klooiblog† 2

Door mux op donderdag 1 februari 2007 19:57 - Reacties (1)
Categorie: -, Views: 2.990

De verkiezingen waren prachtig

In de afgelopen 2 weken - sinds de verkiezingen en sinds mijn laatste verkiezingsblog - hebben meerdere mensen mij gevraagd om... meer! Blogs over de formatie, politieke onderwerpen van de dag, enzovoorts. Dus, wat zijn mijn toekomstplannen voor politieke blogs?

Kort samengevat: In de komende maanden ga ik nog langs bij verschillende semi-overheidsinstituten en behandel ik onderwerpen die ik leuk vind en waar ik in kan gaan op de techniek, maar ik zal het niet meer over personen, partijen, partijprogramma's of coalities hebben. En dan nu de lange versie:

Dit waren echt leuke verkiezingen

Ik ben, persoonlijk, ontzettend tevreden over deze verkiezingen. Wat zijn we toch een beschaafd land met z'n allen - en ja, dit bedoel ik op een neerbuigende manier. Landen als de VS en het VK hebben er een aardig zootje van gemaakt de laatste tijd. De zogenaamde grootmacht van de wereld heeft een onvoorstelbaar incompetente, zelfdestructieve regering gevormd terwijl de bakermat van de Westerse wereld gebukt gaat onder een vorm van rood, wit en blauw populisme dat het land en zijn diplomatieke banden nog decennialang zal schaden zonder goede reden. In het licht van de recente wereldpolitiek hebben we dan echt weinig te klagen.

https://tweakers.net/ext/f/IkuGZAR8RsAnOuABhu8iFfKS/full.gif

Zo, nu ik dat even van me af heb geschreven: Laten we het eens over onze verkiezingen hebben. Ik wil niet doen alsof Groot-BrittaniŽrs of Amerikanen wezenlijk anders zijn dan Nederlanders; de culturele en maatschappelijke verschillen zijn miniem. Wat er voor die gigantische bestuurlijke verschillen zorgt is het systeem. Ik houd van systemen. Het is echt zonde dat ik niet over verkiezings- en bestuurssystemen heb kunnen schrijven vůůr de verkiezingen, dus dan maar hier.

Stemsystemen beslissen de uitkomst
Verkiezingen zijn rigged. Het is echt waar. Het stemsysteem bepaalt namelijk in zeer grote mate niet alleen welke, maar ook wat voor politieke partijen een land uiteindelijk zullen regeren. Laten we eens kijken naar het meest extreme systeem: een pluraliteitssysteem.

In een pluraliteitssysteem werkt stemmen heel makkelijk: de persoon met de meeste stemmen wint. Superlogisch, en bijna altijd het eerste systeem wat iemand zal opnoemen als je vraagt hoe een democratisch stemsysteem zou moeten werken. Maar dit is objectief gezien het slechtste systeem wat je kunt hebben. Laten we eens een paar verkiezingen simuleren.



Een nieuw land heeft besloten met pluraliteit hun leider te kiezen. In de eerste verkiezingscyclus doen 10 partijen mee, verdeeld over het hele politieke spectrum. De verkiezinge verlopen zoals je verwacht van een gemiddelde Nederlandse verkiezing; hoopjes kandidaten krijgen stemmen, en geen een heeft een absolute meerderheid. Sterker nog, je verwacht wiskundig gezien dat een land met 10 gelijk gedistribueerde partijen, ca. 65% van de stemmen is verdeeld over 4 van de 10 kandidaten. De meest populaire kandidaat heeft dus maar ongeveer 15-20% van de stemmen. Toch krijgt deze kandidaat de alleenheerschappij over het land. Dit is het eerste probleem met pluraliteitssystemen: de minderheid regeert.

De volgende verkiezingen komen eraan. De meest extreme kandidaten zien in dat ze nooit kunnen regeren, dus zij vallen af en hun stempubliek verdeelt zich over de andere partijen. Iedere verkiezingscyclus gebeurt dit opnieuw; impopulaire kandidaten hebben simpelweg geen enkele mogelijkheid om te winnen, dus vallen keer op keer af. Uiteindelijk zal ieder pluraliteitssysteem daardoor uitkomen op een twee- of driepartijensysteem (Duverger's law). Probleem nummer twee dus.

