Onsociale media?

Door mux op woensdag 3 januari 2018 11:40 - Reacties (14)
Categorie: Filosofisch gezwam, Views: 3.729

Sociale media is een verzamelterm voor platformen en protocollen die traditionele sociale interacties mogelijk maken via het internet. Kortom; manieren om met elkaar via het internet te praten. Helaas heb ik slecht nieuws; sociale media doet dit steeds minder goed, en dit leidt tot situaties waar je akelig geÔsoleerd kunt raken in een wereld met een dozijn populaire sociale mediaplatformen

Het begon allemaal met MSN Messenger

Ik ben 30 jaar. Dat betekent dat een half leven geleden, op de middelbare school, het sociale medium van de dag MSN was. Iedereen in de klas vroeg of ik MSN had, en wat mijn e-mailadres was. Binnen een maand had ik de halve klas in m'n contactenlijst zitten, en praatte ik regelmatig met klasgenoten via het internet. Dit verving lang niet alle sociale interacties; het platform was beperkt en regelmatig uit de lucht. Het was een verademing toen in 2002 offline messaging werd toegevoegd, waardoor het mogelijk werd berichtjes te sturen die de geaddresseerde kon ontvangen wanneer hij zijn computer aanzette. Wat mij betreft was dit het summum van sociale media: wanneer ik formeler wilde communiceren kon ik een e-mail sturen, en wanneer ik informeel iets wilde zeggen of vragen was er MSN.

Er waren ook dinosaurussen van het internet; oude mensen die MSN maar niks vonden en nog hoopjes mensen op ICQ en AIM hadden. Of zelfs IRC, de gekken. Maar ook hier waren oplossingen voor; multimessaging services zoals Pidgin en Trillian - wat nog steeds bestaat - konden verbinding maken met al deze diensten en je in ťťn programma laten praten met al je contactpersonen.

Aan het einde van m'n middelbare schooltijd kwam Facebook langzaam op, en werden Google Talk en Skype steeds prominenter. Het mooie van deze diensten was dat ze Jabber gebruikten; een achterliggend open protocol dat je in staat stelt crossplatform te praten en dus Trillian-achtige interfaces te gebruiken om met iedereen te kunnen praten. Alles was verbonden, en je hoefde niet de walgelijke interface van Facebook Messenger te gebruiken. Is dit inmiddels verbeterd?

Sociale media leek grootendeels zijn beloftes waar te maken; het brak geografische en temporale grenzen en liet iedereen weer contact vinden met familie en vrienden over de hele wereld.

De grote breuk

We zijn inmiddels in mijn studententijd, einde Bachelor. MSN is dood aan het gaan en Google Talk is al een hele tijd niet meer geŁpdatet; het lijkt erop dat Google dat ook gaat stopzetten. Vervelend genoeg zijn de alternatieven niet meer Jabber-compatibel: Google heeft nu het Hangouts-protocol en Microsoft... stopt gewoon helemaal met sociale media. Ja, je kunt je account gebruiken om in Skype in te loggen, maar tegen 2009 is dat al niet meer compatibel met Jabber en de clientsoftware is zo traag en buggy dat ik het liever niet gebruik. Maargoed, al m'n vrienden zitten er nog, dus ik houd het maar geÔnstalleerd.

Smartphones beginnen een ding te worden, en daar is het probleem alleen nog maar erger. Nieuwe diensten zoals Twitter en Facebook hebben nog geen apps en websites gebruiken voor sociale media op je telefoon is niet te doen. Trillian heeft een telefoon-app - een van de eerste platform exclusives op Android - maar die verbindt alleen maar met ouderwetse diensten. Kortom; ik ben effectief beperkt tot Google Talk of Hangouts.

Dit is een echte trend. Platforms hebben geen (commerciŽle) reden meer om met elkaar samen te werken, dus iedereen krijgt z'n eigen login en walled garden. Zit jij op Facebook en ik op Google Plus? Fuck you, jullie mogen niet met elkaar praten. Had je maar het juiste platform moeten kiezen!

Platforms kiezen is niet mals

En hoe kies je dan het juiste platform? Er zijn nog steeds een hoop mensen die ik ken op Skype, maar de telefoon-app is zo idioot traag en zwaar geworden (probeer maar eens een week lang offline te blijven en dan een drukke groepschat in te laden, je telefoon is letterlijk een half uur bezig) dat ik hem heb verbannen van m'n telefoon en computer. Whatsapp heeft de nare eigenschap dat het aan een telefoonnummer verbonden is, dus op mijn computer werkt het niet - lekker nutteloos. iMessage kan ik op geen van mijn apparaten gebruiken. Google Hangouts wel, maar daarmee kan ik niet praten met mensen op een ifoon. Snapchat is onbegrijpelijk voor een dinosaurus als ik en ondersteunt geen enkele nuttige chatfunctie. Hoe moeilijk is het om berichten te sturen die iemand anders asynchroon kan lezen?

