De rest van de partijen beknopt

Door mux op maandag 13 maart 2017 12:33 - Reacties (23)
Categorie: Verkiezingen 2017, Views: 3.756

De grote dag begint nader te komen, en er missen nog aardig wat analyses van verkiezingsprogramma's. Als enige grote partij mist CDA nog, en verder kijken we vandaag naar de ChristenUnie (CU), de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP), DENK, VoorNederland (VNL), de Vrijzinnige Partij (VP), de Piratenpartij (PPNL), 50 Plus (50+), Partij voor de Dieren en Forum voor Democratie (FvD). Dit zijn alle partijen met ofwel een sluitend begrotingsvoorstel, ofwel een (miniscule) kans om in de Tweede Kamer te komen.

Lees hier de fiscale effecten van de partijprogramma's van een deel van deze partijen door CPB (374 pagina's).

CDA

Lees hier het verkiezingsprogramma van het CDA. Lees hier het definitieve CDA-verkiezingsprogramma

Het CDA is de enige consistent grote levensbeschouwelijk (Christelijk) getinte partij die nog over is in Nederland. De partij heeft recent nog twee kabinetten (Kabinet Balkenende-I en -II) geleid, maar is al decennialang bezig met een langzame maar gestage daling in leden- en stemaantal. De huidige partijleider is Sybrand van Haersma Buma.

CDA kan worden getypeerd als 'VVD-lite', met een doorgaans gematigd regressief sociaal beleid en sociaal-conservatieve insteek. Ook in dit partijprogramma wordt sterk gehamerd op onduidelijk gedefinieerde 'normen en waarden' en 'traditie'. Traditioneel is CDA de 'boerenpartij' geweest, dwz het genoot (en geniet nog steeds) relatief veel aanhang in de regio.



Concreet haal ik uit het programma:
  • Traditieverplichtingen - niet alleen erkenning van het koningshuis en volkslied, maar verplichte recitatie, onder andere op feestdagen en als onderdeel van het curriculum.
  • Dienstplicht, maar niet puur militair (defensie zou overspoeld worden), ook dienstbaarheid in de zorg en andere (semi-)overheidsinstituten. Zo'n soort verbrede dienstplichtigheid is op zich een nobel idee, maar er is geen enkel bewijs dat dienstplicht positieve effecten heeft, ook niet op 'raddraaiers'. Daarnaast gaat het tegen de mensenrechten in (verplichte dwangarbeid, oftewel slavernij).
  • Afschaffing referendum. Op zichzelf een goed idee, ja/nee-referenda zijn redelijk ineffectief als instrument van directe democratie.
  • Regressief drugsbeleid. CDA wil het aantal coffeeshops terugdringen en harder optreden tegen verkoop, harddrugsbezit en een aantal andere aspecten. Dit is bewijsbaar contraproductief. Onbegrijpelijk dat een partij in Nederland het zo slecht voor heeft met zijn burgers. Drugs zijn een serieuze zaak, dat kun je niet als een boze ouder aanpakken.
  • Ietwat wereldvreemde ideeën over digitale privacy. Er wordt gepleidooid voor uitgebreide rechten voor politie en justitie v.w.b. het indringen op computers van verdachten en het verplicht decrypten van gegevens. Dit is niet alleen wiskundig onuitvoerbaar, het brokkelt iedere vorm van digitale rechten af.
  • Ietwat gereduceerde scope EU. CDA wil graag dat de EU zich richt op veiligheid en economie, en daar voorbij de handen wat terugtrekt. Kleinere onderwerpen kunnen ook tussen individuele lidstaten worden behandeld. Dit is niet heel veel meer dan een bevestiging van de status quo, gezien het soevereiniteitsprincipe staat.
  • Relatief vage familie- en ouderschapspunten. Een langer ouderschapsverlof (hoe lang?), een zorgbonus voor mantelzorgers (hoeveel? onder welke voorwaarden?), flexibelere (en meer?) buitenschoolse opvang. Voor de 'familiepartij' had ik hier concretere punten verwacht.
  • Een 'voorschool' (samentrekken kinderopvang en peuterspeelzalen). Gezien ik zelf deels met dit systeem ben opgegroeid zie ik hier niets mis mee. Het is echter afgeschaft vanwege de hoge kosten van staatsgefinancierde 'pre-school'. De manier waarop CDA het ziet is in feite nog steeds als commerciële kinderopvang, maar dan met subsidie voor een aantal dagdelen per kind per week.
  • Brede brugklassen en schakelprogramma's. Zie groenlinks.
  • Meer WO/HBO-opgeleide docenten op alle niveaus (maar geen WO-eis). Heb ik ook al veel over gezegd: goed idee.
  • Geen leenstelsel meer, OV-studentenkaart vervangen door financiële tegemoetkoming. Hm, da's weer een lastige - het leenstelsel raakt veel minder mensen dan de OV-kaart, en de OV-kaart maakt véél goedkopere huisvesting mogelijk. Ik betwijfel of dit een positieve maatregel is. Veranderd - zie comments voor verduidelijking!
  • Verlagen Wettelijk Eigen Risico. Geen specifiek bedrag. Daarnaast ook een focus op preventie in de zorg.
  • Milieuagenda grootendeels in lijn met Parijsakkoord. Niks mis mee.
  • ProRail niet nationaliseren?. Dit is een interessant punt dat ik zelden heb gezien, want het is al zowat een feit. ProRail heeft na privatisering en reorganisatie niet beter gepresteerd (sterker nog: aanzienlijk slechter dan NS en sommige andere providers), dus hernationalisering is echt geen slecht idee. Terug naar NS RailInfra wat mij betreft.
  • Eén arbeidsongeschiktheidsverzekering. Heel interessant, en wat mij betreft een goed idee. Een soort nieuwe sociale verzekering die ook voor flex/zzp-werkers werkt.
  • Wat interessante landbouwpunten: Europa zelfvoorzienend (en dus meer landbouwsubsidies?), en het omzetten van het ministerie naar Landbouw, Natuur en Voedsel (ipv onder EZ). Dit gaat nooit gebeuren, om veel redenen, maar lijkt bijna een soort 'pandering to farmers'-punt.
  • Austerity. 'Sparen' in vette jaren, begrotingstekort naar nul en terugdgingen staatsschuld. Dit is op de langetermijn negatief voor de economische ontwikkeling.
Prachtig om te zien dat dit het enige programma met een verklarende woordenlijst is. Anyway, CPB zegt het volgende:

https://tweakers.net/ext/f/BTNXXr7oIJiVGr0hwldXpTxc/full.png
https://tweakers.net/ext/f/v5LX2N5ZyqEdzFpFCWPz0q23/full.png
Zeer matige prestaties hier, en zorgwekkend dat de langetermijneffecten negatief zijn, met een lichtelijk regressief effect op vrijwel alle bevolkingsanalyses. Fiscale effecten zijn overigens allemaal boven nul, wat niet slecht is.

Conclusie CDA: Ik kan niet enthousiast worden van deze partij. Hoe betuttelend het ook is, het kan me eigenlijk niet schelen hoe sommige oude mensen de hele tijd klagen over normen en waarden en volkslieden en dienstplicht en dat soort onzin. Het is, aan het einde van de dag, allemaal goed bedoeld. Helaas lijdt deze partij onder vaagheden in de uitwerking (hoeveel nieuwe huizen, hoeveel ouderschapsverlof, hoeveel?) en heel erg timide, compromitterende punten. Ja, we doen mee aan het Parijsakkoord maar zeggen niks over kolencentrales sluiten. We willen cybercrime flink aanpakken, maar zeggen vervolgens dingen die incompatibel zijn met digitale rechten. En we maken allerlei mooie sociale voorzieningen voor ZZP'ers en flexwerkers, maar betalen ze die in feite uit eigen zak? Het CDA is aan de onderhandelingstafel gekomen met een compromis, niet met principiële standpunten.

ChristenUnie (CU)

Lees hier het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie

Christenunie is een opvallend jonge partij, net als GroenLinks een fusie rond de eeuwwisseling. Het is, zoals de naam wel doet vermoeden, een orthodox-protestants christelijke partij met enigszins sociale inslag. De partij heeft een klein, trouw electoraat dat grootendeels wordt gevoed door een traditioneel evangelische (in de niet-religieuze zin) opbouw met een kinder- en jongerenvereniging PerspectieF. Gert-Jan Segers leidt de partij. CU is in veel opzichten een Christelijk GroenLinks.