Deze partijen hebben geen duidelijke boodschap, het zijn samenraapsels van allerlei verschillende politieke ideeŽn zonder leidende gedachte - ze hebben immers een achterban die van origine verdeeld was over meerdere partijen. Sterker nog, partijen kunnen in een tijdsbestek van enkele jaren compleet omklappen qua ideologie. De Amerikaanse Republikeinse en Democratische partijen waren begin de jaren 20e eeuw compleet omgewisseld - de Democraten waren de partij voor zwaar religieuze, racistische zuidelijke stemmers en de Republikeinse partij was een (relatief) progressief-liberale partij. Dit is dus nog een probleem; twee partijen zijn altijd om en om aan de macht, maar zeggen altijd iets anders.

En als laatste het grootste probleem. Wat is een verkiezing? Letterlijk een populariteitswedstrijd. Als je maar ťťn tegenstander hebt en met ťťn stem extra kunt winnen, hoef je geen moeite te doen om de waarheid te vertellen of in te gaan op de technische details van je regeringsplan. Je kunt gewoon leuke grapjes maken en de tegenstander zwart maken. Als genoeg mensen dat maar geloven, dan win je wel en kun je alles doen wat je hartje begeert.

Klinkt dit je bekend in de oren? Toevallig onlangs een voorbeeld hiervan gezien?

http://ichef.bbci.co.uk/news/624/media/images/82873000/png/_82873519_prop_rep-01.png
Nederland heeft een D'Hondt-stemsysteem, het VK FPTP

Vergelijk dit dan met een proportioneel systeem en je begrijpt direct de voordelen. Beledig je tijdens de verkiezingen je politiek tegenstander? Saboteer je het democratisch proces? Je maakt geen schijn van kans om in de regering te komen. In een systeem waar altijd meerdere partijen moeten samenwerken en nooit iemand de absolute meerderheid haalt, worden politici geforceerd om bruggen te bouwen.

En zelfs als je verliest en niet in de regering komt, heb je nog steeds invloed. Soms een hoop. Als je in het parlement zit, kun je medestanders zoeken voor je ideeŽn en wetgeving produceren. Je blijft - proportioneel - macht houden en kunt als partij dus groeien. Naarmate de maatschappij verandert, verandert de populariteit van verschillende partijen om deze veranderingen correct te weerspiegelen in het staatsbestuur. En doordat partijen relatief klein zijn en een duidelijke boodschap hebben, is het makkelijker voor de kiezer om een partij te vinden die volledig aansluit bij iedere kiezer.

Democratie is niet een goed systeem
En dan komen we bij de grootste systeemvraag van allen: is het Łberhaupt een goed idee om een democratie te hebben? Het antwoord is eenvoudig: wat bedoel je met democratie?

Dit is weer zo'n perfect voorbeeld van het falen van taal. Het woord 'democratie' insinueert dat dit een duidelijk begrensd concept is, maar dat is het totaal niet. Er zijn veel verschillende vormen van democratie, met wederom inherent verschillende uitkomsten. Laten we eens een stapje achteruit doen en kijken naar de functie van bestuur.

Waarom bestaat er management? Waarom kan niet iedereen gewoon zijn werk doen zonder een baas? Waarom moet de baas nog een baas hebben? En op dezelfde manier: Waarom kan het volk niet gewoon direct stemmen op individuele onderwerpen? Het antwoord is: Omdat ideeŽn en mensen dom zijn, en de wereld complex. Je kunt als individu simpelweg niet alle consequenties van je beslissingen overzien - zeker als die beslissingen een heel land aangaan. Daarom hebben we experts en zelfs hele (semi-)overheidsorganen die helpen bij de besluitvorming. Perfectie bestaat niet - je kunt nooit 100% zeker weten wat er gebeurt - maar je kunt acceptabel dicht in de buurt komen met het consulteren van de juiste mensen.

Dit is waarom directe democratie, bijvoorbeeld in de vorm van bindende referenda of op populariteit gebaseerde burgerparticipatie, een slecht idee is. Burgers, populaties, hebben gemiddeld weinig verstand van policy en politiek. Er kan bovendien niet worden verwacht dat ze zich diepgaand informeren over een onderwerp voordat ze hun stem laten horen; meningsvorming wordt vrijwel volledig bepaald door consumptie van journalistieke media, niet relevante literatuur.