En dan hebben we het nog niet eens gehad over de non-messaging social media. Twitter, Facebook, Google Plus, enz. Plekken waar mensen heel af en toe kattenfoto's uploaden en verder heel veel bedrijven advertenties en nieuws spammen. OK... leuk, maar ik kom niet op social media om m'n tijd te verdoen met irrelevante onzin. Ik wil gewoon af en toe iets tegen iemand anders zeggen, of lezen wat iemand anders tegen mij heeft gezegd. Foto's en emoji's vind ik niet erg, maar... niet continu. Het lijkt wel alsof...

Social media gaat allang niet meer over communicatie

... sociale media vooral is ontworpen om aandacht op te eisen voor commerciŽle doeleinden. He, wat een originele gedachte. Ik zei het eerder al; diensten zoals Facebook en Twitter hebben websites en apps die zijn ontworpen om typische psychologische zwakheden van mensen te misbruiken. Oh, je wilt alleen dingen zien die je vrienden hebben gezegd? Sorry, we verplichten je om naar ~50% andere content te kijken zodat je daar misschien op doorklikt en langer op ons platform blijft. Oh, je wil alleen de berichten bekijken die nieuw zijn sinds de laatste keer dat je hebt gekeken? Sorry, dat is te moeilijk, ondanks dat we exact bijhouden wat je hebt bekeken. Deze tijdlijn blijft eindeloos doorgaan, we lazy-loaden er automatisch nieuwe berichten bij als je klaar bent. Er is geen natuurlijk exit point ingebouwd in de meeste social media.

https://tweakers.net/ext/f/hOqBfmvr48ziskmOEdmWUQqr/full.png
Klik voor groter - dit is hoe ik naar websites kijk. En Tweakers doet het nog goed ;)

Al dit soort ontwerpbeslissingen in platforms zijn schoolboekvoorbeelden van triggers voor verslavend gedrag. En dit werkt, uiteraard, prima voor mensen met die eigenschappen. Helaas ben ik het exacte tegenovergestelde van die persoonlijkheid; ik pas in het hokje 'optimizer'. Een optimizer is iemand die spreadsheets maakt voor iedere beslissing in zijn leven. Ik plot jaarlijks onze uitgaven aan boodschappen, niet omdat we arm zijn, maar omdat het een sport voor mij is om dingen te optimaliseren; om zo min mogelijk geld uit te geven en zoveel mogelijk structuur te vinden in iets dat bij de meeste mensen impulsief gebeurt. Dit is onder andere ook waarom ik in energie-efficiŽntie ben gerold als carriŤrepad.

Zo ook met social media. Sociale media is geen timesink voor mij, ik heb niet zoveel interesse in de dagelijkse shower thoughts van mijn vrienden. In plaats van dat ik die mini-kick opzoek van dat ene leuke bericht tussen alle advertorials en onzin (wat het hele punt is van zoiets als Facebook), erger ik me groen en geel aan alle schermverspilling en het overduidelijke verslavingsontwerp van deze platforms. Deze sites respecteren mij overduidelijk niet als persoon, dus is het wat mij betreft simpel: ik gebruik ze niet. Vergelijk het gevoel alsof iemand je hele leven tegen je gelogen heeft over iets, en je komt er nu opeens achter. Ondanks dat het altijd heel gezellig lijkt als je met die persoon kletst, vermijd je hem/haar als de pest.

Dit heeft in het verleden altijd prima gewerkt, maar begint momenteel echt een kritieke verlamming te worden in mijn sociaal leven. Immers; letterlijk iedereen zit op Facebook, en zowel Whatsapp als Twitter hebben de rest van de markt grootendeels in handen. De simpele waarheid is dat verslavingsgericht ontwerp extreem goed is in het aantrekken van een pluraliteit aan mensen, en de rest van de mensen voelt zich vervolgens maar verplicht om ook mee te doen. Een keuze om niet mee te willen doen wordt dan effectief een keuze om me af te sluiten van de maatschappij.

Hoe doe je het dan wťl goed?