De meest opvallende punten uit hun programma:
  • Maatschappelijke dienstplicht, oftewel niet een puur militaire dienstplicht. Om te ontwijken dat dit moderne slavernij is, stelt de CU voor dat je dienstplichturen kunt gebruiken om je studieschuld af te lossen, tegen ¤4,50/u. Ook kunnen dienstplichttaken worden gebruikt als dienstrecht voor werklozen. Dit is by far het meest sociale voorstel van dienstplichten, maar ik kan er niet omheen dat het niet van deze tijd en ongrondwettig is.
  • Verlaging IB (met belastingvrije voet voor gezinnen met kinderen), verhoging belasting op vermogen en vervuiling. Opvallend progressief, hoewel de uiteindelijke invulling niet heel erg progressief blijkt te zijn (zie ramingen CPB).
  • Inclusief godsdienstbeleid. Ik noem dit specifiek omdat dit wat mij betreft hét grote verschil met de SGP en andere Christelijke partijen is. Hoewel de CU gezichtsbedekkende kleding in (semi-)overheidsfuncties wil verbieden, is de partij oprecht voor échte godsdienstvrijheid, inclusief bescherming voor afvalligen en gelijkwaardigheid van vrouwen en minderheden.
  • Drugs, prostitutie weer illegaal. Da's dan weer jammer - ondanks dat de rest van het veiligheids- en strafbeleid aardig rehabilitatief en preventiegericht is. Zelfs prostitutieklanten en softdrugsbezit wordt illegaal.
  • Algemeen progressief zorgbeleid. Verlaging (maar geen afschaffing) eigen risico, meer focus op preventie, maar verder grootendeels recht zo die gaat. Uiteraard zijn ze tegen abortus en euthanasie, maar ook tegen vergaande prenatale diagnostiek.
  • Ontflexing flexwerkers en zzp'ers - grootendeels in lijn met GL. Het grote verschil met andere linkse partijen is dat CU veel sterker voor 'activerende' sociale zekerheden is, dus een verwachting van tegenprestatie en sollicitatieplicht.
  • Zwart werken ontmoedigen. Een uniek punt is; geen ander programma noemt dit zo. CU is specifiek voor het vouchersysteem dat in België werkt, waar zwarte werksters (specifiek dus interieurverzorging) in de bijstand kunnen worden ingehuurd tot 45 uur per maand met 'witte werkster'-vouchers.
  • Persoonlijke pensioenpot. Hier heb ik al e.e.a. over gezegd; ik ben van mening dat dit eerder zorgt voor versobering dan voor verbetering van pensioenen.
  • Zeer boer- en diervriendelijk landbouwbeleid. En ook aandacht voor klimaatverandering icm landbouw. Dit klinkt als een betere versie dan wat CDA voorstelt, dus ik gok dat ze hiermee aardig wat CDA-stemmers kunnen overtuigen.
  • Heel net milieubeleid. 45% CO2-reductie in 2030, passiefhuizen bij alle nieuwbouw vanaf 2018, betere CO2-beprijzing (meer dan 60 euro per ton, uitstekend!), 6GW wind in 2020 (enige partij die hier een hard cijfer op zet!), afbouw gas- en olieafhankelijkheden en uiteraard... de circulaire economie.
  • Heel net infrastructuurbeleid. Niet zo uitgebreid als de SGP, maar een aantal uitstekende maatregelen. Kilometerheffingen voor vrachtverkeer, fietssnelwegen en een hard fietstarget (+25% in 2025), 50% minder verkeersdoden én -gewonden in 2027, prestatieverbeteringen in OV. Ik ben het met zowat ieder punt eens hier - niet alleen persoonlijk, maar ook verkeers- en infrastructuurtechnisch.
  • Terughoudend EU-beleid. Specifiek valt op dat het initiatiefrecht van de Commissie wordt beperkt (dit is zowel haalbaar als nuttig vanuit het oogpunt van de partijpolitiek), exit-draaiboeken voor verschillende verdragen en een afbakening van bevoegdheden in een 'Kompetenzkatalog' naar CDU-voorbeeld. Kijk, PVV, van dit soort voorstellen kunnen jullie leren. Concreet, haalbaar in korte tijd en politiek realistisch. Ik ben persoonlijk en politicologisch niet overtuigd van de noodzaak om de EU te beperken op deze punten, maar als ik dat wel zou zijn, dan is de CU dé partij met productieve ideeën.
  • Uitbreiding defensie (2% BNP), maar met een humanitaire, niet oorlogszuchtige focus. Specifiek cyberdomein.
Laten we ook naar de financiën kijken:

https://tweakers.net/ext/f/eJEf6aZ9nYH7HCQTj4KlPdk7/full.png
https://tweakers.net/ext/f/2xqCaYpfLBtlEkv6b0aYPcUS/full.png

Ik ben een klein beetje teleurgesteld in deze doorrekeningen. CU profileert zich als een sociale, vaak progressieve Christelijke partij die vrede, bed/bad/brood, en tolerantie nastreeft. Daarin gaan ze goed mee met andere sociaal-progressieve partijen die vaak ook economisch progressief zijn. Ik zie echter weinig economische progressiviteit hier terug, zeker vergeleken met hun gebruikelijke sparring partners (GL, SP, PvdA). Deels komt dit door het bezuinigen op sociale zekerheid en het effectief toch deprogressiviseren van belastingen. Zo zie je; je kunt niet altijd op aan van de kwalitatieve uitspraken van een partij, je moet dit soort dingen echt doorrekenen.

Conclusie CU: Ik ben onder de indruk van hoe specifiek en vooral háálbaar de voorstellen in het partijprogramma zijn. Die plekken waar ik het misschien politiek of persoonlijk oneens ben met de partij, zie ik geen slechte rederingen of misinformatie. Er is een solide plan voor EU-hervorming, heel goed milieu- en infrastructuurbeleid en veel consistentie in sociaal beleid. Duidelijk een regeringswaardige partij.

Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP)

Lees hier het partijprogramma van de SGP.

De SGP is de enige echt fundamentalistisch theocratische partij in Nederland - althans, de enige met een consistente vertegenwoordiging in het parlement. De partij is min of meer alles wat je verwacht van een extremistische partij; een dogmatische interpretatie van heilige teksten, hoewel met name in het laatste decennium een aantal van de meest zorgelijke punten aan het vervagen zijn (zoals de doodstraf, afvalligheid, sterk anti-homobeleid en een extreme haat jegens katholieken). Dat wil niet zeggen dat de partij dit nu allemaal goed vindt, er staat alleen geen 'zwaarst mogelijke straf' meer op. De partij heeft een consistente 2-3 zetels in het parlement en wordt voorgezeten door de uitzonderlijk competente debater Kees van der Staaij. Ik zal de obvious punten niet noemen en het bij opmerkelijke zaken houden. In het programma vinden we:
  • Inperking gokken, drugsverbod. Ondanks dat ik hierboven de partij bijna als Shariapartij typeer, is de SGP een moderne partij die doorgaans begrijpt dat preventie en management beter werkt dan verbod. Het is dan ook opvallend - maar wellicht religieus logisch - dat de partij voor een hard drugsverbod is ondanks dat het geen verbod op alcohol voorstelt. Daarnaast is dit de enige partij met punten over gokken: Holland Casino sluiten en het beperken van kansspelen in het algemeen. Begrijp me trouwens niet verkeerd - de partij is voor preventie, maar aan de andere kant sterk punitief op strafrechtelijk gebied.
  • Prostitutie- en pornoverbod. Ook hier ben ik een beetje kwijt wat voor Bijbel de SGP heeft gekocht, want ik kan me duidelijk een prominent prostituee herinneren in de teksten. Ook hier is het opvallend hoe de anderszins goedaardige toon van het programma opeens zuur wordt jegens iets dat blijkbaar sterke religieuze lading heeft.
  • Koning deel van kabinetsformatie. De SGP is sterk pro-Koningshuis, en wil zelfs de koning weer onderdeel laten uitmaken van het politieke proces. De partij is ook zwak-nativistisch, in dat het een tweederde meerderheid in de EK en TK wil voor het goedkeuren van internationale verdragen.
  • Gemeentelijke soevereiniteit?. Dit is een heel interessant punt: "Gemeenten die er niks voor voelen om mee te werken aan het toelaten van branches die ellende en misdaad aantrekken (gokhallen, prostitutie etc.) moeten die vrijheid houden.". Dit zou in feite een zwakke vorm van gemeentelijke soevereiniteit betekenen, iets dat simpelweg niet bestaat in (en niet compatibel is met) onze bestuurlijke organisatie. Het is een wat weggestopt punt, maar het impliceert een significante bestuurlijke reorganisatie.
  • Zeer regressieve privacyvoorstellen; waarbij privacy-inbreuken bij burgers door de staat voor veiligheidsdoeleinden toegestaan is en censuur wordt gelegaliseerd.
  • Interessante terrorismemaatregelen. Strafbaar stellen van reizen naar terroristische gebieden en het 'uitkleden' van staatsburgerschap van een veroordeeld terrorist. In beide gevallen hebben we het over heftig onconstitutionele zaken, en met name omdat de partij in eerdere hoofdstukken veel te zeggen had over de grondwet vraag ik me af hoe ze dit consistent voorstellen.
  • Anti-islam. Waar de partij vroeger tegen het klokgelui van katholieke kerken was, zijn het nu de minaretten die het moeten ontgelden. Ook wordt een algemeen verbod op gezichtsbedekkende kleding voorgesteld, enz. enz.
  • Dienstplicht. Naast algemeen extra uitgaven naar defensie wordt ook een dienstplicht voorgesteld. Dit is, wederom, onconstitutioneel. En waar ik vanuit economisch oogpunt extra defensieuitgaven niet erg vind, is er weinig objectieve reden voor. Deze partij laat zich, zoals anderen, in het programma leiden door Trump's NAVO-uitspraken en een algemeen gevoel van angst.
  • Humanitair milieubeleid. Ik kan het eigenlijk niet anders noemen - de partij geeft als enige niet-groene partij expliciet uiting aan de impact van onze broeikasgasuitstoot op arme landen, en stelt dan ook extra geld naar ontwikkelingssamenwerking voor (náást 300 miljoen voor milieuzaken). Helaas wil de SGP de kolencentrales niet van overheidswege sluiten, maar hopen dat CO2-beprijzing ze op het juiste moment sluit. Heeft iemand ze al verteld dat kolenstroom met een 'eerlijke' CO2-taks meteen verliesgevend zijn?
  • Vlaktaks op inkomsten, splitsingsstelsel. Hierbij wordt belastingdruk op met name tweeverdieners sterk verlaagd. Dit is een relatief regressieve maatregel, iets dat we ook in de koopkrachtspreiding kunnen terugzien.
  • Eén van de meest uitgebreide infrastructuurhoofdstukken. Kort gezegd: Meer infrastructuur - verlichting van filedruk met verbredingen, meer geld voor infra in de regio, geen vrachtverkeer op zondag (uiteraard), uitbreiding van luchthavens, maar ook meer fietsstimulering en betere binnenvaart. Al met al geen slecht hoofdstuk - ik ben het bijna overal in principe wel mee eens. Opmerkelijk: treinstation bij Staphorst...
  • Enige programma dat Borssele wil openhouden. Volgens mij. Echter, nieuwe centrales (en bestaande centrales) worden wantrouwend bekeken.
We bekijken ook even de doorrekeningen van het CPB:

https://tweakers.net/ext/f/exhnsM7vKI3ZGq5P0VUW8WLI/full.png

Er is niet heel veel opvallends te zeggen over het budget - het voornaamste punt is een relatief hoge structurele werkgelegenheidsdaling op termijn. Anderszins is het een redelijk typisch gematigd-conservatief beeld. In de spreiding:

https://tweakers.net/ext/f/4nEg1b1v88yo1ANZo8nxoz1U/full.png

Eigenlijk het meest opvallend is de gigantische koopkrachtontwikkeling voor mediaan-alleenverdieners. Gemiddeld bijna 5% is gigantisch, en dat is exact wat het programma wil - de broodwinner in het gezin krijgt lastenverlichting (vanwege het splitsingsstelsel), zodat de vrouw het huishouden kan doen. Het programma is licht regressief voor voornamelijk ouderen en uitkeringsgerechtigden, maar in beperkte mate.

Conclusie SGP: Wat ik hier ook zeg; niemand die SGP gaat stemmen wordt hierdoor ontmoedigd en niemand die géén SGP zou stemmen denkt hierdoor 'he, laat ik toch eens op die refo's stemmen!'. De partij is extreem voorspelbaar en consistent. Ik vind het jammer dat de partij zo langzaam moderniseert; ondanks dat iedere 4 jaar toch weer aardig wat extreme standpunten verdwijnen, staat er nog een hoop in dat eigenlijk niet door de beugel kan in een modern, tolerant, progressief land. Dat gezegd hebbende zou ik het érg jammer vinden als Van der Staaij zou verdwijnen uit de TK.

DENK

Lees hier het verkiezingsprogramma van DENK.

Dit is één van die leuke partijen die elke verkiezingscyclus wel in het nieuws komen. DENK profileert zichzelf niet als politieke partij, maar als 'beweging' die zich met name richt op anti-discriminatiemaatreglen en het temperen van de negatieve publieke sentimenten t.a.v. immigranten. Ik moet hier even een zijsprongetje maken en twee dingen loskoppelen: DENK heeft best een prima partijprogramma - er staan veel evidence-based, gematigd progressieve en goed gestructureerde voorstellen in. Helaas wordt de partij flink beperkt in zijn geloofwaardigheid door de excentrieke partijleider Tunahan Kuzu.

Concreet haal ik uit het programma:
  • De USP van deze partij: wederzijdse acceptatie - integratie gaat twee kanten op. DENK richt zich hier naar de klassieke multiculturele 'lappendeken'-maatschappij, waarbij mensen een aanzienlijk deel van hun eigen culturele identiteit behouden en er wordt gestreefd naar een mate van acceptatie vanuit de rest van de maatschappij, niet alleen een eis voor volledige assimilatie. DENK gaat heel ver hierin; loksollicitaties (ok, deze hebben we eerder gezien), racismeregister, het verdwijnen van de (overigens zeer Nederlandse) termen 'Allochtoon' en 'Autochtoon' en tegelijk bewustwording over en sociale condemnatie van ons slavernijverleden (met o.a. het verdwijnen van de zwarte piet). Ik ben het in principe niet oneens met DENK op veel punten - een racismepolitie gaat me wat ver, maar het is nu al internationaal vrij opmerkelijk dat wij een woord voor 'allochtoon' hebben (een verrassing voor veel van mijn buitenlandse vrienden) en Zwarte Piet wordt met het jaar minder sociaal acceptabel. Ik denk alleen niet dat DENK de partij is om deze ideeën in te voeren, of zelfs te promoten. Waar het partijprogramma heel redelijk is, beweert de lijsttrekker in het publiek dat artsen marokkanen (opzettelijk!) minder gezond of zelfs dood maken, en dat is een gevaarlijke verwarring van causaliteit en correlatie.
  • Meer talen als keuzevakken in het onderwijs. Dit is er eentje die ik al een tijdje niet heb gezien. Als motivatie wordt gesteld dat zowel in de omgang als qua handelsvolume nu Portugees, Spaans en Mandarijns naast Turks en Arabisch aan terrein winnen. Objectief gezien is hier het e.e.a. tegen te zeggen; met name: we beginnen weer in een wereld met één Lingua Franca te komen: Engels. Nederlands is al de facto tweetalig NL-EN, net als de meerderheid van de wereld. Daarnaast is er een groot verschil tussen taalonderwijs op de basis- en middelbare school versus gericht taalonderwijs. Er is een goede poging gewaagd in de tweede helft van de vorige eeuw om Russisch en Esperanto in het onderwijs te krijgen - echter, deze talen worden té weinig gesproken en hebben té weinig overeenkomsten met onze talengroep (Germanisch-Romantisch) om effectief geleerd te worden door studenten. Het is ook danig lastig om hier docenten voor te vinden. Ik ben persoonlijk van het kamp om talenonderwijs geheel af te schaffen en scholen tweetalig Engels-Nederlands te maken - de tijd die in talen wordt gestoken kan beter in dagelijks nuttige zaken gestoken worden. En dit is een opmerking van iemand die met veel plezier een zestal talen heeft gevolgd tijdens zijn leven.
  • Afschaffen ER met een twist: de financiering hiervoor komt uit het afromen van winsten bij zorgverzekeraars. Auw, auw auw, dat is een pijnlijk misverstand over de functie van ER. Eigen risico is geen (significante) manier om zorg te betalen, het is een vorm van psychologische kostendeling en het werkt daardoor kostenverlagend doordat mensen hun eigen geld minder graag uitgeven dan publiek geld. Als je het winstmotief weghaalt bij zorgverzekeraars, haal je ook gelijk een hoop motivatie weg - analoog aan het verplicht verlagen van huren in sociale woninghuur. De kostenverhoging die wordt verwacht bij het wegnemen van Eigen Risico komt voornamelijk uit verminderde systeemefficiëntie, niet bijbetalingen. Die zijn namelijk extreem laag (netto ca. 0,5mrd per jaar).
  • Deze vind ik mooi: Meer bedden in de GGZ. Want... er is een tekort aan bedden? Snel, bel Auping! Sorry voor de flauwe grap, maar er staan een aantal van deze misverstanden in het programma die best opvallend zijn. Ik wil niet zeggen dat dit afdoet aan de kwaliteit van de rest van het programma, maar one-issuepartijen kunnen beter ofwel bij hun ene issue blijven, ofwel professionele hulp inschakelen bij het nakijken van hun partijpunten.
  • Kindermisbruik bestraffen met chemische castratie. Dit komt van een partij die eerst zegt dat Nederland té punitief is in de rechtsgang en te weinig rehabiliteert... Ik moet zeggen dat dit één van de enige duidelijke tegensprekingen is in het programma, maar publiek heeft de lijsttrekker wel meer opmerkelijke zaken gezegd.
  • Veel aandacht voor het aantrekken van banden met ex-koloniën inclusief excuses voor niet nagekomen beloftes, reparatiebetalingen, enz. Daarnaast is er veel aandacht voor een paar specifieke internationale politieke kwesties (Myanmar, Palestijnse staat) - maar missen er veel meer. Dit ruikt bijna weer een beetje naar one-issue. Ik kan mijn vinger niet leggen op de achterliggende gedachte hier.
  • Duurzaamheid? Alles voor de circulaire economie!. Opmerkelijk is dat het partijprogramma van DENK zich qua milieumaatregelen helemaal richt op de circulaire economie (wegnemen van verspilling en sluiten van grondstofkringlopen), maar er staat maar één kort punt over een 100% duurzame energievoorziening in 2050 in. Voor een progressieve partij is dat zeer opmerkelijk.
  • Grootendeels gelijkwaardig Caribisch Nederland. In plaats van het verdergaand onafhankelijk laten van de Caribisch-Nederlandse eilanden, wordt er juist meer integratie gemaakt tot het punt dat er inspraak is over Rijkswetten.
De rest van het partijprogramma is weinig uitgewerkt, maar in grote lijnen gelijk aan andere progressieve partijen zoals GroenLinks, PvdA, D'66. Er is echter wel een gedetailleerd budget naar het CPB gestuurd:

https://tweakers.net/ext/f/Koya2VseOuSYRAEid8rxeLDN/full.png
https://tweakers.net/ext/f/n3sByp0avvqb3DSxRRWOkFxV/full.png

En dit bevestigt mijn vermoedens wel zo'n beetje - DENK heeft niet zoveel mutatieplannen. Veruit het grootste punt is hun zorgplan, dat zoals ik al dacht niet wordt betaald uit verzekeringswinsten maar simpelweg vanuit belastingen. Anderszins is het programma overwegend gestoeld op acceptatie en anti-discriminatie; relatief budgetneutrale zaken.

Conclusie DENK: Ik vind het een mooi idee om wederzijdse acceptatie te kweken - het is zeker waar dat er in Nederland (en overal) een sluimerende racistische of in ieder geval tribale ondertoon te merken is bij een flink aantal mensen. Anders zouden immers partijen als PVV of de FPÖ niet bestaan. Ik weet niet of er een politieke partij is die dit (op sommige momenten aggressief) moet voorschrijven, en ik weet na het kijken van vele interviews met Kuzu 99% zeker dat DENK niet de partij is die hier vooruitgang in gaat boeken. Sorry, maar soms kan een anderszins best OK verkiezingsprogramma vergald worden door de partijleden. Zoek een sympathiekere lijsttrekker!

VoorNederland (VNL)

Lees hier het partijprogramma van VoorNederland.

VoorNederland is een afsplitsing van de PVV, opgericht door Louis Bontes en Joram van Klaveren die enige tijd als twee eenmansfracties in de Tweede Kamer hebben deelgenomen. De partij is sterk libertair, economisch regressief en sociaal rechts. Het partijprogramma is kort en bondig:
  • Vlaktaks, vrijwel volledige afschaffing van VPB en verlaging/afschaffing vermogensbelastingen en BTW. Dit is klassiek libertair. Het zal niet als verrassing komen dat ik zeg: nope, nope, nope. Zulk sterk regressief beleid zal op den duur leiden tot grote inkomens- en vermogensongelijkheid en dus Amerikaanse taferelen.
  • Extreem punitief veiligheids- en rechtsbeleid. Hogere straffen, meer en zwaarder bewapende politie, veel aandacht voor buitenlanders. Interessant genoeg: legalisering softdrugs en aanpak dierenmishandeling. Ook versterking van defensie. Ik heb hier al een hoop over gezegd.
  • Uit de EU, strengere immigratiewetgeving. Dit is vrijwel volledig in lijn met de PVV, maar véél beter uitgewerkt.
  • Directere democratie, met onder andere het afschaffen van de EK, gekozen burgemeester, bindende referenda en het verwijderen van de provincie als bestuurslaag.
  • Meer wegen! Meer rijden! Minder belastingen!. Ik vind het vooral interessant dat wordt gezegd "Weg met de 80-kilometerzones. Ze zorgen eerder voor gevaar dan voor veiligheid.". Helaas, wetenschappelijk onderzoek spreekt bijna ieder punt op deze pagina tegen, en vooral die!
We kunnen in de doorrekeningen van het CPB zien hoe dit doorwerkt op de economie:

https://tweakers.net/ext/f/4B0WKcTCIux2e7hrSSXGtGLW/full.png

Ouch, die uitschieter op de Gini-coefficient verklapt hoe ontzettend onhoudbaar dit programma is. Het is zeldzaam om een programma te presenteren dat de verhouding rijk-arm met 12,6% vergroot! Anderszins is het programma erg VVD-achtig; een goede boost aan de mediane koopkracht, een beperkt begrotingstekort en meer langdurige werkgelegenheid. Helaas allemaal ten kosten van de armsten. Zie ook de koopkrachtspreiding:

https://tweakers.net/ext/f/MbjLsRWLAI0UF8t5rxDpgNlo/full.png

Afgezien van de gepensioneerde alleenstaanden, die er simpelweg allemaal op achteruit gaan, is dit één van de meest regressieve spreidingssimulaties die ik ooit heb gezien. Als je graag wilt dat we straks in de Verenigde Staten van Nederland wonen, stem dan op VoorNederland!

Vrijzinnige Partij (VP)

Lees hier het partijprogramma van de Vrijzinnige Partij

De VP is een afsplitsing van 50 Plus, die in 2014 splitste in... twee 50 Plus partijen. De fractieleider, Norbert Klein (nu van de VP), weigerde zijn zetel op te zeggen nadat de partijleden het vertrouwen in hem hadden opgezegd, dus hij bleef fractieleider. Uiteraard kon dit niet zo blijven en in 2014 verliet Klein 50 Plus en zette zijn eigen partij op. Dit is één van de coolste parlementaire anomalieën in de recente geschiedenis.

De VP is de partij voor het onvoorwaardelijk basisinkomen; een vaste toelage van ¤800 per maand voor iedereen in Nederland en tegelijk het verdwijnen van de meeste andere sociale vangnetten (wajong, wia, aow, ww, enz.). Hoewel dit concept recent aan populariteit heeft gewonnen als antwoord op technologische werkloosheid, opereert de VP voornamelijk vanuit een klassiek sociaal-liberaal oogpunt. Boven het basisinkomen, dat onbelast is, worden een aantal extreem progressieve belastingschijven (tot 65% op een marginaal inkomen boven ¤229000/jr) voorgesteld.

In plaats van het bespreken van de rest van het partijprogramma (dat echt klassiek vrijzinnig is, vergelijkbaar met D'66 maar iets Eurosceptischer), wil ik het kort even hebben over het basisinkomen. Hier is deze verkiezingscyclus bij opvallend veel partijen aandacht voor, maar er zijn veel misverstanden over.