OK, dus directe democratie is een slecht idee, maar wat vinden we dan van representatieve democratie? Kies eens in de zoveel jaar mensen die je vertrouwt, en laat hun het zware werk doen. Goed idee, toch? Tja, ook niet echt hŤ. Immers, dan kom je met het inherente probleem van verkiezingen te zitten: verkiezingen zijn - wederom - een populariteitswedstrijd. Om verkozen te worden hoef je niet de beste ideeŽn te hebben, alleen maar de meeste stemmen te vergaren. En mensen begrijpen zelden de consequenties van hun politieke beslissingen, dus als je ze belooft de staatsschuld te verlagen en erfbelasting af te schaffen, dan zijn ze (gemiddeld genomen) helemaal vůůr, ondanks dat dat op de lange duur schade kan doen aan de maatschappij. Oh, en vergeet niet tribalisme; mensen willen graag dat hun team wint, en doen soms aardig zelfdestructieve (of systeemdestructieve) dingen om dat te bewerkstelligen.

Wat is dan een beter systeem dan representatieve democratie? Voor alle kritiek die ik erop heb: niks, voor zover ik weet. Het is een klotesysteem, maar beter dan de alternatieven.

Dus, wat is er zo mooi aan de verkiezingen?

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/Tweede_Kamerverkiezingen_2017.svg/1200px-Tweede_Kamerverkiezingen_2017.svg.png

Al dit vůůrspel is bedoeld om context te geven aan wat ik zo mooi vind van deze verkiezingen. Wederom, niks is perfect, maar ik word ontzettend blij van ons systeem:
  • Hoge opkomst. We hebben geen stemplicht in Nederland en een gecentraliseerd bestuur, wat als nadeel heeft dat mensen doorgaans minder geÔnteresseerd zijn in de politiek. Desondanks zitten we dit keer dik over de 80% opkomst, wat betekent dat het volk goed gerepresenteerd wordt.
  • Veel partijen. Nog nooit was Nederland zo verdeeld, en het is prachtig. Mensen zijn duidelijk niet geÔnteresseerd in 'erbij horen' of 'stemmen op wat ik altijd al deed'. Iedereen zoekt z'n eigen partij, en dit zorgt voor een prachtige Bell curve-verdeling van stemmen over het politiek spectrum. Politieke representatienauwkeurigheid is zťťr hoog dit jaar.
  • Nieuwe partijen voeten aan de grond. Wederom een bevestiging dat ons verkiezingensysteem goede mogelijkheden biedt om nieuwe ideeŽn representatie te geven. Meer partijen dan ooit deden mee, en meer partijen dan ooit kregen een eerste zetel. PvdD groeide. Het feit dat relatief extreme partijen voor het eerst meedoen en zetels krijgen (DENK en FvD) betekent in mijn ogen dat er nog steeds onopgevulde delen van het spectrum zijn waar mensen in springen.
  • Weinig geld in de politiek. Ook dit keer bleven de campagnegelden (internationaal gezien) zeer beperkt, uitgezonderd voor de SP.
  • Veel aandacht voor belangrijke issues. De debatten waren per saldo relatief weinig entertainment en een hoop - relatief correct - debat over policy-issues. Er werd zelfs her en der ge-factcheckt. De issues waar het over gaat waren significant en relevant, met veel aandacht voor de zorg, sociale zekerheid, sociale voorzieningen en milieu.
  • Grote bereidheid tot samenwerken. De grote partijen, zelfs waar zij ideologisch ver van elkaar staan, zijn goed bereid met elkaar te onderhandelen over een coalitie. Met uitzondering van de PVV worden overal bruggen gebouwd.
  • Mensen voelen hun stem gehoord en gelegitimeerd. Ja, ok, er is altijd wel iemand die schreeuwt dat er een hertelling moet komen, maar gekken houd je altijd. Veel mensen voelen zich gehoord deze verkiezingen. Veel mensen hťbben zich ook laten horen.
En zo wel meer. Ik kan niet anders dan concluderen dat we nog steeds in een functionele democratie leven. Dit is ontzettend geruststellend. In mijn ogen maakt het bijna niet uit wie er aan het roer staat, zolang het systeem maar in orde is.

Ook de formatie gaat de goede kant op
Na het algemene goede nieuws van de verkiezingsuitslag zelf, was ik helemaal in de wolken toen m'n vriendin tegen me vertelde wie de verkenner zou worden: Edith Schippers. Met afstand mijn favoriete politica van de afgelopen 8 jaar, en een ontzettend goede luisteraar/onderhandelaar. Ik ben geen fan van de VVD in het algemeen, en zij is ferm VVD'er. Maar zij is ťcht de beste keuze, iets dat meermalen werd bevestigd door de gesprekspartners tijdens de informatie. Hier kun je haar rapport lezen.