Voordat we deze dramatische verhaallijn afsluiten, heeft het zin om eens te kijken hoe je sociale media wťl goed kunt doen. Je kunt het eigenlijk al wel raden, de beste sociale media doen het volgende:
  • Ze tonen je berichten waarvan je expliciet hebt aangegeven dat je ze wilt zien en NOOIT wat anders
  • Ze geven je natuurlijke exit points; geen infinite scroll (kan uiteraard een optie blijven), geen gerelateerde content automatisch inladen
  • Ze respecteren je mentale capaciteit door onnodige ontwerpelementen weg te laten en op content te focussen
  • Content moet chronologisch kunnen worden gesorteerd en worden afgekapt op het punt waar je de vorige keer bent geŽindigd met consumeren
  • Geen out-of-context notificaties (bijv. pushnotificaties op je telefoon als prinses whatever nieuwe schoenen heeft gekocht)
Ik kan je alvast vertellen dat geen enkele vorm van sociale media overal aan voldoet, maar dit is in ieder geval een goede checklist om te kijken of je daadwerkelijk dingen bekijkt omdat je het wil of puur omdat een bot het je voert. Reddit is een positief voorbeeld; zolang je RES niet gebruikt is er geen infinite scroll (en dus onderaan de pagina een natuurlijk exit point), vrijwel alle schermruimte gaat over content met nauwelijks onnodige clutter en je hebt uitgebreide sorteermogelijkheden. Ook kun je je eigen lijst van gecureerde subreddits bijhouden. Geniaal.

Een ander goed voorbeeld is een forum zoals op Tweakers.net. Ja, je kunt ook lang aan het rondneuzen zijn op een forum, maar meestal doe je dit omdat je daadwerkelijk geÔnteresseerd aan het lezen bent en niet omdat je door een hoop fluff heen moet scrollen om bij de sappige berichten te komen. En ja, de frontpage is een beetje schreeuwerig en druk, maar dat is te fixen met wat CSS.

https://tweakers.net/ext/f/q6u9VJYvPisMfAQ629s6gpzH/full.png
Tweakers.net in 'schreeuwmodus'. Er past nauwelijks wat op een full HD scherm, dus ik moet scrollen om alle nieuwsberichten te zien. Dat kan beter!

https://tweakers.net/ext/f/r8flzmxbN2yo81uYYgg3ZhiP/full.png
Tweakers.net frontpage in rustige modus. Alle headlines passen op ťťn full HD scherm en alle onnodige informatie is weg-ge-CSS't. Nog wel een hoop whitespace, maarja, er is niks om het op te vullen.

De slechtste voorbeelden zijn wat mij betreft Whatsapp en Facebook - althans, dat zijn de platforms die ik veruit het snelste verlaat vanuit pure frustratie. Wanneer je Whatsapp voor het eerst installeert komen er opeens twintig notificaties van mensen die je blijkbaar ongevraagd hebben toegevoegd en op ieder moment kun je spontaan berichten krijgen van ongewenste personen. Doordat de meeste content in groepsberichten verschijnt en vrijwel niemand oprecht iedere keer wat interessants te zeggen heeft, is de verhouding goede tot meh-berichten (en dus notificaties) behoorlijk zoek. Uiteraard geldt deze kritiek ook voor Skype, Snapchat en Discord, hoewel in Discord extreem goede moderatie- en customization-opties beschikbaar zijn.

Facebook is een platform waar ik echt maar enkele seconden op kan blijven voordat m'n hoofd explodeert. Twitter houd ik meestal ruim een minuut vol - ik heb er zelfs een account!

Dus, hoe heb je dit zelf opgelost?

Om maar weer op een wat serieuzere noot door te gaan: het begint echt een probleem te worden om de grootste social media-platforms actief te vermijden. Steeds meer worden Facebook, Whatsapp en Twitter gezien als meer dan alleen bedrijfspagina's - het zijn vervangers aan het worden voor onafhankelijke prikborden, nieuwsbrieven en zelfs belangrijke berichtgeving die eigenlijk via e-mail of persoonlijke communicatie moet verlopen. Ziek melden doe je ff via Whatsapp. Oh, heb je niet gelezen dat de bonus dit jaar lager is? Ja, dat hep gestaan op uh... feesboek.

Voorheen was dit nooit een probleem. Berichtgeving in de meeste vormen was intercompatibel; je kon gemakkelijk bruggen slaan tussen berichtendiensten. De overgrote meerderheid van direct messaging was beschikbaar via Pidgin/Trillian en andere media kon gedeeld worden via links in DMs en e-mails. Dit is al lang niet meer zo. Ik kan geen universele social media-app bouwen waarin ik 100% compatibel met mensen kan praten op alle grote platforms, want mediavormen zijn zo verschillend - zowel technisch als sociaal. Forums ondersteunen nog digests via e-mail - probeer dat maar eens voor elkaar te krijgen op Facebook.

Voorlopig houd ik het maar bij vermijden, maar ik hoop ergens dat de sociale implicaties van onsociale media meer bekendheid gaan krijgen en wellicht zullen leiden tot een nieuwe revolutie in sociale media. Echt sociale media, waarmee je daadwerkelijk iedereen kan bereiken zonder per se door de servers van meekijkende en -luisterende bedrijven te hoeven gaan. Een beetje zoals SMS of Jabber, maar dan met ondersteuning voor rich media en beschikbaar op ieder soort met het internet verbonden apparaat.