. Echter, hier stopt het niet. Ondanks het effect van sociale media-bubbels, zorgen verschillende sociale media er zeker voor dat het steeds makkelijker is om serieuze gesprekken te hebben over thema's die de meeste mensen 20 jaar geleden niks interesseerde. Als je bereid bent de andere kant serieus te nemen, kun je een debat hebben. Helaas zit hier ook een scheve verhouding; immers, een conservatief persoon zal gemiddeld genomen veel minder bereid zijn een progressief gedachtegoed serieus te nemen en te ontleden, maar omgekeerd gebeurt dit wel. En zeker doordat conservatief gedachtengoed beter inspeelt op de natuurlijke gedachtenpatronen van mensen, zorgt dit voor een asymmetrische overtuigingskracht. Het helpt ook niet dat veel sociale media beter zijn in het aanwakkeren van flame wars dan het in goede banen leiden van een productief gesprek.

Dit is een ontzettend complex probleem. Ik denk niet dat we eruit komen met meer blogs zoals deze. In veel gevallen is er geen andere optie dan helemaal teruggaan naar het basisniveau van uitleg, en opbouwen vanaf dat punt. Teveel mensen zijn niet geïnformeerd over complexe sociale en politieke problematiek, waardoor het nutteloos is om op een hoog niveau hierover te filosoferen. Als je een gesprek aangaat met wie dan ook, probeer dit niet alleen gestructureerd te doen, maar ga ook echt back to basics.

Fijne kerst trouwens :)

Energievergelijkers zijn niet onafhankelijk

Door mux op zondag 29 oktober 2017 10:51 - Reacties (46)
Categorie: Filosofisch gezwam, Views: 6.914

De meeste mensen weten dat je een hele hoop geld kunt besparen door ieder jaar te wisselen van energieleverancier. Hiervoor zijn handige prijsvergelijkers en overstapservices gemaakt. Maar hoe werkt dit, en krijg je wel echt de laagste prijs te zien als je dat doet? Antwoord: energieleveranciers geven speciale deals aan prijsvergelijkingssites en nee.

https://www.milieucentraal.nl/media/1625/gas-geld-282x212.jpg?anchor=center&mode=crop&quality=90&width=327&slimmage=true&rnd=130668350150000000

Hoe werkt de consumenten-energiemarkt?

In Nederland hebben we sinds 1 juli 2004 een geliberaliseerde energiemarkt. Dit betekent dat de energieleverancier losgekoppeld is van de netbeheerder. Netbeheerders zorgen ervoor dat de fysieke kabels en buizen in de grond in orde blijven en onderhouden je elektriciteits- en gasmeter. Energieleveranciers zijn marktkoopmannen voor energie; ze kopen elektriciteit en gas in grote hoeveelheden in en verkopen dit door aan jou, met een beetje winst. Daarnaast mogen leveranciers ook vastrecht en administratiekosten rekenen.

Er zijn nog twee spelers in de energiemarkt, maar daar heb je als consument niks mee te maken: de transmissiedienst en energieproducenten. Transmissie is het transport van elektriciteit en gas over grote afstanden, en dit wordt in Nederland bijna exclusief door TenneT en GasTerra gedaan (allebei semi-overheidsbedrijven). Energieproducenten zijn talrijk - sommige leveranciers hebben hun eigen elektriciteitscentrales en gasvelden, maar er zijn ook veel onafhankelijke producenten. Daarnaast importeren en exporteren we ook energie via NorNed, BritNed en verschillende transmissielijnen over land. Al deze spelers verhandelen energie op de exchanges APX en EPEX.

Netbeheerders rekenen een vaste prijs voor jouw energieaansluitingen op basis van waar je woont en hoe zwaar je aansluiting is. Deze kosten moeten wettelijk kostendekkend en gelijk voor iedereen zijn. De enige plek dus waar je prijsverschillen zult kunnen vinden is in het aanbod van de providers. En er is hier een hele hoop verschil te vinden.