Een Onvoorwaardelijk BasisInkomen (OBI, Engels: unconditional basic income, UBI) is een vaste hoeveelheid geld die de overheid aan iedere staatsburger geeft, zonder tegenprestatie of kwalificaties. Het idee hierachter is dat het volledig voorziet in de absolute basisbehoeften van iedereen, zodat mensen nooit in echte armoede hoeven te zitten (ook als er niet voldoende betalende banen beschikbaar zijn). Op dit moment zijn er al een aantal vragen:
  • Wie betaalt dit? Gratis geld bestaat niet! Deze is simpel; het zal je verbazen hoe laag de (effectieve) economische productiviteit is van veruit de meeste mensen - de overheid subsidieert veel werk (+sociale zekerheid) effectief al ongeveer ter grootte van een basisinkomen. Sociale zekerheid alleen al kost de staat 80 miljard per jaar, oftewel 5000 euro per Nederlander. Als je effectief staatsgesubsidieerd werk in de zorg, onderwijs en overheid zelf meeneemt is het werkelijk niet moeilijk om 9600 euro per jaar per persoon te reserveren.
  • Als iedereen gratis inkomen heeft, wil niemand meer werken! Dit is niet echt waar - althans, we weten het eigenlijk niet. Er is economisch veel te zeggen voor het argument dat een OBI ervoor zorgt dat met name werk met hoge externaliteiten - werk dat op termijn veel geld kóst voor de maatschappij, bijvoorbeeld zwaar lichamelijk werk, zeer vervuilend werk en werk dat inefficiëntie in de hand werkt - wordt vermeden, terwijl werk dat de maatschappij juist veel oplevert (vrijwilligerswerk, mantelzorg, enz.) wordt opgepakt. Dit is de grote hoop van OBI. Niet iedereen is het hiermee eens uiteraard.
  • Alles wordt simpelweg duurder. Net als met huursubsidies enz., zullen prijsniveaus zich automatisch aanpassen aan hogere inkomens. Dit is onwaarschijnlijk. Prijselasticiteit bestaat bijna niet bij commodities - dingen als voedsel en noodzakelijke levensbehoeften. Deze dingen zijn ondanks dat we steeds rijker worden alleen maar goedkoper aan het worden ten opzichte van de koopkracht. Luxegoederen zijn een ander verhaal. Daarnaast is het goed mogelijk dat besteedbaar inkomen per saldo helemaal niet omhoog gaat maar juist omláág, en prijzen hetzelfde doen. Immers, er is minder stimulus om betaald werk te doen en het extra geld doet niet zo heel veel meer. De conclusie is dat we dit niet weten, want OBI is nog nooit op een voldoende grote schaal ingevoerd om dit te testen.
In veel opzichten is een basisinkomen een totaal andere manier om na te denken over de economie, een manier die nooit heeft bestaan en ook eerlijk gezegd nog maar beperkt is uitgewerkt - zelfs onder de sterkste voorstanders. Ik zeg wel dat we een basisinkomen in principe nu al kunnen betalen, maar dat geld dat in de staatskas zit komt uit belastingen die helemaal niet meer gegarandeerd zijn als je een OBI invoert! Om hier een stabiel systeem van te maken, moet je dus ook het belastingstelsel compleet omgooien. Extreem progressief belasten is niet genoeg - belasting zal ook veel meer uit andere bronnen moeten gaan komen. Landen die een basisinkomen hebben gehad (bijv. rijke oliestaten, Alaska) hadden altijd een grote 'gratis' bron van economische productiviteit. Het is overigens totale kul dat het versimpelen van regelgeving en het verwijderen van overhead genoeg geld vrijmaakt voor een basisinkomen - de netto overhead van overheden is eerder 1-3% dan de 30-50% die het zou moeten zijn om dat werkelijkheid te laten zijn.

Een basisinkomen is ook eigenlijk onwerkbaar in deze wereld, zeker op dit moment. Een (rijk) land met basisinkomen zal ongetwijfeld veel immigratie krijgen en zeker in de overgangstijd naar een nieuwe (ongedefinieerde?) economie veel politieke en sociaal-economische instabiliteit ervaren. Er zijn ontzettend veel missende implementatiedetails.

Dus waarom besteed ik hier überhaupt tijd aan? Ik bekritiseerde immers de SP net zozeer voor het kiezen van de moeilijkste oplossing voor een makkelijk probleem. Nou, ik zie een serieuze sociaal-economische bedreiging in technologische werkloosheid. In de komende jaren zullen gigantische delen van de werkbevolking werkloos raken en geen passend vervangend werk kunnen vinden door de invoering van technologie gedreven door vérgaande kunstmatige intelligentie. Miljoenen vrachtwagenchauffeurs, kassamedewerkers, zelfs hoger opgeleide mensen zoals doktoren kunnen allemaal hun baan verliezen door oprukkende techniek. Hoewel dit voor grote maatschappelijke verbeteringen kan zorgen (geen verkeersongelukken door menselijke oorzaak meer, veel goedkopere zorg, perfect toegespitst onderwijs), is de hele maatschappij ingericht op inkomen uit werk. Er is voor 95%+ van de mensen geen andere manier om aan genoeg geld te komen! Hier moet dus een oplossing voor komen, en een OBI is de meest simpele oplossing. Ik ben niet overtuigd dat het programma van de VP haalbaar is, zeker in korte tijd, maar het is mijns inziens nu een goed moment om dit debat populatiebreed te beginnen, zodat we op tijd een plan hebben om een nieuwe golf van werkloosheid op te vangen.

Het CPB heeft een poging gewaagd het programma door te rekenen. Wat denken jullie, ziet het er goed uit voor Nederland? (let ook op de schaalverdeling op de koopkrachtspreiding - madness!)

https://tweakers.net/ext/f/DLUjolT2gAXM4ebZJUK5JNQR/full.png
https://tweakers.net/ext/f/vLUbdPMHcLhuJuLmqtpmQiMz/full.png

Piratenpartij (PPNL)

Lees hier het verkiezingsprogramma van de Piratenpartij

De piratenpartij is een zeer nieuwe partij zonder regeringservaring die zich inzet voor digitale burgerrechten. Ondanks dat de partij een beknopte visie heeft op andere regeringszaken, zal ik het hier enkel hebben over hun kernpunten. PPNL wordt geleid door Ancilla van de Leest.
  • Maatschappelijke anonimisering. Verbod op ongevraagde verkoop van persoonlijke informatie, anoniem reizen, beperking cameratoezicht (en verbod op herkenningssoftware op openbare camera's), privacy by design verankerd in de wet en tagging op sociale media alleen met toestemming. Hoezeer ik ook de gedachte achter vergaande anonimisering toejuich, is dit een inherent slecht ontwerp. Ieder systeem waarbij vereist wordt dat overheden, bedrijven of personen iets níet mogen doen terwijl er sterke incentives zijn om het wel te doen, zal op termijn altijd falen. Zelfs als we dit in Nederland doorvoeren, zullen buitenlandse overheden en bedrijven hier niet aan gebonden worden of zal onze interactie met de rest van de wereld sterk ingedamd moeten worden.
  • Inzicht persoonsgegevens en verbod op koppeling ('datamining'). Welke persoonsgegevens worden opgeslagen moet duidelijk en opvraagbaar zijn door de gebruiker, en datamining van persoonlijke informatie moet geheel verboden worden. Prima, uitvoerbare maatregel.
  • Open sourcing van kritieke, openbare of privacygevoelige systemen zoals slimme energiemeters en overheidssoftware. Ook dit is een uitstekend idee dat hopelijk ooit een keer ingevoerd gaat worden. Ik denk dat iedereen die dit leest de voordelen wel zal begrijpen.
  • Minder precaire situatie voor klokkenluiders, m.n. Snowden. Dit is écht een lastig punt, veel lastiger dan je zou denken op basis van de bekendste klokkenluiders. Het is makkelijk om na te denken over klokkenluiders als de helden die misstanden aan de kaak stellen, maar wanneer klokkenluiden geen risico met zich mee zou brengen (zoals wordt voorgesteld in dit vkp - vrijwaring van vervolging, ontslagbescherming, enz.) zou het wel erg gemakkelijk worden om onzorgvuldig om te gaan met bedrijfs- en overheidsgeheimen. Het is ook simpelweg geen goed systeem voor structurele veiligheid; het is beter om de noodzaak voor het klokkenluiden weg te nemen met andere maatregelen. Ik denk dan aan het beperken van (politieke) interactie tussen de staat en het bedrijfsleven, het implementeren van systematic safety in policymaking enz. enz.
  • Vergaande burgerparticipatie, met bijv. e-democracy (vb. Finland). Hier heb ik al e.e.a. over gezegd in het GroenLinks-programma: in de praktijk creëer je op deze manier een nieuwe elite.
  • Extreme inperking van auteursrecht en patentrecht. Lijkt me een prachtig idee (afgezien van het voorstel om verspreiding voor niet-commerciële doeleinden toe te staan). Gaat ontzettend moeilijk zijn om te implementeren. Ik juich het idee hier op zich wel toe, maar ik verwacht meer diepgang van een partij die z'n hele manifest om dit soort zaken heen bouwt. Er is een gigantische hoeveelheid jurisprudentie en wetgeving rondom auteursrecht, en er zijn duidelijke punten waarop we binnen enkele jaren serieuze vooruitgang kunnen maken met relatief beperkte maatregelen. Ik zou véél liever zien dat PPNL bijvoorbeeld het opzetten van een fair use-ombudsman en dat soort zaken voorstelt. Zo kunnen we stukje bij beetje echte vooruitgang maken, in plaats van alleen maar groot denken en met niets minder genoegen nemen. Wel goed dat verplicht publiceren in open access journals wordt voorgesteld (dat is effectief en gemakkelijk te bekrachtigen).
  • Ministerie digitale infrastructuur. Ik vind 'm leuk bedacht, maar echt, een ministerie voor iets dat zo'n klein deel van onze economie beslaat? Het is al opmerkelijk dat infrastructuur zijn eigen ministerie krijgt. Hoe dan ook, er wordt een gespecialiseerd, centraal overheidsorgaan voorgesteld om policy m.b.t. digitale burgerrechten en ICT-infrastructuur te regelen. Hierbij moet je denken aan het beperken van afhankelijkheid van buitenlandse ICT-bedrijven (en hun big data-operaties) en het onderwijzen in betekenisvolle ict-gerelateerde zaken (niet alleen het gebruik van ICT in onderwijs) - ook aan de algemene burgermaatschappij en bedrijven. Er is zeker iets te zeggen voor een centraal policy- en auditingorgaan, maar ik zie weinig heil in het voorstellen van een ministerie.
  • Invoering van basisinkomen als NIT oftewel negative income tax. PPNL stelt pilots voor. Om dit te betalen:
  • Belasting van IB naar grondstoffen. Helaas is dit in mijn ogen één van de interessantste economische punten, maar blijft de uitleg bij 2 zinnen. Ik had graag implementatiedetails gezien, want dit kan heel veel kanten opgaan, van een vrijemarkt-achtig vast percentage belasting tot communistisch-achtige rationering en heffingen per eenheid. Dit punt is overigens ook totaal onmogelijk in de huidige economie, en zoals gezegd: geen uitleg hoe we daar komen.
Conclusie PPNL: De partij doet me ontzettend denken aan de Partij voor de Dieren toen die voor het eerst meedeed in 2003; het partijprogramma is doordrenkt met digitale burgerrechten en privacy; geen pagina gaat voorbij of er wordt wel een (soms omslachtige) koppeling gemaakt tussen een macro-onderwerp en privacy. Maar ondanks veiled attempts om te doen alsof de partij een breed plan heeft voor Nederland is het écht een one-issue partij.