We gaan namelijk - waarschijnlijk - een hele lange formatieperiode tegemoet. De VVD is in gesprek met CDA, D'66 en GroenLinks op het moment (een combinatie die volgens bovenstaand rapport door zowat iedereen werd goedgekeurd), en dat is zonder moderne context een compleet gestoorde combinatie. GroenLinks is namelijk van origine een ontzettend linkse partij met een heftige milieuagenda, de perfecte tegenpool van de VVD. Echter, deze verkiezingsperiode vond ik dat het partijprogramma heel erg dicht tegen dat van D'66 aan kwam te zitten, en dat is een partij die al menig keer effectief in een kabinet met VVD heeft gezeten. Daarnaast is Nederland helemaal niet vies van de VVD-PvdA-combinatie geweest in het verleden, en in veel opzichten is GL nu net zo links als PvdA in Paars I en II was. De partij is niet zozeer naar rechts opgeschoven, als wel economisch liberaler geworden.

https://pbs.twimg.com/media/C7qe1xeU8AUlVFW.jpg
Klik op de cartoon om hem vergroot te lezen

Ik wil persoonlijk niets liever dan deze coalitie. Al mijn favoriete dingen zitten erin: het zorgbeleid van VVD-D'66, de overdreven lange naam van Sybrand van Haersma Buma en de milieuagenda van GroenLinks. En niet te vergeten: een zowat perfecte combinatie van begrotingseffecten als je de koopkrachtspreidingen volgens het CPB van deze partijen middelt. Helaas is GL ook onwennig en net even iets idealistischer, en ik ben heel erg bang dat ze tť koppig gaan zijn en uit de formatie-onderhandelingen stappen. Mijn angst is dat de vervanger van GroenLinks minder groen en minder links gaat zijn. En laat nou de milieuagenda het objectief belangrijkste agendapunt van de komende decennia zijn. Dit kan niet nog 4 jaar wachten. Ik denk dat het - bij het klappen van een formatiepoging - het beste is voor het land om een links-groene coalitie te verkennen, hoewel ik ook daar de kans van slagen laag acht.

Waar ga ik over bloggen?

Heb je de afgelopen alinea's overgeslagen? Goedzo, er stond toch niks nuttigs in. Dat is het probleem met opiniestukken over politiek; het is heel tijdsgebonden en subjectief. Ik geef m'n mening meer om duidelijk te maken welke context je moet geven aan mijn andere blogs, niet omdat ik vind dat het belangrijk is voor de mensheid ofzo.

Toekomstige blogs gaan dus weer lekker terug naar het uitleggen van systemen. Ik ben aan een paar onderwerpen niet (adequaat) toegekomen vůůr de verkiezingen. Deze ga ik niet verder uitwerken.

Geschrapte blogonderwerpen
  • Onderwijs
  • Stem- en verkiezingssystemen (CGP Grey doet dit toch al beter)
  • Bestuurlijke organisatie in Nederland (overheidslagen, verantwoordelijkheden enz.)
  • Zorg follow-up (het is me niet gelukt om een interessante Haagse functionaris hiervoor te strikken)
Sommige dingen was ik wťl aan toegekomen, maar zijn om de een of andere reden uiteindelijk niet op m'n blog gekomen. Ook heb ik e.e.a. beloofd te behandelen in de comments. Deze kun je in de loop van de komende maanden een keer verwachten:

Toekomstige blogonderwerpen
  • Een kijkje in het CBS
  • Techniek en marktwerking in de zorg
  • Kernenergie
  • De energietransitie
  • Mobiliteit
Daarnaast heb ik hoopjes technische blogs en video's gepland - velen die inmiddels al maanden over datum zijn, zoals follow-up over de 24V voedingen van Quindor, m'n supernauwkeurige AC meter, m'n wifi MQTT AC meter, een softwareupdate van m'n USB-sensor, een hyperefficiŽnte LLC-voeding voor servers, de powerbank, magneetroerder, hotplate, USB 3.0 nanohub, programmeerbare batterijlader/balancer, automatisch fietslicht, open source AC 18650 lader, USB-C spullen, elektrische ligfiets, enzovoorts enzovoorts. Ik heb letterlijk zo'n 35 projecten en producten op stapel liggen.

Dus hup, terug naar wereldverbetering. Tot de volgende keer!