Energieleveranciers kunnen eigenlijk doen wat ze willen. De enige echt harde eis waaraan ze moeten voldoen is dat op iedere kWh en calorisch gecorrigeerde m3 gas energiebelasting moet worden betaald, en er moet BTW worden betaald. Daarbuiten is van alles mogelijk; de kale kWh/m3-prijs, vastrecht, administratieve kosten en welkomstbonussen zijn vrij te kiezen. Hier is dan ook veel in te kiezen.

Energievergelijkers vergeleken

Om het iedereen makkelijk te maken zijn er in de loop van de jaren aardig wat energie-prijsvergelijkers ontstaan. Helaas met de meeste dingen op het internet moet je je serieus afvragen: waar leven deze sites van? En waar krijgen ze hun informatie?

Uiteraard is het antwoord: ze leven van het geld dat ze van energieleveranciers krijgen. In zekere zin zijn deze sites een soort koopmannen die commissie krijgen voor iedereen die via hun site overstapt. Sommige vergelijkers bieden zelfs extra korting op een energiecontract - Gaslicht.com bijvoorbeeld. Het is duidelijk dat dit niet veel meer is dan een veredelde affiliate-link, waarbij Gaslicht een kickback krijgt.

Dit is geen nieuws, uiteraard. Het is echter wel interessant hoe dit zich heeft ontwikkeld door de jaren heen. Er zijn tegenwoordig een aantal verschillende verkoopmodellen ontstaan:
  • De speciale welkomstbonus. Bij het overstappen via een vergelijkingssite, krijg je een bepaald bedrag teruggestort aan het einde van je contractduur.
  • De universele welkomstbonus. Bij het overstappen via zowel vergelijkingssites als de website van de leverancier zelf krijg je een welkomstbonus.
  • De speciale deal. Individuele prijsvergelijkers - of de leverancier zelf - hebben een volledig apart aanbod, met andere welkomstbonussen en soms zelfs andere energietarieven
Dit alles zorgt ervoor dat energievergelijkingssites niet onafhankelijk zijn en jou nooit de beste prijs kunnen laten zien. Er is immers geen vrije markt; de markt is kunstmatig gesegmenteerd. Ik vind dit een behoorlijk kwalijke en consumentonvriendelijke situatie, want het hele idee van de liberalisering was juist dat energieleveranciers tegen elkaar konden concurreren op prijs op een vrije markt. Dit is niet hoe vrije markten werken.

Dit kunnen we demonstreren door de energievergelijkers eens te vergelijken. Ik heb vandaag gekeken naar:
  1. Gaslicht.com
  2. energieleveranciers.nl
  3. pricewise.nl
  4. energievergelijking.nl
  5. Independer.nl
  6. Easyswitch.nl
  7. consumentenbond.nl
  8. onlineenergievergelijker.nl
Vervolgens heb ik gekeken wat de volgende leveranciers zelf aanboden:
  1. Energiedirect
  2. Essent
  3. Qurrent
  4. Vandebron
  5. Nederlandse Energie Maatschappij
  6. Delta
  7. Powerpeers
  8. Oxxio
  9. Eneco
  10. Greenchoice
  11. Budgetenergie
  12. Energieflex
  13. Pure energie
  14. Engie
  15. Vrijopnaam
Mijn jaarverbruik is 322kWh elektriciteit (ca. 1800kWh verbruik, 1500 saldering via zonnepanelen, ferrarismeter met dubbel telwerk) en 625m3 gas. Ik woon in Zuid-Holland, gasregio 4.

He wacht eens even, ik zit prima bij mijn huidige leverancier!
Oh, wist je nog niet dat je zakken met geld kunt besparen door ieder jaar over te stappen? Oh, je hebt een mooie deal met éxtra lage elektriciteitsprijzen via de consumentenbond of vastelastenbond? Je krijgt extra korting als je bij je huidige aanbieder blijft? Allemaal onzin. Overstappen is altijd beter.