Ik ben het absoluut eens met een aantal punten die elders niet voorkomen; het open source maken van veel meer overheids- en bedrijfssystemen, open access publicatie, veel beter digitaal onderwijs en een systematischere aanpak van privacy en softwareveiligheid. Maar het is niet genoeg om dit soort dingen te zeggen, je moet het uitwerken. Hoe gaan we daar komen? En zeg dan niet dat je een nieuw ministerie gaat opzetten dat dit allemaal gaat doen zonder ook maar één andere partij die daar de noodzaak voor inziet - want dan gebeurt het niet. One-issuepartijen hebben alleen een impact als ze duidelijke, haalbare doelen op de agenda van andere partijen kunnen krijgen. Afgezien van auteursrecht- en patenthervorming zijn de meeste kernpunten van de partij beter (en vooral realistischer) uitgewerkt in het programma van D'66.

50 Plus (50+)

Lees hier het partijprogramma van 50 Plus

Het is een klein wonder dat ouderen zo lang op zich hebben laten wachten om een one-issuepartij te creëeren voor zichzelf. De partij heeft sinds 2011 een kleine vertegenwoordiging in het parlement en zet zich vrijwel volledig in voor sociale voorzieningen voor ouderen, bijvoorbeeld verlaging van AOW-leeftijd, tegenwerking van leeftijdsdiscriminatie en verhoging van pensioenuitkeringen. De partij wordt voorgezeten door Henk Krol en Jan Nagel. Ik laat deze grootste punten onbenoemd (lees daarvoor vooral pagina 3 in het programma) en richt me op de ándere opmerkelijke zaken in het programma:
  • Staatsschuld naar 60% BNP. Dit is een opmerkelijk punt, want het betekent twee dingen: meer austerity (niet goed) maar ook: hoe ga je de verhoogde pensioenen e.d. betalen? De reden dat er wordt gesneden in sociale voorzieningen voor ouderen is omdat overal bezuinigd wordt, en dat nou eenmaal de hoogste kostenpost is in onze maatschappij. Meer bezuinigen betekent dus ook dat hierop verder wordt bezuinigd. Je kunt niet het een hebben zonder het ander.
  • Onderzoek naar afschaffen successiebelasting. Haha, echt? Ik kan je nu al de uitkomst geven: afschaffen van erfrechten is regressief en zorgt voor een ongelijkere eigendomsverdeling in Nederland. Het is niet alsof we dit al 400 jaar weten. Dit is economie 101. Het partijprogramma staat vol met afschaffing van belasting op vermogen en rendement, volop economisch regressief beleid dus.
  • Ziekenfonds 2020, oftewel het omgooien van het zorgstelsel naar een puur Bismarck-systeem. Nee, slecht idee, zie zorgblog. Dit is een aanzienlijk slechter idee dan NZF zelfs.
  • Zelfrijdende auto's voor ouderen. Geniaal. Dit programma heeft meerdere relatief 'moderne' mobiliteitspunten. Ook het digitaal aanschaffen van vervoersbewijzen wordt genoemd.
  • Redelijk progressief natuur- en milieubeleid. Er wordt in dit programma veel gesproken over het 'niet opzadelen van de volgende generatie met onze vervuiling/schulden/enz.'. Goh, had je dat niet 35 jaar geleden toen de klimaatwetenschap al duidelijk was kunnen doen, asjeblieft? Of misschien 20 jaar geleden toen het bankenwezen al op springen stond? Dit zijn doorlopende issues waar iedere generatie zich actief mee moet bezighouden, niet iets waar je je kinderen voor kunt behoeden, helaas.
  • Legalisering wiet. Samen met strenge regulering, als samenhangend nationaal systeem. Ten opzichte van de relatief punitieve insteek van de partijpunten over straffen, vind ik dit opmerkelijk.
  • Bijna-republikeinse bestuurlijke hervorming, met het wegnemen van de Eerste Kamer, een kiesdrempel van 3% en een staatscommissie naar de houdbaarheid van het parlementaire stelsel. Maar dan wel weer een gekozen burgemeester en bindende referenda. Het is me niet helemaal duidelijk wat de uiteindelijke insteek hier is; dit wordt niet uitgelegd.
  • Wow: 500 miljoen euro voor terrorismebestrijding. Dat is meer dan het economisch product van alle terroristische organisaties in de hele wereld. Waarom zo veel? Wat moeten we daarmee? Krijgt iedere terrorist hiervan een salaris ofzo? Gaan we ze omkopen?
Dit programma is echt door iemand getypt die weinig van formatting of... computers weet. Het is één lange lijst van punten met vaak onnodige typefouten en vooral geen overzichtelijke formattering. Dit kan echt véél beter.

Ik krijg bij dit hele partijprogramma het gevoel dat de partij niet alleen one-issue, maar ook self-serving is. Niet op een malafide manier; het wordt keer op keer duidelijk gemaakt dat men graag toekomstige generaties óók wil helpen. Maar de prioriteit lijkt toch echt te zijn dat ouderen het nu beter krijgen, impliciet of expliciet ten koste van andere segmenten van de bevolking. Impliciet wil de partij terug naar een ziekenfonds van 25 gulden per maand, impliciet wil de partij zwaar bezuinigen op alles behalve AOW, en technologische vooruitgang is prachtig zolang het zorgt voor goedkoop transport en energie, maar zelf is men niet bereid te leren omgaan met een computer en moeten overheden en bedrijven expliciet rekening houden met digibeten. Tja, zo werkt solidariteit niet.

Partij voor de Dieren (PvdD)

Lees hier het verkiezingsprogramma van de Partij voor de Dieren.

De PvdD is ondanks de relatieve leeftijd van de partij (opgericht in 2002) nog steeds een echte one-issuepartij, die zich richt op een progressiever milieubeleid en vooral meer aandacht voor dierenwelzijn. De partij heeft - voor een one-issuepartij - aardig wat succes geboekt in de afgelopen 15 jaar, met een kleine doch solide aanwezigheid op vrijwel alle bestuursniveaus. Ook werkt de partij internationaal samen met andere dierenbeschermingspartijen. De partijleider is Marianne Thieme.
  • Welvaarts- en succesmetingen anders. Vergelijkbaar met bijv. GL wordt gesteld dat niet alleen BNP, maar ook de Monitor Brede Welvaart gebruikt wordt. Ook wordt er een 'groene staatsbalans' bijgehouden met ecologische duurzaamheidsfactoren (vgl. Earth Overshoot Day).
  • Economie verduurzamen met de (zucht) circulaire economie, regionale economie (ontglobalisering van grondstof- en energiestromen) en prijzen die externaliteiten meerekenen. Er staan een aantal nuttige punten in, maar het programma bevat ook aardig wat punten waar ik het niet ondubbelzinnig mee eens kan zijn. Een extra laag BTW-tarief voor duurzame producten (ok), maar daarin meegerekend biologisch voedsel? Biologisch is niet automatisch duurzamer, zeker gezien genetische modificatie niet wordt toegestaan. Lokaal produceren is lang niet altijd energetisch of grondstoftechnisch beter dan importeren. Daarnaast zijn sommige punten niet bepaald doordacht; er wordt zowel een CO2-toeslag als een éxtra belasting op vervuilende stroombronnen gerekend. Zit die prijs niet al automatisch in de prijs als je moet betalen voor CO2 en vervuiling? Wellicht zit ik te diep in deze materie en lees ik teveel in de details.
  • De headline: Alles diervriendelijker; geen proefdieren, geen pelsdieren, geen dieren ter vermaak, meer aanpak dierenmishandeling, geen jagers (ook niet voor populatiecontrole). Interessant genoeg wordt weinig gezegd over huisdieren, vrij overduidelijk één van de belangrijkste oorzaken van 'populatiecontrole' van vogels en knaagdieren.
  • Vrijwel verbatim EKO landbouw; dat wil zeggen: geen gentech (of verdere domesticatie), geen intensieve veehouderij, geen specialistische gifstoffen, regionale landbouw, grondstofkringlopen herstellen en niet-duurzame visvangst terugdringen.
  • Vergaande verschuiving belastingen van IB naar grondstoffen. Het is hier vrij uitgebreid uitgewerkt. Ik ben hier op zich niet tegen, maar dit veroorzaakt grote structurele problemen binnen de maatschappij als je zoiets universeel invoert. Ik denk persoonlijk dat dit onuitvoerbaar is, maar zie graag wat uitgebreidere doorrekeningen. Ook wordt er gepleit voor een algemene grondstofgebruikreductie.
  • Puik integraal milieu-, transport- en energiebeleid. Ik had het bijna niet opgeschreven, maar de helft van het verkiezingsprogramma gaat over natuur, milieu, energie en transport. Er staat een héle hoop over in, en het is allemaal sterk groen-progressief. Als je echt alléén maar om de natuur geeft, is dit overduidelijk de beste partij om te kiezen. Wil niet zeggen dat ik her en der geen kritiek heb, maar overall is het goed uitgewerkt en concreet.
  • Nationaal zorgfonds. PvdD is één van de weinige partijen die zich ondubbelzinnig uitspreekt over een NZF en de punten van SP vrijwel verbatim overneemt. Daarnaast heeft de partij een traditioneel repressief preventiebeleid met o.a. extra heffingen op ongezond voedsel en verdergaande etikettering.
Anderszins is het partijprogramma zeer vergelijkbaar met SP op sociaal gebied, en GroenLinks op het gebied van internationale samenwerking en milieu.