Dit komt simpelweg doordat je bij iedere overstap een welkomstbonus krijgt van de leverancier. Kijk eens naar je energierekening - hoeveel elektriciteit verbruik je? 2000kWh per jaar? Hoeveel maakt het nou helemaal uit dat je leverancier 10% korting op elektriciteit geeft. Op een gemiddelde prijs van 18 cent per kWh is dat 1,8 cent - 36 euro op jaarbasis. Je verbruikt 4000kWh? Oh wow, die korting is maar liefst 72 euro. Dit alles valt in het niet bij de honderden euro's welkomstbonus die je krijgt bij een overstap.

En wanneer je zonnepanelen hebt is het al helemáál gunstig. Je elektriciteitsverbruik is dan waarschijnlijk zo laag (of negatief) dat tarievenkortingen compleet in het niet vallen.

Wat onderscheidt de prijsvergelijkers?
https://dnpu4hh9j0a1w.cloudfront.net/static/v/286f2a60/2017/img/logos/logo-internal/logo-gaslicht.svg
Gaslicht.com is zo'n beetje de oer-vergelijker, en degene met traditioneel de meeste (en meest gunstige) affiliate deals. Opvallend afwezig - maar aanwezig in alle andere prijsvergelijkers - zijn de Nederlandse Energie Maatschappij en Budgetenergie - aanbieders die in de meeste andere vergelijkers wel staan met heel redelijke aanbiedingen. Daar waar NLE helemaal niet bestaat, heeft Budgetenergie duidelijk ofwel verkeerde informatie aangeleverd, of wordt de welkomstbonus niet meegerekend. Opvallend aanwezig - en afwezig in alle andere vergelijkers - is Anode, ondanks dat ze geen overstapservice bieden. Gaslicht geeft van alle vergelijkers de meeste producten weer, en heeft een aardige selectiefeature (inclusief co2-gecompenseerd gas, maar geen 100% groene optie)

https://www.energieleveranciers.nl/media/1005/logo_15-11-2016.png
energieleveranciers.nl is een voor mij onbekende prijsvergelijker. Opvallend is dat de interface wat onaf lijkt; de knop om naar vergelijkingsresultaten te gaan is onresponsief, prijzen worden zonder centen achter de komma getoond en her en der verkeerd berekend (Qurrent geeft een verkeerde berekening in mijn vergelijking). Er staan ook maar erg weinig energieleveranciers in.

https://static.pricewise.nl/resources/main/svg/logo.svg
pricewise.nl en consumentenbond.nl lijken exact dezelfde frontend en backend te gebruiken. Dit valt tegen, want het is een karige prijsvergelijker met geen mogelijkheid om leveranciers uit te filteren. Allerlei kleine aanbieders lijken ook te missen. Ik verwacht beter van een organisatie zoals de consumentenbond die het juist moet opnemen voor de consument.

https://www.energievergelijking.nl/wp-content/uploads/2016/05/logo-energie.png
energievergelijking.nl is de vreemde eend in de bijt. Hier zijn by far de beste deals te vinden op alle prijsvergelijkers - maar misschien komt dit ook door foutjes op de website? De site geeft mij een aanbieding voor Nuon, terwijl ik al bij Nuon zit en dus niet in aanmerking kom voor de die welkomstbonus. Bij de kostenopbouw van Qurrent zit een grote fout in de berekening van de netbeheerderskosten voor gas. Bij Essent wordt ook een onjuiste berekening gegeven. Er is echt van alles mis op deze site, ik zou hem vermijden.

https://www.independer.nl/content/images/independer_logo-on-purple-rgb.svg
Independer.nl is waardeloos. Laat standaard maar 3 aanbieders zien en neemt welkomstbonussen niet mee in het aanbod.

https://www.easyswitch.nl/dist/images/vergelijkingssite-easyswitch.svg
Easyswitch geeft zo te zien de meest complete lijst aanbieders (je kunt zelfs niet-beschikbare aanbieders aanvinken), maar heeft geen filtermogelijkheid op groen gas, de groenheid van je energie of het wegfilteren van specifieke aanbieders. onlineenergievergelijker lijkt een volledig identieke backend te hebben als easyswitch.

TL;DR: vermijd energievergelijking.nl en Independer, energieleveranciers.nl moet iemand nog wat verder gaan programmeren en de rest is ok.

Essent speelt vals
Nu komt het leukste, want ieder jaar is er wel een 'verborgen' speciale deal. Dit jaar is het Essent, die heerlijk vals aan het spelen is. Iemand moet een hoop plezier hebben gehad in het maken van deze deals. Ik zal het eens demonstreren met een paar screenshots:

https://tweakers.net/ext/f/DlnHxqQg0SYYT5wRqWB8me9L/full.png

Klik op het plaatje om je hoofd te laten exploderen

Wat... is hier aan de hand? Nou, vrij misleidend: Essent verandert aan de hand van de URL/cookie waarmee je hun website bezoekt tegelijk de welkomstkorting, kWh/m3-tarieven en hun vaste leveringskosten. En de prijsvergelijkers krijgen wéér hun eigen actietarieven, die allemaal verschillend zijn. Kortom: je kunt prijsvergelijkers niet gebruiken als leveranciers dit soort bullshit uithalen.

Erger nog: geen énkele prijsvergelijker heeft de 'beste' deal in hun vergelijking zitten. Allemaal hebben ze het actiepakket met 160 euro welkomstkorting - uitgezonderd energievergelijking.nl die een welkomstkorting van 185 euro (en weer andere tarieven) rekent.

Conclusie en bronnen

Ik hoop dat voor niet-ingewijden deze blogpost verhelderend is. Desalniettemin was het zelfs voor mij redelijk schokkend hoezeer met name Essent z'n actietarieven en welkomstbonussen manipuleert om zo gunstig mogelijk uit de vergelijkingen te komen. Ook is het typisch, maar niet onverwacht, dat veel energievergelijkers in feite hetzelfde zijn en vooral heel incompleet zijn.

Je kunt m'n ruwe data downloaden op Muxtronics.nl - Energievergelijken 2017 (.xlsx).

Een laatste tip: wacht tot na het einde van je jaarcontract met overstappen, zodat je geen overstapboete hoeft te betalen en zeker weten je welkomstbonus gestort krijgt. Ga ook geen jaar- of meerjarig contract aan als je verwacht te verhuizen.

Mux rants: Brexit

Door mux op zaterdag 18 juni 2016 17:30 - Reacties (25)
Categorie: Filosofisch gezwam, Views: 4.214

Af en toe heb ik niet-technische dingen te zeggen; het plan is om hiervoor af en toe rant-video's te maken en te publiceren op mijn - anders volledig op elektronica gerichte - PowerElectronicsBlog-Youtubekanaal te publiceren. Hierbij mijn gedachten over Brexit en, met name, de vage conspiracy theory-video's die op Youtube te vinden zijn hierover.

We moeten beter nadenken over de toekomst.

Door mux op dinsdag 10 mei 2016 12:30 - Reacties (15)
Categorie: Filosofisch gezwam, Views: 4.594

Dit is een onderwerp waar ik al jaren over wil bloggen, maar wat nu in het bijzonder relevant aan het worden is: futurisme, toekomstdenken. In het Engels: Futurology. Afgelopen weekend heb ik een klein vignet gemaakt over het onderwerp, en in deze blogpost wil ik er wat meer over vertellen.



In zekere zin is het succes van de mens als diersoort zowat volledig toe te schrijven aan ons grote brein, die ons in staat stelt om - in zekere zin - de toekomst te voorspellen. We zijn één van de weinige diersoorten die niet alleen met ons instinct, maar met gestructureerde denkpatronen en taal in staat is een goede voorspelling te maken van wat er zou gebeuren als we actie X ondernemen.

Als ik een grote stok naar links van dat dier gooi, zal het dier naar rechts vluchten, dus als daar iemand staat om hem te vangen hebben we eten.

Dit is een extreem simpel voorbeeld van de effectiviteit van voorspellend vermogen. Doordat we kunnen voorspellen, zijn we in staat om een hoop energie te sparen. Voorspellend vermogen, taal, overlevering en andere aspecten van ons intellect stellen ons in staat om voedsel te domesticeren, taken te specialiseren enzovoorts. Voorspellend vermogen is de motor achter de vooruitgang.

Reactieve politiek

De reden dat ik deze blogpost schrijf is omdat ik redelijk actief de voorverkiezingen in de Verenigde Staten aan het volgen ben, en het valt me op hoe - zeker vergeleken met Nederland - ontzettend reactief de spreekpunten zijn. Hiermee bedoel ik reactief in de zin van: terugkijkend op het verleden. Er wordt voor inspiratie puur gekeken naar het korte verleden;



Obamacare is een vreselijk idee, dus we gaan het afschaffen en 'vervangen door iets beters'.
- Donald Trump


OK. Het enige wat je hier hebt gezegd is dat je een policy in de afgelopen paar jaar niet aanstaat, en dat het weg moet. Waardoor het vervangen wordt? Dat weet ik niet, dat is niet belangrijk. Deze reactieve manier van naar politiek kijken doordrenkt het voorverkiezingsproces.

In zekere zin heb ik dezelfde klachten over de Nederlandse politiek, met name rondom verkiezingen, hoewel het hier een stuk minder erg is dan in de VS. We weten bijvoorbeeld al letterlijk 50 jaar dat de babyboom ging zorgen voor flink hogere zorgkosten en een scherp verlies aan belastinginkomsten tussen 2010-2030 (wanneer de mensen geboren tijdens de babyboom 65-85 zijn en dus niet meer verdienen én hogere zorgkosten krijgen). We zouden ons hier al decennialang op voorbereid moeten hebben. Maar nu we er zijn, wordt er steen en been geklaagd over hoe de pensioenen al jaren op de nullijn staan en de ouderenzorg aan alle kanten ingeperkt moet worden om de kosten te beheersen. No shit!

Overigens, snelle side-note: Nederland heeft de zorgkosten opvallend goed binnen de perken weten te houden en de kwaliteit van zorg hoog kunnen houden. Ondanks dat we IMO politiek gefaald hebben om ons voldoende in te dekken (en de kosten alsnog hoger aan het worden zijn waar ze in andere landen stabiel zijn gebleven), heeft ons zorgsysteem het relatief goed opgevangen

De problemen in de nabije toekomst

Ik ben iemand die tot op zekere hoogte gelooft in wat algemeen bekend staat als 'de singulariteit', een hypothese dat kunstmatige intelligentie op den duur de capaciteiten van mensen ver overstijgt, waardoor ieder aspect van de samenleving totaal over de kop moet. Wanneer robots alle denkbare taken beter kunnen doen dan mensen, is er 1) geen schaarste-economie meer mogelijk en 2) geen werk meer voor mensen.

Dit is totaal géén nieuw idee. In feite is hier tijdens de industriële revolutie al veel over gedacht en geschreven. De belangrijkste reden voor het bestaan van socialisme en communisme is het volledig overbodig worden van alle fysieke taken die mensen deden. Want dat is in feite wat de industriële revolutie ons bracht: het overbodig worden van spierkracht van iedere soort.

Robots en kunstmatige intelligentie zullen op extreem korte termijn - nu al, eigenlijk - grote hoeveelheden denkwerk van mensen overbodig gaan maken. Dit is geen science fiction. We hebben nu al volautomatisch rijdende auto's die je kunt kopen en die je overal naartoe kunnen brengen, ze heten Tesla Model S en kosten ¤79000. Ja, je moet het stuur nog vasthouden en sommige acties doet hij niet automatisch, maar de techniek is klaar, veiliger dan mensen en in productie. En iedereen die het gebruikt is het erover eens dat het beter is dan zelf rijden. Het is overduidelijk de toekomst. Nee, het nu.

Er is ook al een computer die een betere dokter is dan alle andere doktoren in de wereld: IBM Watson. Niet zomaar een dokter, maar letterlijk iedere dokter. Geen dermatoloog, geen internist, geen specifieke specialisatie. Watson kan betere histories afnemen, betere diagnoses maken en betere behandelingen ontwerpen dan iedere andere arts. Dit bestaat nu al en is in gebruik. Iedere maand ofzo komt er een nieuw whitepaper uit over wat er nu weer is gedaan door Watson.

Zowel laag- als hoogbetaald, zowel complex als simpel, zowel hoogverantwoordelijk als low-stakes, alle soorten werk kunnen nu al overgenomen worden door kunstmatige intelligentie. Het is op het moment nog niet economisch haalbaar om dat te doen voor de meeste zaken (behalve autorijden), maar er is geen ondergrens aan de kosten voor deze machines. Je moet niet persé een groot blok platina verwerken in een robot. Ze kosten niet veel energie. Met massaproductie van robots en kunstmatige intelligentie kan het zo goedkoop worden als je wilt. Goedkoper dan iedere mens.

De toekomst is er binnen één presidentstermijn

Alles wat ik in het vorige hoofdstukje heb geschreven is nu nog niet beschikbaar voor het algemene publiek. Zowel de Tesla als alle andere zelfrijdende auto's zijn op dit moment nog zo duur en hebben zo'n kleine oplage dat het geen effect heeft op de economie als geheel. Maar Tesla heeft al aangegeven een half miljoen Model 3's (hun 100% zelfrijdend-capable consumentenauto) te willen leveren in 2018. Da's over 2 jaar. En Tesla is lang niet de enige; meerdere concurrenten willen een vergelijkbare productiecapaciteit op orde hebben in 2020. Zowel in de consumenten- als vrachtwagenbusiness.

De volgende president van de VS zal nog geen jaar na zijn of haar inhuldiging potentiëel kijken naar miljoenen vrachtwagenchauffeurs die geen baan meer hebben. En taxichauffeurs. En benzinepomphouders. En oliemaatschappijen. En motels, en restauranteigenaren, en... De economie rondom transport en logistiek is voor veel landen de pluraliteit van de volledige omvang van de economie, en dit staat op het punt om te imploderen. Niet over 50 jaar, niet over 20, maar over 5 jaar. Niet Trump of Hillary, maar Obama had hier al openbaar over moeten spreken en bezig moeten zijn met vooruitstrevende regelgeving uit te rollen om deze klap op termijn op te vangen.

En afgezien van Bernie Sanders is er niemand die hier een punt van maakt in de race voor presidentschap. En Bernie wordt voorlopig geen president.

Futurisme dient serieus genomen te worden

Al heel lang is futurisme - het proberen te voorspellen van de toekomst - op zijn best een hobby voor dromers geweest. Niet heel veel mensen nemen het serieus of proberen hier echt een serieuze discussie over te voeren. En ik schaar mijzelf duidelijk onder de dromercategorie; ik heb niet echt behoefte om al te serieus na te denken over de toekomst. Ik vind het persoonlijk vooral leuk om na te denken over science fiction-ideeën, zelfs als ze wat onrealistisch zijn.

Maar het is nu echt wel tijd aan het worden om een nieuwe tak op te zetten van futurisme, een serieuze denktank die zich buigt over het vraagstuk: hoe leiden we landen en de mensheid als geheel van een schaarste-economie naar een toekomst waarin de rol van de mens als economische factor niet meer belangrijk is?

De video die ik hierboven heb gemaakt is niet helemaal serieus; ik ben niet iemand die à la Nerdwriter in staat is om pretentieuze video-essays te maken over dit soort onderwerpen. En ja, ik liet me qua stijl door de Nerdwriter inspireren - net als dat ik eens een video in de trant van You Suck At Cooking heb gemaakt. Maar aan de andere kant is de video toch weer wel serieus, want we moeten toch echt een keer wakker worden en nadenken over potentieel samenleving-ontwrichtende problemen in de zeer nabije toekomst. Zelfs als het allemaal niet zo erg is als ik het doe voorkomen.