Conclusie PvdD: Het is duidelijk dat deze partij langer bestaat - vergeleken met andere jonge partijen begrijpen ze dat ze een one-issuepartij zijn en hebben ze meer dan de helft van het programma besteed aan hun kernpunten. Ik kan niet anders zeggen dan dat ze hierin ook uitstekend slagen. Ik stoor me aan de onwetenschappelijke insteek van hun argumenten - anti-gentech, een overdreven angst voor chemische technologie en kernenergie, alle voedsel moet biologisch - maar ik krijg uit het programma niet het gevoel dat dit om ongure redenen erin staat. Alle standpunten zijn 100% consistent met hun manifest. Goed programma!

Forum voor Democratie (FvD)

Lees hier het partijprogramma van Forum voor Democratie.

Je dacht dat DENK een opmerkelijke partij was? Enter FvD. Het is de jongste partij op de lijst, en begon z'n levensloop als denktank achter GeenPeil. Het is dan ook een soort GeenStijl-partij - rechts-nationalistisch, sociaal conservatief en eurosceptisch. Nog sterker dan DENK profileert deze partij zich als 'tegen de gevestigde orde' (van het 'partijkartel'). De headliner voor deze partij is een hervorming van het politiek bestel naar een minimale overheid (zakenkabinet) met sterke burgerparticipatie. Daarnaast worden de grenzen dichtgegooid, verantwoordelijkheden teruggehaald uit de EU, duurzaamheid gestimuleerd en belasting verminderd. Tierry Baudet - jong gepromoveerd geschiedkundige en PowNed-regular - leidt de partij.
  • Ons land gaat naar hel en verdoemenis. Als ik de inleiding mag geloven. Dit is met grote afstand het meest apocalyptische partijprogramma.
  • Democratische hervorming; FvD is van mening dat publieke en semipublieke topfuncties vooral worden bekleed door mensen uit politieke partijen en daardoor de agenda van politieke partijen uitdragen (het 'partijkartel'). In plaats daarvan moet er op iedere positie openbaar gesolliciteerd worden. Gezien dit de headline feature van de partij is, had ik graag wat bewijs of in ieder geval kwantitatieve motivatie gezien achter de grondclaim. Grootschalig nepotisme werkt corruptie en partijpolitiek in de hand, en dat zou je dan terug verwachten in bijvoorbeeld de corruption perceptions index of andere politieke vrijheidsindixes. Ik denk dat op dit punt de FvD een te sterke link ziet tussen partijaffiliatie en benoeming van functionarissen in topfuncties. Het is ongetwijfeld waar dat menig topambtenaar lid van de partij is of zelfs in de top daarvan heeft gezeten, maar dit is eerder een gevolg van zelfselectie (o.a. op basis van relevante ervaring of het netwerkeffect) dan kwaadaardige opzet. Hoe dan ook, naast dit punt wil de partij ook vergaande directe democratie (zoals bindende referenda en gekozen Minister-President).
  • Verplichte referenda bij soevereiniteitsoverdracht. Dit is een heel erg interessant punt, want dit raakt bijna aan een filosofisch debat over wat soevereiniteit voorstelt in een verbonden wereld. Perfecte soevereiniteit betekent immers dat je nooit een handelsverdrag zult kunnen opzetten; dat is té compromitterend. Op welk moment gaan we exact het volk raadplegen? We hebben hiervoor al een volksvertegenwoordiging die een kleine honderd verdragen en amendementen behandelt per jaar. Welke zijn belangrijk genoeg voor een referendum? Ik heb grote moeite met het voorstellen van een werkbare uitvoering van dit punt.
  • Nexit-referendum. Plus nog een aantal detailreferenda. Ik denk dat het duidelijk is vanuit Brexit dat dit niet bepaald een goed idee zou zijn - voor ons of voor onze buurlanden, korte- of langetermijn, of de uitvoering moet aanzienlijk beter voorbereid zijn. Echter, de interessantste zin uit dit hele punt is deze: "(...) zoals bijvoorbeeld het dramatische Associatieverdrag met Oekraïne, dat een burgeroorlog en een conflict met Rusland veroorzaakte.". Voor iemand die een meesterschap in geschiedenis heeft, vind ik dit een onacceptabele vorm van revisionistisch schrijfwerk. Of in ieder geval een extreme versimpeling om de agenda van de partij vooruit te duwen. Ik heb écht geen vertrouwen in een partij die zo ver gaat om de geschiedenis in zijn eigen voordeel te vervormen.
  • Vereenvoudiging en verlaging van IB, verdwijnen meeste vermogensbelastingen. Dit is een opvallend schizofreen stuk over belastingen - aan de ene kant wordt een belastingvrije voet van ¤20 000 voorgesteld voor IB met vervolgens een 20/35% tweetraps progressief belastingstelsel. Plus hogere WW. Dit is per saldo een vrij progressief systeem. Echter, dan wordt ook schen/erfbelasting afgeschaft, wat weer sterk regressief is. Het is al vaak gezegd; het is een droom om een simpel belastingen- en subsidiesysteem te hebben. Het is een droom om te zeggen dat regels makkelijk weg kunnen worden gehaald, want als regels overbodig waren, waren ze allang afgeschaft. Ik begrijp dat een beginnende partij denkt hier vanuit ideologsiche gronden vooruitgang te kunnen maken, maar dit is helaas niet hoe de wereld werkt.
  • NPO wordt gesaneerd. Ik krijg een beetje een gevoel dat FvD achtervolgingswaanzin heeft; overal ziet het een partijkartel dat stiekem de radertjes van het land naar eigen wens laat draaien. Zo ook in de Publieke Omroep, die moet worden ontdaan van partijaffiliatie. Op zich ben ik het niet oneens met een deel van de genoemde maatregelen (geen reclame meer, niet meer bieden op sportevenementen, maximering salarissen), maar ik kan er niet achter komen wat het grote probleem hier is dat er een hele pagina wordt gewijd aan het saneren van de NPO.
  • Liberaal milieubeleid. Met geen woord wordt gerept over klimaatverandering, maar de partij richt zich op schone lucht, schoon water en een slaatje slaan uit de energietransitie. Oh, en aanpak dierenmishandeling. Dit klinkt als een klassiek liberaal of zelfs libertarisch standpunt.
Conclusie FvD: Ik krijg het gevoel dat het hele partijprogramma - het bestaan van de partij zelfs - gestoeld is op achtervolgingswaanzin. Niet in de klinische zin overigens, ik ken niemand in de partij en kan daar geen oordeel over vellen. De partij denkt dat politieke partijen de reden zijn voor alle leed en denkt het te kunnen oplossen met een botte bijl door het openbaar bestuur. Ik zie weinig merites in het programma; daar waar enigszins interessante punten te vinden zijn, worden ze omspoeld door misverstanden over hoe de maatschappij werkt en waarom dingen zijn zoals ze zijn. De richting is op veel punten compleet zoek; sommige voorstellen zijn sterk progressief, anderen regressief, bijna allemaal inconsistent met wetenschap, conventionele politicologie of de realiteit. Ik verwacht oprecht beter van de partijleider, die toch een aardige academische opleiding heeft genoten. Natuurlijk komt dit doordat ik ben gebrainwashed door de politieke elite die de touwtjes in handen heeft.

Volgende: Wat gaat mux stemmen? 14-03 Wat gaat mux stemmen?
Volgende: Verkiezingsprogramma GroenLinks in detail 08-03 Verkiezingsprogramma GroenLinks in detail

Reacties


Door Tweakers user IceStorm, maandag 13 maart 2017 13:04

Ik doe gewoon even de handen op elkaar voor het behandelen van 'alle' partijprogramma's: _/-\o_
Heldere uiteenzetting, redelijk compleet zonder te langdradig te zijn. Her en der zit er wat eigen voorkeur doorheen maar in totaal heeft het mij iig behoorlijk geholpen om wat zaken te kunnen vergelijken.

Door Tweakers user kelwin123, maandag 13 maart 2017 13:04

Ik mis de LP. (Libertarische Partij)

Of heb ik wat over het hoofd gezien? :)

Door Tweakers user Jogai, maandag 13 maart 2017 13:12

Ook hier ben ik een beetje kwijt wat voor Bijbel de SGP heeft gekocht,
Voor een partij met staat in de naam logisch; Een statenbijbel, bekostigd door de staten-generaal :*)
want ik kan me duidelijk een prominent prostituee herinneren in de teksten.
Het wordt nou niet beschreven als deugdelijk, christelijk beroep. Dan is Hosea nog interessanter, want die moest met een prostituee trouwen.

Door Tweakers user mavamal, maandag 13 maart 2017 13:21

2 kabinetten? Had Balkenende er niet 4 (laten vallen)?

Door Tweakers user yeehaw, maandag 13 maart 2017 13:35

Nu je al deze partijen zo grondig doorlicht hebt, weet je al waar je zelf naar neigt als ik dat mag vragen?

Door Tweakers user mux, maandag 13 maart 2017 13:50

kelwin123 schreef op maandag 13 maart 2017 @ 13:04:
Ik mis de LP. (Libertarische Partij)

Of heb ik wat over het hoofd gezien? :)
Ja, een aantal partijen heb ik niet behandeld omdat het er niet op lijkt dat ze een zetel kunnen krijgen en ik niet heel veel zin had om nog een paarhonderd pagina's in detail te moeten doorlezen. Daarnaast doen deze partijen ook niet mee in alle kieskringen. De volgende partijen worden niet behandeld:

- OndernemersPartij
- NIEUWE WEGEN
- De Burger Beweging
- GeenPeil
- Artikel 1
- Niet Stemmers
- Libertarische Partij
- Lokaal in de Kamer
- JEZUS LEEFT
- StemNL
- MenS en Spirit/Basisinkomen Partij/V-R
- Vrije Democratische Partij
yeehaw schreef op maandag 13 maart 2017 @ 13:35:
Nu je al deze partijen zo grondig doorlicht hebt, weet je al waar je zelf naar neigt als ik dat mag vragen?
Ben ik nu een filmpje over aan het opnemen :)

Door Tweakers user Hennie-M, maandag 13 maart 2017 14:02

Dank je voor deze uiteenzetting van de meeste partijen!
erg behulpzaam!

Door Tweakers user mavamal, maandag 13 maart 2017 14:03

Even serieus: Een geweldig geschreven, inzichtelijke serie over een groot onderwerp, zonder in details te verzanden of saai te worden. Ik maak een diepe buiging voor iemand die zo de pen (schrijfmachine? Computer?) meester is!

Door Tweakers user nick2104, maandag 13 maart 2017 14:34

Mooi blog en helder geschreven.

Echter heb ik nog een kleine opmerking op uw beschrijving van het verkiezingsprogramma van het CDA:
- U zegt het volgende over het programma: "OV-studentenkaart vervangen door financiële tegemoetkoming". Terwijl in het verkiezingsprogramma van het CDA glashelder word gesteld dat de OV-studentenkaart blijft bestaan.

https://d2vry01uvf8h31.cl...gramma%5B2017-2021%5D.pdf

Ik heb overigens geen banden of link met het CDA (of andere partij) :) Ik ben me alleen maar aan het inlezen.

Door Tweakers user mux, maandag 13 maart 2017 16:04

Ik lees op pagina 27:
De kwaliteitsimpuls in het hoger onderwijs, die betaald werd met het afschaffen van de
basisbeurs, blijft behouden. De OV-studentenkaart wordt vervangen door een
tegemoetkoming in de reiskosten.

Door Tweakers user Wes46, maandag 13 maart 2017 16:10

Jouw verkiezingsprogramma van het CDA is een concept. De link boven jouw reactie is het programma op de website van het CDA. Schijnbaar zijn ze ten tijde van het maken van het programma van gedachten veranderd.

Door Tweakers user mux, maandag 13 maart 2017 16:10

Hey, da's interessant. Dat is echt op het laatste moment veranderd dan. Ik zal het noteren.

Door Tweakers user cosmo_roel, maandag 13 maart 2017 16:47

Waar lees je dat het CDA voor recitatie is? Ik ben benieuwd wat ze er over schrijven. Ik vind dat nl verschrikkelijk, verplicht een tekst op moeten lezen waar je mogelijk niet achter staat. Soort van omgekeerde vrijheid van meningsuiting.

(Gaaf trouwens, je analyses.)

[Reactie gewijzigd op maandag 13 maart 2017 16:48]


Door Tweakers user Kiswum, maandag 13 maart 2017 17:20

Zeer gaaf en volgens mij wordt je niet alleen in februari, maar ook in maart genomineerd voor blogger van de maand :D

1 verzoekje om het overzicht mooi te houden.
Zou je gebruik willen maken van de tag: [More].
Als je die tag na de 1e of 2e alinea gebruikt, dan heb je een veel mooier overzicht als je op categorie klikt. Nu zie je alle info van 3 blogs. Als je de More tag zou gaan gebruiken, dan zie je wellicht de inleiding + links naar 10-15 partijen

mux' blog


Hier is een voorbeeld hoe ik het heb toegepast:
Kiswum.com

Alvast bedankt voor de toevoeging van de tag en stemmen op deze blog kan uiteraard hier: Gebruikersreview/blog van de Maand: maart 2017

Door Tweakers user onok, maandag 13 maart 2017 18:17

Wederom veel lof voor al deze verkiezingsblogs. Ik heb ze allemaal gelezen en heb er veel informatie uitgehaald. _/-\o_

Door Tweakers user mux, maandag 13 maart 2017 20:21

cosmo_roel schreef op maandag 13 maart 2017 @ 16:47:
Waar lees je dat het CDA voor recitatie is? Ik ben benieuwd wat ze er over schrijven. Ik vind dat nl verschrikkelijk, verplicht een tekst op moeten lezen waar je mogelijk niet achter staat. Soort van omgekeerde vrijheid van meningsuiting.
Dit is een publiek besproken punt in de nieuwscyclus en ik meen het eerste lijsttrekkersdebat.

Ik zou van dat soort dingen overigens geen breekpunt maken - het is opmerkelijk, maar geen énkele andere coalitiewaardige partij is hiervoor, dus dit zal nooit in het regeerakkoord komen of een kamermeerderheid krijgen. Het is meer een manier om de partij ansich op waarde te schatten dan iets dat je moet weerhouden om op een partij te stemmen die je anderszins prima vindt.

Door Tweakers user tigurr, maandag 13 maart 2017 21:09

Dank je wel voor je uitgebreide samenvatting van de partijprogramma's en de eventuele haalbaarheid daarvan.

Door Tweakers user SeenD, maandag 13 maart 2017 23:33

Kudos! Nu heb ik een alle programma's door genomen mbv je uitreksels. :)

Door Tweakers user Ketho, dinsdag 14 maart 2017 01:50

Na het lezen van het NOS artikel was ik wel benieuwd naar een analyse van het FvD, maar het lijkt inderdaad een erg opmerkelijke partij te zijn :|

Door Tweakers user woekele, dinsdag 14 maart 2017 06:30

als ik Baudet hoor spreken, klinkt het juist opmerkelijk logisch, positief en redelijk. Totaal contrast met deze analyse dus.

Door Tweakers user masaman, dinsdag 14 maart 2017 08:48

Knap (en veel!!) werk :) Ik denk dat je hiermee veel Tweakers helpt in hun keuze

Door Tweakers user D_Jeff, dinsdag 14 maart 2017 10:32

Mux, hartelijk dank voor je uiteenzetting en samenvatten.

Maakt het lezen van zulke meuk een stuk leuker _/-\o_

Door Tweakers user Kiswum, dinsdag 14 maart 2017 10:33

@mux, bedankt voor het toevoegen van de More tag. Ik kan het overzicht nu eenvoudiger via Social Media delen!

Reactie formulier
(verplicht)
(verplicht, maar wordt niet getoond)
(optioneel)

Voer de code van onderstaand anti-spam plaatje in: