Verkiezingsprogramma D66 in detail

Door mux op dinsdag 7 maart 2017 00:48 - Reacties (26)
Categorie: Verkiezingen 2017, Views: 5.061

In dit artikel bekijken we, met behulp van de achtergrondinformatie in mijn andere artikelen, met een kritisch oog naar de punten in het verkiezingsprogramma van D'66. Heeft D'66 ideeën over de volgende regeringsperiode die logisch, consistent en in het algemeen een goed idee zijn?

Lees hier het volledige partijprogramma van D'66 (171 pagina's).



Edit: Lees vooral ook de comments hieronder door - hierin is een goede discussie ontstaan!

Achtergrond en inleiding

We hebben hier geen blogserie met een saaie opsomming van punten - het hele idee van m'n verkiezingsserie is om context en betekenis te geven aan dingen die gebeuren in de politiek, zodat de lezer een beter geïnformeerde keuze kan maken. Het is daarom belangrijk om niet alleen naar het programma zelf te kijken, maar ook naar alles eromheen. Wat is de intentie van deze partij met dit programma? Hoe is het wereldbeeld van Democraten '66? Hoe hebben ze in het verleden geregeerd en gestemd?

Het komt waarschijnlijk niet als verrassing dat D'66 in 1966 is opgezet. De politiek leider in die tijd was Hans van Mierlo, een journalist die nog tot vlak voor zijn dood in 2010 van aanzienlijke invloed op de partij en de Nederlandse politiek was. Het hoofddoel van de partij was vergaande democratisering van het politieke stelsel door de omvorming naar een Republikeins tweepartijensysteem en de invoering van directe democratie (bindende referenda, direct gekozen premiers, enz.). Verdere standpunten van de partij zijn relatief ongedefinieerd; de partij wordt gekenmerkt door de originele radicaal-democratische stroming en een progressief-liberaal sentiment dat vooral wordt gedeeld met GroenLinks.

De partij is altijd een matig kleine speler geweest in de politiek en wordt er wel van beticht - niet geheel onterecht - dat het weinig van zijn partijpunten waar kan maken. Dit is vaak gekomen doordat D'66 meestal de kleinste partij in een coalitie is en weinig onderhandelingsruimte heeft om hun wil door te drukken. Daarnaast is er in Nederland altijd zeer sterke oppositie geweest tegen het opzetten van een republikeins systeem - iets dat alleen maar sterker is geworden met het toenemend onrepresentatief worden van verkiezingen in landen met een tweepartijensysteem (zoals het VK en de VS).

Het partijprogramma

Het partijprogramma van D'66 is een werkelijk onbehoorlijke 171 pagina's lang. Gelukkig hadden ze dit zelf door en hebben ze de belangrijkste punten beknopt op pagina 8-10 gezet. Details missen uiteraard, maar het is een goede afspiegeling van het partijprogramma op de meest populaire punten. Het verdere programma is opgedeeld in:
  • Hoofdstuk 1: Onderwijs als motor van groei en kansengelijkheid
  • Hoofdstuk 2: Schone groei, nieuwe welvaart
  • Hoofdstuk 3: Meer werk - bereikbaar voor iedereen
  • Hoofdstuk 4: Een samenleving bloeit door innovatie, ruimte en mobiliteit
  • Een gemengd, ongenummerd hoofdstuk over 'tweedeling aanpakken', diversiteit, internationale samenwerking, toekomstvastheid, innovatie en experimentering. Dit hoofdstuk is wél puntsgewijs ingedeeld.
  • Hoofdstuk 5: Zorg: voorkomen is beter dan genezen
  • Hoofdstuk 6: Zelfbeschikking en keuzevrijheid
  • Hoofdstuk 7: Vol vertrouwen in de wereld
  • Hoofdstuk 8: Sterke en moderne democratische rechtsstaat
  • (ongenummerd hoofdstuk): Overheidsfinanciën: investeren en moderniseren
Opmerkelijk is dat het partijprogramma geen punten bevat, maar één lang verhaal is, uitgezonderd het tussenhoofdstuk.

Onderwijs en cultuur
D'66 is traditioneel de onderwijspartij, dus geen wonder dat dit als eerste hoofdstuk in het verkiezingsprogramma staat. De D'66 wil 3,8mrd extra in onderwijs steken, vooral in het middelbaar- en basisonderwijs. Daarnaast intensiveert D'66 investeringen in cultuur en beperkt het bezuinigingen op de Publieke Omroep.
  • Publieke, universele kinderopvang. D'66 wil een universele kinderopvang om interacties met andere kinderen te bevorderen en de ontwikkelingen van kinderen vóór schoolgaande leeftijd gelijk te trekken. Dit is een geweldig idee, en waarschijnlijk één van de meest impactvolle zaken die je kunt doen voor onderwijs en ontwikkeling momenteel.
  • Minder rendementsdenken. Meer informatie hierover in mijn artikel over de PvdA.
  • Basisscholen als buurtscholen. Met een bredere maatschappelijke rol, o.a. door herinvoering van wat vroeger bekend stond als overblijven en verplicht stellen van LO.
  • Maatwerk in het onderwijs. Ook zeer vergelijkbaar met de plannen van de PvdA. Daarnaast ook beter toegang tot publieke onderwijsinstellingen voor volwassenen
  • Ontzettend omslachtig geformuleerd einde aan religieus onderwijs. De D'66 wil een herinterpretatie van Artikel 23 (Vrijheid van onderwijs) van de grondwet op basis van scheiding van kerk en staat. Het is uiteraard wat vreemd dat we structureel toelaten om kinderen te groeperen op basis van levensbeschouwing. Op die manier komen ze nooit in aanraking met andere zienswijzen en is het moeilijk om een tolerante, begripvolle maatschappij te bouwen.
  • 'Compensatie' van nadelige effecten van sociaal leenstelsel WO. Dit is zowel in debatten als onder mijn vriendenkring een interessante discussie geweest. D'66 heeft het sociale leenstelsel voor WO ingevoerd, wat effectief betekent dat een hoop studenten nu schulden opbouwen in plaats van gratis hoogwaardig onderwijs te genieten. Nu dat het beter gaat en er weer meer geld is, was de hoop bij velen dat het leenstelsel weer afgeschaft werd, maar D'66 wil alleen na onderzoek eventuele negatieve effecten compenseren.
  • Internationaal erkende online studies. Net als bijv. MIT OpenCourseWare wil D'66 samen met Europa middelen steken in digitale studies voor bijscholing en geaccrediteerde studies. Dit kan ik alleen maar aanmoedigen! Met een relatief kleine investering kan hiermee onderwijs véél meer mensen bereiken dan met fysieke bijwoning.
  • Digitaal leenrecht in auteursrecht. D'66 wil het Europees Auteursrecht aanpassen met een digitaal leenrecht voor o.a. musea en onderwijsinstellingen, zodat kunstwerken ook digitaal beschikbaar kunnen worden gesteld. Mwah, da's wel een heel beperkte ambitie voor auteursrechthervorming. Er zijn nog veel meer problemen die ik graag geaddresseerd zie, zoals lengte van toegewezen auteursrecht en remix-rechten.
  • Een aantal punten over het verminderen van bezuinigingen op de Publieke Omroep. Hier is de D'66 wellicht realistisch, maar in mijn ogen niet erg ambitieus. Het nut van de PO wordt ingezien, maar nergens wordt actief extra geld vrijgemaakt, ondanks dat het een minimale kostenpost is. Er wordt alleen gesproken over het 'versterken' op verschillende gebieden door het 'verminderen van de bezuinigingen'.
Klimaat en milieu
D'66 is voorzichtig ambitieus in hun klimaatplannen; kolencentrales worden snel gesloten, CO2-uitstoot wordt volgens het Parijsakkoord gereduceerd en nieuwe bouw is vrijwel uitsluitend energieneutraal. Hier wordt 600 miljoen aan uitgegeven.
  • Vrij harde grenzen op CO2-uitstoot: 25% minder in 2020, 55 in 2030 en klimaatpositief in 2050. Niet de meest ambitieuze van alle partijen, maar een realistisch uitgangspunt en technisch haalbaar. Dit vereist wel veel politieke samenwerking, dus gaat alleen lukken in een coalitie met eensgezinde partijen (bijv. Groenlinks, PvdA).
  • CO2-certificaatsysteem aanscherpen. Maar geen harde hogere prijs voor CO2. D'66 wil EGKS-fondsen 100% inzetten voor duurzame projecten en CO2-certificaten afkomstig van gesloten kolencentrales e.d. uit het systeem nemen. Dit is grootendeels in lijn met alle andere partijen. Ik had liever gezien dat ze ook een prijs van ¤30-100/tCO2 hadden genoemd.
  • Kolencentrales sluiten. Uiterlijk 2025. Goedzo! Totale no-brainer, het is me werkelijk een raadsel waarom dit niet in ieder partijprogramma staat.
  • Geen kernenergie, wel slimme netten. Borssele wordt uiterlijk in 2033 gesloten en ontmanteld. Zoals ik al eerder eens heb gezegd is dit voor Nederland een goed idee, gezien we niet in staat zijn efficiënt gebruik te maken van onze Euratom-medewerking en kernenergie op deze schaal schreeuwend duur is vergeleken met zelfs zonnepanelen+batterijen. Daarnaast worden enkele (nuttige) maatregelen zoals gelijkstroomnetten en slimme netwerken genoemd. Het is altijd goed om te zien dat enige technische kennis aanwezig is binnen een partij (of dat ze in ieder geval hiervan op de hoogte zijn).
  • Afschaffing warmtewet, vervuiler betaalt. Zie hiervoor mijn punten in het VVD-programma. In het algemeen noemt de D'66 vrij veel holistische aanpakken van energie en klimaat, wat een goede aanpak is. Je wilt niet op één punt vooruitgang maken en op het andere punt achteruit gaan.
  • 100 000 sociale passiefhuizen per jaar. Passiefhuizen, ofwel energieneutrale huizen, zijn duurder om te bouwen maar over de gehele bestaansperiode goedkoper en idioot veel energiezuiniger. In o.a. Duitsland, Scandinavië en Schotland wordt dit al veel toegepast, en Nederland loopt hier flink achter. Echter, de expertise en middelen zijn er. Het is wat mij betreft wederom een no-brainer om deze te bouwen.
  • Veel aandacht voor de circulaire economie. Net als de meeste andere partijen is ook D'66 fan van de circulaire economie voor grondstofbesparing, banencreatie en vervuilingsreductie. Opmerkelijk is dat D'66 specifiek een grondstoffenmarkt binnen het Schengengebied wil opzetten voor eenvoudiger grensoverschrijdend vervoer van (herbruikbare) grondstoffen en halffabrikaten.
  • Niet alleen BNP als maatstaf voor succes. Dit is een heel interessant punt; traditioneel wordt bruto nationaal product (de som van alle economische activiteit in een land) gebruikt als graadmeter voor het 'succes' van een land, maar dit rekent geen externaliteiten of andere vormen van welvaart mee. Het is mooi om te zien dat een politieke partij dit inziet en hier verandering in wil zien. Het CBS heeft dit een tijdje bijgehouden en D'66 wil dit uitbreiden tot 'Monitor Brede Welvaart'. Uitstekend idee.
  • Natuurinclusieve landbouw. Zeer vergelijkbaar met PvdA.
  • Autobelasting op basis van vervuiling. CO2-taks op de auto ipv MRB/BPM.
  • Integrale blik op verduurzaming van vervoer. D'66 stelt niet de auto of trein centraal als manier om broeikasgasuitstoot te verminderen in vervoer, maar zet in op een integrale kijk naar vervoer. Dit is opmerkelijk in die zin dat bijna alle andere partijen specifiek inzetten op het één of het ander. Er staan een aantal productieve ideeën tussen, zoals een héél serieuzere overweging van zelfrijdende persoonlijke, publieke of gemengde (!) voertuigen. Ik moet D'66 hierbij een pluim geven voor het vooruitdenken ten opzichte van andere partijen.
Arbeid en economie
Een shift van IB naar belasting op vermogen, geen flexcontracten meer, weg met HRA. Dit alles is relatief budgetneutraal en levert een gematigde verbetering op in (structurele) werkgelegenheid en werkloosheid.
  • Lagere IB, loonsubsidies. D'66 zegt hier niet veel anders dan de meeste andere partijen, maar het is interessant in dat ze een stap verder gaan met het voorstellen van loonsubsidies voor minima en WW'ers. Het is lastig te zeggen hoe effectief dat is, want we hebben al járen zitten experimenteren met financiële motivatie om te gaan werken vanuit de bijstand. Mijns inziens is het bieden van een significant hoger salaris dan bijstand niet effectief. Werklozen maken een aanzienlijk deel van de informele economie uit, en daarmee verdienen ze doorgaans een stuk meer bij dan zelfs gesubsidieerd werk (als we gemiddelde handelsvolumes delen op het aantal mensen die deelnemen in de informele economie). We hebben ervaring met gesubsidieerd werk - Melkertbanen - en deze waren niet effectief in het laten doorstromen van werklozen in niet-gesubsidieerd ('normaal') werk. Dat gezegd hebbend is het waarschijnlijk wel nuttig voor het terugdringen van de effecten van structurele werkloosheid.
  • Alleen nog contracten voor onbep. tijd. Dit is een gigantisch punt, wellicht het grootste in dit hele vkp. D'66 wil af van flexcontracten en eigenlijk alles behalve een vast contract - ieder werknemersverband moet een contract voor onbepaalde tijd worden. Daarnaast worden drempels voor werkgevers ook weggenomen: Verschillen tussen flex en vast op het gebied van afdrachten, premies en vergoedingen voor lang werkverband verdwijnen. Daarnaast wordt ook het ontslagrecht veranderd met begeleiding naar het vinden van nieuw werk en een dekkende ontslagvergoeding, waardoor mensen niet zo sterk aan één baan hoeven vast te houden. Als iemand die jong in de werkbevolking zit kan ik dit niet genoeg aanmoedigen; het is zelfs op mijn onderwijsniveau ontzettend moeilijk om een vaste aanstelling te krijgen. Jobhoppen is normaal. Hoewel dat ook zijn voordelen heeft als je goed bent in je werk, is dit voor m'n minder gelukkige vrienden vreselijk stressvol. De vraag is of werkgevers ook echt behoefte hebben aan langere contracten en of de flexwerkcultuur niet systematisch is. Ik heb hier geen kennis over, dus dat hoor ik graag in de comments.
  • Een aantal ZZP-beschermingen. Gelijktrekken van rechten voor werknemers en ZZP'ers, AOV/pensioenbehoud voor mensen die van werknemerschap naar ZZP'erschap gaan (dus niet expliciet voor verse ZZP'ers).
  • 3 maanden ouderschapsverlof tegen 70% loon. Nog een interessant punt dat nèt even verschilt in de details ten opzichte van andere partijen. D'66 wil wel de redelijk standaard 3 maanden, maar dan tegen gereduceerd loon.
  • Experimenten met (voorwaardelijk) basisinkomen. Helaas geen substantieve invulling hiervan.
  • Pensioenstelsel omvormen naar persoonlijke pot. Dit is ook een aardig groot punt; in plaats van een overslagsysteem (waarbij de jong werkenden van nu deels betalen voor de pensioenen van ouderen nu) - een systeem dat met vergrijzing en veranderende levensduur niet houdbaar is - spaar je je hele leven voor je eigen pensioen. Ik ben hier geen fan van, gezien dit leidt tot de 'keuzes' van jonge mensen om niet of nauwelijks pensioen op te bouwen (met name wanneer het salaris maar net voldoende is), juist op het moment dat het geld maximaal rendeert. Uiteindelijk leidt dit effectief niet tot meer zekerheid. Ik ben ook niet bijzonder onder de indruk van de ideeën over doorbeleggen en persoonlijk beleggen in je pensioenfonds.
  • 1 miljard extra in innovatie. Prachtig. Dit is, hoe cynisch ik ook ben over de capaciteiten van de RVO om deze subsidies correct te beoordelen, een economisch efficiënte maatregel. D'66 heeft het over het richten van innovatiebeleid op specifieke sectoren (duurzame groei), en dat is precies wat we nodig hebben. Momenteel zijn er - in mijn mening - teveel bedrijven die géén duurzame motieven hebben en alsnog in aanmerking komen voor WBSO, om maar wat te noemen. Ook valorisatie is een goed idee.
  • Hier is een mooie zin: Stad en regio lopen voorop. Haha. Serieus, D'66? Dat is zoiets zeggen als "Zowel alle Nederlanders als niet-Nederlanders zijn geweldig!". De Stad-Regio tweedeling is waar mensen zo'n probleem mee hebben, en dat ga je niet oplossen door te zeggen dat ze allebei voorop lopen.
  • Blue cards voor kennismigratie. D'66 is één van de enige partijen met een concreet voorstel voor niet-EU kennismigranten. Prima, hoewel dit bovenop de expatregeling komt die we daarvoor al hebben.
  • Meer fiscale druk op kapitaal en aanmerkelijk belang, minder op werk. Dit is niet één verkiezingspunt, maar doordrenkt de intenties van deze partij. Dit is een uitstekende situatie. Veel problemen - zowel structurele economische problemen, werkloosheid, sociale zekerheid als sociaal-economische gelijkwaardigheid los je op door arbeid minder te belasten en kapitaal meer. Schulden zijn ook een fiscaal 'te' aantrekkelijke bron van liquide middelen, en daar wil D'66 wat aan doen.
  • Publieke investeringsbank. Hierover heb ik al e.e.a. gezegd in het artikel over de SP
  • 100 000 extra soc. huurwoningen per jaar. Grootendeels in lijn met de andere linkse partijen. Deze target wordt grootendeels ondersteund door macro-economische projecties van het CBS.
  • Afbouw HRA. D'66 is voor volledige afbouw (op termijn, in eerste instantie met 30%) van de HRA. Dit is pijnlijk voor huizenbezitters, maar zowel macro-economisch als voor starters een geweldig idee. Van alle partijen is dit de meest voortvarende implementatie van dit idee.
  • Moderner alimentatie- en partnerrecht. In lijn met de moderne tijd: meerdere ouders toestaan voor een kind, alimentatie verkorten, huwelijksvoorwaarden moderniseren, enz. Zeer vergelijkbaar met SP.
Europa en internationale samenwerking
D'66 is de Europapartij, en is daarom ook voor vérgaande samenwerking binnen het continent - tot federalisering aan toe. Hier wordt 1,1mrd extra voor uitgetrokken.
  • Europese vennootschapsbelasting(-sgrondslag). Uitstekend idee. In Europa is een gezamenlijke markt, maar zijn de regels rondom communautaire belastingheffing relatief complex waardoor het zakendoen over de grens nog steeds extra kosten en moeite met zich mee brengt, ondanks dat goederen en personen vrij kunnen vloeien. Er is niks tegen een gezamenlijk VPB-beleid, zolang landen maar in staat zijn hun eigen belastingtarieven te kunnen stellen bovenop een gezamenlijke grondslag en ICT-systeem.
  • Europees Depositogarantiestelsel en Eurozone Monetair Fonds oprichten. Yup, dit is dé oplossing voor zaken als de Griekenlandcrisis. Ik refereer voor een veel uitgebreidere uitleg hierover naar LSE. Het gezamenlijk monetair beleid is veruit het belangrijkste, maar ook een Europees depositogarantiestelsel is instrumentaal.
  • Een federaal Europa. Stokpaardje van de D'66 - omvormen van Europa naar een federatie van staten (vergelijkbaar met de VS) in plaats van de relatief losse confederatie die het nu is. Ik zie dit niet gebeuren. Hoezeer ik ook vóór Europese samenwerking op veel gebieden ben, zijn de culturele verschillen zelfs met onze directe buren al zo groot dat ik liever een relatief bureaucratisch, traag maar ook democratisch Europa heb dan eentje waar écht federale regels kunnen worden ontworpen en opgelegd van bovenaf.
  • Europese senaat ipv Raad. Een direct gekozen hogerhuis in plaats van een ministerraad. Hier ben ik het wederom niet echt mee eens. De Raad van Ministers is momenteel een goed ontworpen instituut in de zin dat het een afspiegeling van de politieke partijen van alle lidstaten op het moment bevat. Dit verandert meermalen per jaar naarmate er verkiezingen in de lidstaten zijn. Met een Senaat zou deze afspiegeling meer gaan afwijken van de lidstaten en verdwijnt deze laatste 'check' op het EP. Daarnaast wil D'66 ook minder veto's en een sterker mandaat voor de gekozen instituten - daar kan ik me dan meer in vinden.
  • Een hele sectie over Brexit. Je kunt raden hoe het gaat. Meest opmerkelijk is dat D'66 is voor het inperken van het soort onderwerpen waarover referenda mogen zijn; geen dingen zoals Brexit. Hier ben ik het volledig mee eens; het Brexit-referendum was een totale faal van de hoogste orde. Iedereen had een andere motivatie voor de stem en een ander idee bij de concrete invulling van een eventuele Brexit of Bremain, waardoor de ja/nee stem een véél te ongenuanceerd instrument was. Referenda zijn alleen maar destabiliserend en ontzettend politiek precair in dit geval. Het zou veel effectiever en democratischer zijn om de vraag op te delen in werkelijk uitvoerbare keuzevragen met een kleinere scope.
  • Weg met de zevenjaarsbegroting in de EU. De EU bepaalt budgetten iedere 7 jaar, en kiest hiervoor vrij grote categorieën die vervolgens doorlopend met projecten worden volgepland. D'66 heeft een goed punt dat dit niet meer past vandaag de dag.
  • Betere asielsamenwerking, effectiever grensbeleid. Dit heb ik totnogtoe in ieder verkiezingsprogramma gelezen. Helemaal mee eens. Echter, uniek voor dit programma is dat er expliciet wordt opgeroepen ons meer te richten op het UNHCR-programma. Toevallig heb ik recent gesproken met een aantal mensen die hier meer vanaf weten, en dit ook stellen als onderbelicht punt. Immers; veruit de meeste vluchtelingen zitten in kampen en in de conflictregio's - niet binnen Europa. Door het UNHCR-hervestigingsprogramma effectief te ondersteunen voorkómen we vluchtelingenstromen Europa in. Probleem aanpakken bij de bron.
Zorg
Vooral recht zo die gaat, met als voornaamste vernieuwing een focus op preventie. D'66 verwacht 600 miljoen te kunnen besparen op de zorg.
  • Focus op preventie. Dit is waar ons zorgsysteem als bijna enige punt (behalve kosten) internationaal relatief slecht scoort. We hebben weliswaar een aantal preventiemaatregelen geinstitutionaliseerd: verplichte vaccinatie, aangepaste verpakkingen voor rookwaren, preventieve mammogrammen enz., maar er is nog veel meer (evidence-based) te doen. D'66 is redelijk in lijn met de meeste andere partijen in het overnemen van de aanbevelingen van Het Roer Moet Om hierin: een rookvrije samenleving en een actief bewegings- en voedingsbeleid.
  • Anderhalvelijnszorg (ipv nuldelijns). Voor het oplossen van het buurtzorgprobleem kiest D'66 voor een uitbreiding van zorg met een professionele anderhalfdelijnszorg (tussen huisarts en verpleging in) voor o.a. chronisch zieken. Veel andere partijen zetten hier in op mantelzorg, dus het is interessant te zien dat D'66 (die van origine veel heeft ingezet op efficiëntieverbetering en kostenbeheersing) hier voor een professionele aanpak kiest.
  • Redelijk veel aandacht voor eHealth. Verhoudingsgewijs lees ik in dit programma veel over innovatie in elektronische zorgondersteuning, met ook wel wat semi-concrete ideeën. Van wat ik heb begrepen van mijn familie- en kennissenkring in deze sferen is dit leuk, maar geen significante kosten- of efficiëntieslag. D'66 schetst in mijn ogen een iets te rooskleurige situatie met wat hier te bereiken is.
  • Europees zorginkoop-compact. Zo he, doe maar meteen alles. Waar de meeste partijen voor een BeNeLux-coöperatie zijn bij het inkopen van medicijnen en apparatuur, gaat de D'66 een stap verder en stelt voor om inkoop, innovatie en samenwerking op Europees niveau te doen. Dit is zeker interessant, maar ik twijfel extreem sterk of dit te implementeren is. Europa is op zorggebied lang niet monolitisch genoeg. Alle mogelijke zorgsystemen zitten op dit continent, met wild verschillende eisen en wensen. Samenwerking van medische onderzoeksinstituten is bovendien al een werkelijkheid. Klinkt dus leuk, maar onwerkbaar?
  • Reguleren en legaliseren an alle softdrugs (waar mogelijk*). Minder ambitieus dan de SP, maar D'66 is in principe voor legalisering, regulering en belastingheffing op softdrugs. Dit is een consistent partijpunt geweest (D'66 was instrumentaal in het gedogen van wiet). Dit is medisch en sociaal-economisch ondubbelzinnig een goed idee.
  • Toestaan van genetische modificatie embryo's. Ik zet dit bij zorg, maar dit is een hartstikke sociaal-ethisch punt. Dit is internationaal gezien een punt dat - als het wordt ingevoerd - Nederland weer op de kaart zal zetten als compleet maf land. D'66 wil het toestaan dat bij ernstige genetische ziekten, embryo's genetisch gemodificeerd mogen worden om dat defect te repareren. Hier zit een 'slippery slope' aan vast waarbij ongetwijfeld door de jaren heen de definitie van een 'reparatiewaardig' defect zal opschuiven. Begrijp me niet verkeerd; ik zou dit héél graag zien gebeuren, en het is met CRISPR overduidelijk de toekomst. Maar ik denk dat het politiek een heel moeilijk punt gaat worden.
  • Opt-out donorregistratie. Wederom een politiek gevoelig standpunt. Het helpt uiteraard een hoop met orgaandonatie, maar strijkt tegen de haren van met name de Christelijke partijen in.
  • Verwijsrecht euthanasie. Door mensen met een 'voltooid leven' garantie te geven dat hun wens in ieder geval beoordeeld wordt door een arts, komt er een verwijsrecht. Artsen die een verzoek weigeren moeten zo doorverwijzen naar artsen die dit wél willen behandelen. Hiertegen is binnen het beroep aardig veel verzet, je krijgt dan namelijk 'euthanasie-artsen' die zelf zwaar te lijden hebben onder niet alleen de zware taak die ze hebben, maar ook onder de huidige onduidelijkheid in regelgeving en jurisprudentie. Om dit mogelijk te maken moet euthanasie-toetsing véél vollediger, duidelijker en gemakkelijker te onderzoeken zijn. Dat mis ik nog in het verkiezingsprogramma.
Digitale rechten
Het lijkt wel de Piratenpartij! D'66 is voortvarend met het beschermen van digitale burgerrechten.
  • Betere digitale infrastructuur. Helaas geen specifieke focus op glasvezel overal, maar wel goede privacy- en consumentenbescherming, netneutraliteit en een centrale ICT-autoriteit van de overheid voor toetsing en kwaliteitswaarborging van IT-projecten. Kortom, samenhangend ICT-beleid. Alles bij elkaar kan ik het hier alleen maar mee eens zijn. Hoewel de overheid echt grote stappen heeft gemaakt op het gebied van het uitbesteden van ICT-projecten en het waarborgen van kwaliteit, hebben we allemaal nog de zure smaak van de invoering van het EPD en de OV-Chipkaart in onze mond. Ook is de uitrol van internetinfra relatief langzaam, waardoor onze koppositie allang verloren is. Tijd voor een inhaalslag, we kunnen het echt wel.
  • Digitale grondrechten. Een charter met daarin onder andere privacy-by-designclausules waaraa bedrijven en de overheid zich moeten houden. Dit is long overdue!
  • Digitaal burgerschap. Meer focus in zowel onderwijs als op hogere leeftijd om mensen - simpel gezegd - goed en veilig met computers en het internet om te laten gaan. Prachtig!
  • Geen data-sleepnetten. D'66 lijkt hierin in één lijn met PPNL te zijn - géén sleepnet, harde regels tegen het ontwikkelen van toekomstige wetten daarover. Daarnaast moet alle informatie die de overheid over je heeft, gecentraliseerd digitaal opvraagbaar zijn door de burger.
  • Bug bounties voor overheids-ICT. Goedzo! Supereffectief en opvallend goedkoop, maar moet niet ten koste gaan van auditing.
Veiligheid en democratie
Een nieuwe cyberwarfare-eenheid, Europees leger en gekozen functionarissen op ieder bestuursniveau. D'66 verwacht 800 miljoen in veiligheid en defensie te stoppen, maar 1,2 miljard te besparen op openbaar bestuur.
  • Expliciete nieuwe cyber warfare-eenheid in defensie. In plaats van dit onder te brengen onder inlichtingendiensten, wordt een hele nieuwe divisie naast landmacht, marine en luchtmacht gemaakt. Hier wordt ook extra geld in gestopt. Dit is in feite al een hele tijd aan de gang, maar interessant om deze focus te zien.
  • Vorming van een Europees leger. Momenteel hebben we al het Benelux-compact, D'66 wil dit Europabreed uitbreiden. Feitelijk zeggen ze niks anders dan VVD, maar dan durven ze het een Europese krijgsmacht te noemen.
  • Zeer sterk rehabilitatief politie- en justitiebeleid. Tot het punt dat ook levenslange gevangenisstraffen na 25 jaar een tussentoets krijgen en reclassering extra geld krijgt. De VOG (verklaring omtrent gedrag) wordt niet al gefaald bij politiecontact, alleen bij schuldbevinding. Allemaal objectief, bewijsbaar goede dingen voor de maatschappelijke veiligheid.
  • Verre integratie van politie-onderdelen voor hogere pakkans. Ik voel hier een nieuw Politie-ICT-project aankomen!
  • Gekozen bestuurders op alle niveaus. Wederom een stokpaardje van D'66: alle bestuurslagen moeten direct door de burger gekozen zijn (momenteel zijn o.a. de Burgemeester en Senaat ongekozen). Hoewel ik hier in principe best voor kan zijn, denk ik dat in de praktijk niemand alle kandidaten serieus kan overwegen. Wat ik hier doe, doet werkelijk niemand anders. Het zal alleen maar leiden tot meer stemapathie.
  • Sterkere rol van gemeenten door verschuiving van IB naar gemeentebelastingen. Dit is een interessant idee; zo wordt de democratie dichterbij gebracht en wordt geld minder rondgepompt. Dat laatste klinkt leuk, maar in werkelijkheid is de overhead hiervan maar een fractie van een procent. Ik vind dit vooral opmerkelijk, maar heb er geen directe analyse voor.
  • Gelijkwaardige ontwikkeling Caribisch Nederland. D'66 streeft naar het beschouwen van Bonaire, Sint-Eustatius en Saba als onderdeel van Nederland, met de intentie om alles daar net zo mooi te maken als hier. Wederom ontzettend interessant, en klinkt goed, maar ik kan er weinig nuttigs over zeggen.
  • Opmerkelijk: D'66 hardline is verdwenen. Normaliter staan er altijd wel wat D'66-hardlinerpunten in het programma: omvormen van Nederland naar een republiek, first past the post stemsysteem, enzovoorts. Dit is de eerste keer dat ik helemaal niks ook maar in die richting lees. Zouden ze eindelijk klaar zijn met die - in mijn ogen - contraproductieve partijlijn?
Conclusie
Mijn god, ik heb lang gedaan over het doorlezen van dit programma. De structuur en lengte waren onmenselijk. Echter, naar het einde toe werd ik steeds enthousiaster over een partij die zowel digitale burgerrechten als progressieve, liberale doch grootendeels bewezen ideeën in de economie, zorg en Europa aanmoedigt. Mede vanwege de lengte van het programma stonden er dingen in dit programma die ik nergens anders heb gezien.

Positief:
  • Digitale burgerrechten. D'66 is bijna een volwaardig PPNL-alternatief
  • Alleen nog vaste contracten in de arbeidsmarkt
  • Progressief, concreet groenbeleid
  • Serieuze aandacht voor toekomstonderwerpen zoals zelfrijdende auto's, basisinkomen en embryomodificatie
Negatief:
  • Persoonlijke pensioenpot
  • Mijns inziens vrij loze woorden over de regio.
Fiscale effecten volgens het CPB
Lees hier het volledige rapport van de CPB met de fiscale analyse van alle partijprogramma's.

https://tweakers.net/ext/f/BiM23ruxm8i0lEt8W38S5y4k/full.png

Het is moeilijk om een gemiddeldere partij te zien. D'66 doet het op alle punten heel erg gemiddeld - wellicht iets beter op structurele werkgelegenheid, maar daarmee is alles wel gezegd.

https://tweakers.net/ext/f/RLeeG4Y0ejULrYMiSqIEAKkm/full.png

Wow, een flatline. Let wel; dit is niet persé slecht. D'66 laat zichzelf zien als extreem (economisch) liberale partij hier, en bevoordeelt niemand. Het is noch progressief, noch regressief. Gezien de gigantische structureel-economische veranderingen die de partij wil doorvoeren, is dit een klein wonder.

Noot voor trouwe lezers: Hierna behandel ik enkel nog het partijprogramma van GroenLinks in detail. Andere partijprogramma's worden vluchtig doorgenomen en becommentariëerd

Volgende: Verkiezingsprogramma GroenLinks in detail 08-03 Verkiezingsprogramma GroenLinks in detail
Volgende: [Video] Solder paste stencils 03-03 [Video] Solder paste stencils

Reacties


Door Tweakers user Peetz0r, dinsdag 7 maart 2017 01:36

Goed bezig mux!

* Peetz0r gaat ook zijn bed in

[Reactie gewijzigd op dinsdag 7 maart 2017 01:37]


Door Tweakers user matroosoft, dinsdag 7 maart 2017 08:02

Tweede alinea na de inleiding, tweede zin, 'lijder' > 'leider'. Verder weer een mooie analyse, bedankt! Ben je van plan om ook nog een analyse te doen van CU/SGP?

Edit: Zie nu pas je noot onderaan het artikel.

[Reactie gewijzigd op dinsdag 7 maart 2017 09:17]


Door Tweakers user GrooV, dinsdag 7 maart 2017 08:05

Bedankt voor de uitleg maar ik mis wel de scherpte van de andere blogposts (je bent wel erg pro D66).

Zo praat je nergens over de KM heffing die D66 wil invoeren, en die cyber divisie is er toch allang (wel onderdeel van de landmacht).

Daarnaast is het onzin dat iedereen een vastcontract krijgt, dat wordt of een strop voor het MKB of het wordt een wassen neus

Verder lijkt mij het pro Europese beleid van D66 niet samen te gaan met het digitale privacy beleid en scoren ze ook niet zo hoog op de privacy barometer als bijvoorbeeld de SP. Dus om ze nu met de PPNL te vergelijken lijkt me wat overdreven.

Verder is er in de maatschappij veel onrust over lage straffen en D66 wil juist nog lager straffen.

Wat ik ook mis is dat D66 wil dat het koningshuis ceremonieel wordt, belasting betaald moet worden en dat het salaris getoetst wordt aan de Wet topinkomens. Goed punt!

Worden afbouw HRA en KM-heffing eigenlijk meegenomen in de CPB berekeningen?

[Reactie gewijzigd op dinsdag 7 maart 2017 08:19]


Door Tweakers user mux, dinsdag 7 maart 2017 09:28

GrooV schreef op dinsdag 7 maart 2017 @ 08:05:
Bedankt voor de uitleg maar ik mis wel de scherpte van de andere blogposts (je bent wel erg pro D66).

Zo praat je nergens over de KM heffing die D66 wil invoeren, en die cyber divisie is er toch allang (wel onderdeel van de landmacht).
Jazekerwel, maar het is geen kilometerheffing. Het is een CO2-taks. Dit is een effectieve manier om vervuilende auto's te ontmoedigen en een prima vervanging van MRB - vele andere landen waren ons al voor.

Ik beschouw het opstellen van een cyberwarfaredivisie niet als bijzonder groot punt, maar het is opmerkelijk (en daardoor noemenswaardig) dat ze dit als aparte defensiepijler willen inrichten. Als D'66 uniek was geweest in hun wens om politie op te splitsen en openbare orde in BZK te stoppen had ik dat ook genoemd.
Daarnaast is het onzin dat iedereen een vastcontract krijgt, dat wordt of een strop voor het MKB of het wordt een wassen neus
Ook hier is echt niks mis mee. Wederom, vele landen gingen ons voor, en dit geeft een veel eerlijker werkverband. Er is geen 'strop', dit is hoe de hele wereld al werkt. Juist het aanbieden van flexibele werkverbanden is in het nadeel van iedere werknemer en op den duur de economie
Verder is er in de maatschappij veel onrust over lage straffen en D66 wil juist nog lager straffen.
Maar ook hier is er een groot verschil tussen wat het publiek denkt en wat er in de werkelijkheid goed is voor het land. Lagere straffen is niet eens de inzet van D'66 (of SP, of PvdA), rehabilitatie is het punt. We weten dat dit werkt, we zijn al een van de landen met de meest rehabilitatieve strafstelsels, en tegelijk één van de landen met de laagste structurele criminaliteit. Waarom niet dit doorzetten? We willen immers allemaal een veiligere maatschappij. Harder straffen - zeker zoals dit de laatste 8 jaar is ingevoerd - is contraproductief, hoezeer het ook inspeelt op de gevoelens van het electoraat.
Wat ik ook mis is dat D66 wil dat het koningshuis ceremonieel wordt, belasting betaald moet worden en dat het salaris getoetst wordt aan de Wet topinkomens. Goed punt!
Die heb ik, net als vele andere punten, eruit gelaten gezien het niet echt opmerkelijk is. Dit is in feite bevestiging van de status quo. Er zijn partijen met véél sterkere standpunten op dit gebied.
Worden afbouw HRA en KM-heffing eigenlijk meegenomen in de CPB berekeningen?
Ja, alle fiscale regelingen worden meegenomen. KM-heffing wordt budgetneutraal opgelost, en is van zichzelf al nagenoeg nihil (denk: orde-grootte MRB). HRA wordt langzaam afgebouwd en is hoe dan ook al decennia bekend dat dit vrijwel budgetneutraal is. Het is alleen een moeilijk politiek punt omdat zoveel mensen een huis bezitten - en dat is géén goed ding.

---------------------

Ik ben het met je eens dat het ook voor mijn gevoel overkomt als een minder kritieke blik op dit verkiezingsprogramma, en dat is ook onder andere waarom deze zo lang heeft geduurd om te publiceren. Ik ben niet één keer, maar twee keer door het hele programma gegaan om dingen te vinden waar ik het objectief mee oneens kon zijn, maar heb weinig extra's gevonden. Er zijn gewoon veel bewijsbaar goede punten in het programma die ook noemenswaardig zijn, en de meeste minpunten die ik kan vinden zijn relatief oninteressant. Ik noem geen zaken die de status quo bevestigen en ik ga niet in op 'perifere' partijzaken zoals stemgedrag op specifieke punten en, in de meeste gevallen, personen binnen de regeringstak van de partij.

Dat wil niet zeggen dat iedereen opeens D'66 moet stemmen. Ondanks dat er mijns inziens niet veel objectieve breekpunten zijn, zijn er zeker wel ideologische breekpunten. Ik denk dat veel mensen weggejaagd worden door de wens voor een federaal Europa, en net zoveel mensen door het toestaan van embryoselectie. Ook zal het nativistische deel van Nederland niet bepaald gecharmeerd zijn van hun interpretatie van Brexit.

Persoonlijk ben ik blij met dit programma, maar herinner ik me de invoer van het sociaal leenstelsel, de harde knip en de verwijdering van de WO-eis in het onderwijs, allemaal in mijn ogen zeer negatieve langetermijnzaken die mede door de D'66 zijn ingevoerd. Ook marktwerking in eerstelijnszorg is een D'66-punt waar ik het niet onverdeeld mee eens ben. Dat is echter geen onderdeel van dit programma en daar kan ik ze dus niet op afrekenen.

Ik twijfel of ik zoiets bij de blogpost moet stoppen, gezien ik dat met geen andere partij heb gedaan. Ik wil niet één partij onevenredig 'benadelen' alleen maar omdat ik vind dat ik een te positieve toon heb aangeslagen bij de analyse. Dan ga je weer richting equality bias.

[Reactie gewijzigd op dinsdag 7 maart 2017 09:28]


Door Tweakers user BillsGate, dinsdag 7 maart 2017 09:35

Bedankt (wederom) voor je enorme inzet om voor ons een weg te banen in het oerwoud van verkiezingsprogramma's. Erg nuttig en heel boeiend om te lezen (voor mij persoonlijk boeiender dan soldeer-inlegvelletjes :P)

Welke programma's staan de komende dagen nog op je planning? Ik kan me voorstellen dat je deze enorme berg effort niet in alle splinterpartijen gaat steken, al zijn sommige kleinere partijen voor de zwevende kiezer misschien toch interessant

[Reactie gewijzigd op dinsdag 7 maart 2017 09:35]


Door Tweakers user SirDarkAngel, dinsdag 7 maart 2017 10:17

Complimenten met de geschreven stukken. Leest makkelijk weg en geeft stof tot nadenken.

Ik snap je mening met 'Alleen nog vaste contracten in de arbeidsmarkt' als positief punt niet. Dit klinkt leuk als punt opzich; Een vast contract wordt gerelateerd met vastigheid, makkelijker een hypotheek kunnen krijgen etc. Maar hoe zie je dit voor je bij bedrijven? In een pretpark is er in de zomer veel meer werk dan in de winter. Wat gaan deze bedrijven met de werknemers in de winter doen? Dan moeten deze mensen via een detachering-like bedrijf worden gehaald welke dezelfde mensen ook de winter kwijt kan. Het detacheringsbedrijf kost meer geld, wat een extra kostenpost betekend, wat de consument moet gaan betalen. Dit gaat op voor al het seizoenswerk.

En hoe gaat het met een klein bedrijf met 5 personen, wat een grote klus aangeboden krijgt. Ze kunnen hiervoor voor een half jaar 3 extra man gebruiken. Omdat het niet zeker is of ze dit soort klussen later ook krijgen, kunnen ze niemand vast in dienst nemen. Hoe gaan hun dit oplossen? Ik zie het aantal banen afnemen, omdat bedrijven het risico niet durven nemen. Of het aantal ZZPérs gaat nog verder groeien. (Niets tegen ZZPérs, maar je wil mensen die geen ZZPér willen zijn niet semi-verplichten toch deze kant op te gaan).

Dat er teveel gebruik wordt gemaakt van flex is niet goed. Dat mensen na 3 contracten naar ander werk moeten gaan zoeken is zuur. Ik zie hier alleen geen oplossing in, tenzij de invulling anders is dan hoe ik het mij nu voorstel.

Door Tweakers user mux, dinsdag 7 maart 2017 10:33

Ah, ik begrijp nu beter de verwarring rondom contracten voor onbepaalde tijd. Je kunt het beste Frankrijk als voorbeeld nemen, gezien zij dit al sinds decennia zo hebben ingericht.

Een contract voor onbepaalde tijd (wat in de volksmond 'vast contract' genoemd wordt) betekent niet dat je werkgever je niet kan ontslaan. Het betekent dat je contract niet automatisch afloopt. That's it. Momenteel betekent het ook dat je na 5 of 10 jaar verplicht extra betaald moet krijgen

Fiscaal betekent een flexcontract dat je werkgever bepaalde afdrachten niet of verminderd hoeft te betalen. Dit maakt een flexcontract, ook als je een continue positie in je bedrijf hebt, aantrekkelijker dan vaste aanstelling. Wat D'66, SP, PvdA en een hoop splinterpartijen willen, is deze fiscale voordelen grootendeels gelijktrekken, wegnemen of anders structureren. De meest radiale manier om dit te doen is door iedereen automatisch een contract voor onbepaalde tijd te geven. Dat wil niet zeggen dat je werkgever vast zit aan zijn werknemers; om de flexibiliteit terug te krijgen moet het ontslagrecht ook versoepeld worden.

En dáár zit hem eigenlijk de crux. Flexcontracten bestaan, deels, omdat het altijd erg moeilijk te verkopen was aan vakbonden en sociale partijen dat het ontslagrecht soepeler moest. Ooit was er een systeem met alleen 'vaste' contracten, en seizoenswerk was toen even goed mogelijk. Echter, toen wilde de regering het ontslagrecht versoepelen (geen verplichte 3 maanden doorbetaling zelfs als je maar een maandje hebt gewerkt bijvoorbeeld), en dat ging er niet in. De situatie die we nu hebben, met flexcontracten als 'standaard', is nog slechter. Als je een tijdelijk contract hebt, krijg je namelijk nagenoeg helemaal geen WW en bouw je soms maar 30% van je pensioen op. Dit is afhankelijk van CAO's uiteraard.

Het is wat ongelukkig verwoord dat ik zeg dat 'alleen vaste contracten' (geen verdere uitleg) bij positieve punten staat. Het is de combinatie van vaste contracten en flexibeler ontslagrecht in combinatie met ruimhartige sociale verzekeringen die het specifieke plan van de D'66 met betrekking tot implementatie van standaard contract voor onbepaalde tijd in mijn ogen een goede stap maakt.

Onderdeel van het plan is overigens ook dat ZZP'ers worden gezien als vaste werknemers. Die loophole werkt dus niet.

Door Tweakers user Foritain, dinsdag 7 maart 2017 11:01

Mooi werk weer mux :)

Door Tweakers user mavamal, dinsdag 7 maart 2017 11:29

Bizar, ik heb de D66 eigenlijk altijd gezien als fiscaal redelijk rechtse partij die meer overeenkomsten met de VVD vertoonde op dat gebied, maar als ik dit lees wordt ik er bijna enthousiast over!
Toch jammer dat je bij de zwakkeren in de samenleving (Alleenstaande gepensioneerde en alleenstaande uitkeringsgerechtigde) onderin ziet dat de cijfers toch negatief duiken.

Door Tweakers user Vaudtje, dinsdag 7 maart 2017 11:30

Hoewel ik het persoonlijk eens ben met je enthousiasme over 'alleen vaste contracten' (zeker als je de aanvullingen in je reacties meeneemt), denk ik dat het lastig is om onvoorwaardelijk te stellen dat het alleen maar positief is.
Gezien vanuit de werkgevers die nu alleen met flex- of ZZP-constructies werken (denk zorg, PostNL, callcenters) wordt arbeid nu simpelweg duurder. Dit zou bv. kunnen lijden tot minder banen (het dreigement van VNO/NCW tegen alle regulatie).
Als je dat argument aanneemt, is het nieuwe stelsel misschien rechtvaardiger maar toch slechter voor de (Nederlandse?) samenleving.

Door Tweakers user mavamal, dinsdag 7 maart 2017 11:33

@Vaudtje
Maar bijvoorbeeld het kunnen kopen van een huis zorgt weer voor het aanjagen van de woningmarkt, dat ook weer grote economische voordelen heeft. Zo denk ik dat het netto-effect redelijk neutraal of zelfs positief blijft.

Door Tweakers user MenN, dinsdag 7 maart 2017 11:35

Op zich een goed idee dat er geen kunstmatige verschillen in stand gehouden worden met de verschillen tussen vast en flex. Het zou juist een goed idee zijn ook bij banen waarvan je weet dat deze maar 1 jaar zijn je ook gewoon de zelfde rechten hebt op ww en pensioen opbouw.

Maar waar ik bang voor ben is dat het ook voor veel 'semi zekerheid' zorgt doordat het mensen wellicht teveel vertrouwen geeft in de vastigheid van die baan. De terminologie is waarschijnlijk niet erg behulpzaam op dit punt.

Ik denk niet dat door een vernieuwing van de regels bedrijven ineens veel meer mensen voor langere tijd willen vast houden. Die vinden het ook wel lekker dat ze elke 2 jaar kunnen reorganiseren en zo een zut aan mensen eruit kunnen gooien. Hou je werknemers maar in een flex contract zodat ze meer accepteren van bedrijven omdat deze de sleutel hebben tot hun bestaanszekerheid. Een werknemer die in een betere positie zit zal veel mondiger zijn dan iemand die van jaarcontract naar jaarcontract moet leven.

[Reactie gewijzigd op dinsdag 7 maart 2017 11:39]


Door Tweakers user Vaudtje, dinsdag 7 maart 2017 13:08

@mavamal
Ik durf me niet te wagen aan een volledige beschouwing van de economische gevolgen van de hervormingen in het arbeidsrecht (en voel me daartoe ook niet geroepen omdat het rechtvaardigheidsargument voor mij voldoende is), maar ik kan me niet voorstellen dat bij 'alleen contracten voor onbepalde tijd' de banken de normen niet onmiddelijk aanpassen (bv. met nieuwe criteria als 'minimaal al 1 jaar in dienst').
Macro-economisch geldt volgens mij in zijn algemeenheid wel dat meer flex leidt tot meer bedrijvigheid.

@MenN
Mensen hebben nu ook een verkeerd beeld van zekerheid volgens mij. Aan het begin van een jaarcontract heb je 12 maanden zekerheid, aan het begin van een 'vast' contract slechts 2 (of zelfs 0 in proeftijd).

Werk is sowieso niet zeker (denk ook aan faillissementsconstructies in zorg,bouw, transport), maar het unificeren zorgt iig dat rare effecten als pensioen- en WW-verschillen verdwijnen.

[Reactie gewijzigd op dinsdag 7 maart 2017 13:11]


Door Tweakers user GrooV, dinsdag 7 maart 2017 13:09

mux schreef op dinsdag 7 maart 2017 @ 09:28:
[...]
-super knip voor leesbaarheid-
Dat wordt alleen totaal niet in het verkiezingsprogramma weergegeven:

"Betalen voor autogebruik in plaats van autobezit
D66 wil af van de ingewikkelde combinatie van autobelastingen als accijnzen, aanschafbelasting
en wegenbelasting. We willen naar betalen voor gebruik van de auto in plaats van betalen voor
bezit. Daarbij kan de daadwerkelijke CO2-uitstoot meegewogen worden. Daarvoor is nu ook
nieuwe technologie beschikbaar die weinig investeringen vergt en waarbij de privacy van
weggebruikers gewaarborgd is. Zo vereenvoudigen we het belastingstelsel en worden de kosten
voor mobiliteit eerlijker over autobezitters verdeeld. "

Ik vraag me af hoe ze het gaan doen.

Voor mij is D66 sowieso een NO-GO omdat ze te veel Europa willen, ik zie liever een afgeslankt Europa wat goed samen werkt met landen die dat ook echt willen ipv alles maar bij elkaar opdringen.

Verder zie ik alleen maar problemen met het modificeren van embryo's en zou ik liever meer in de geneeskunde investeren (krijgen we straks Monsanto achtige praktijken bij baby's?)

Ook lijkt mij het toetreden van meerdere vervoerders op het spoor niet handig op ons complexe spoor. De NS heeft net zijn zaakjes een beetje op orde

[Reactie gewijzigd op dinsdag 7 maart 2017 13:27]


Door Tweakers user Vaudtje, dinsdag 7 maart 2017 13:43

@Groov
Europa gaat niet alleen over onderling intern samenwerken (wat inderdaad eventueel met een ad hoc per partner verdragstructuur ook wel zou kunnen), maar hoe zit het dan met de beeldvorming naar buiten tegen machtsblokken als China, Rusland, de VS? Daar is volgens mij meerwaarde in brede, langdurige samenwerking als de EU biedt, zeer belangrijk om serieus genomen te worden.
De EU is minder homogeen dan de rest (bv. In taal en invloed van religieuze normen), maar over het algemeen lijken EU-landen meer op elkaar dan op de rest van de wereld.

In zijn geheel lijkt mij de EU dus veel waardevoller dan een los-vast verband van wisselende partners. Zeker voor een landje als NL dat op het wereldtoneel geen bal voorstelt in zijn eentje, maar dan soms via de EU (bv. Voorzitterschap) soms wel in de schijnwerpers kan komen om discussies te leiden.

Modificeren van embryo's is volgens mij in het kader van geneeskunde, dus ik snap je punt niet helemaal.

[Reactie gewijzigd op dinsdag 7 maart 2017 13:45]


Door Tweakers user Felyrion, dinsdag 7 maart 2017 17:17

Complimenten voor je lijst met verkiezingsprogramma's! Ik heb de meesten met aandacht gelezen en ze geven een goed (leesbaar) beeld van de inhoud.

Wat me wel opvalt is dat je CDA overslaat. Is dat bewust? De partij lijkt op dit moment stevig in de top 5 partijen te zitten.

Door Tweakers user GrooV, dinsdag 7 maart 2017 17:41

Vaudtje schreef op dinsdag 7 maart 2017 @ 13:43:
@Groov
Europa gaat niet alleen over onderling intern samenwerken (wat inderdaad eventueel met een ad hoc per partner verdragstructuur ook wel zou kunnen), maar hoe zit het dan met de beeldvorming naar buiten tegen machtsblokken als China, Rusland, de VS? Daar is volgens mij meerwaarde in brede, langdurige samenwerking als de EU biedt, zeer belangrijk om serieus genomen te worden.
De EU is minder homogeen dan de rest (bv. In taal en invloed van religieuze normen), maar over het algemeen lijken EU-landen meer op elkaar dan op de rest van de wereld.

In zijn geheel lijkt mij de EU dus veel waardevoller dan een los-vast verband van wisselende partners. Zeker voor een landje als NL dat op het wereldtoneel geen bal voorstelt in zijn eentje, maar dan soms via de EU (bv. Voorzitterschap) soms wel in de schijnwerpers kan komen om discussies te leiden.

Modificeren van embryo's is volgens mij in het kader van geneeskunde, dus ik snap je punt niet helemaal.
Over de EU: Ik weet niet waar je het over hebt? Heeft Rusland iets van doen op de e-book heffing ? Of waarom je tegenwoordig gloeilampen niet meer verkocht mogen worden als gloeilamp maar als warmtelamp. JUIST een afgeslankt Europa zou zo veel daadkrachtiger zijn.

Over de Embryo's: kort gezegd, investeer in het onderzoeken en genezen van mensen ipv het muteren

Door Tweakers user Vaudtje, dinsdag 7 maart 2017 18:18

JUIST een afgeslankt Europa zou zo veel daadkrachtiger zijn
Dat betwijfel ik, omdat je dan steeds voor elk doel een nieuw clubje moet oprichten.
En als je toch al in een breed clubje zit waarin je het eens bent geworden over BTW en milieumaatregelen en roamingtarieven (laten we ook maar een positief voorbeeld cherry-picken), kan je datzelfde clubje, inclusief de reeds opgebouwde goede verhoudingen, ook gebruiken om een gezamenlijk front te vormen tegen Rusland.
Een wat groter, stabiele samenstelling van de EU heeft meer geloofwaardigheid en zou schaalvoordeel kunnen hebben, als veto's de boel niet steeds verpestten (dus: meer EU=slagvaardiger?).

Genmodificatie heeft in realiteit niets te maken met X-Men of Marvel's Agents of Shield.
Waarom wel opereren en medicijnen, maar geen ander soort chemie?
Wat D'66 voorstaat is juist het genezen van kinderen voor ze geboren zijn; lijkt me voordelig en efficiënt?

[Reactie gewijzigd op dinsdag 7 maart 2017 18:18]


Door Tweakers user Sissors, woensdag 8 maart 2017 07:53

Op welke manier is het goed om zo snel mogelijk met kolencentrales te stoppen? Het realistische alternatief voor Nederland is dat de gascentrales meer moeten overnemen. Nu zijn gascentrales technisch en milieutechnisch gezien beter dan kolencentrales, geen discussie daar. Maar politiek is er wel een verschil: Gaan we bij gas kiezen om Groningen leeg te pompen, of om geld naar Putin door te pompen? Oftewel ik ben niet overtuigd dat gas uiteindelijk echt beter dan kolen is.

Door Tweakers user ronny, woensdag 8 maart 2017 15:38

GrooV schreef op dinsdag 7 maart 2017 @ 17:41:
[...]

Over de EU: Ik weet niet waar je het over hebt? Heeft Rusland iets van doen op de e-book heffing ? Of waarom je tegenwoordig gloeilampen niet meer verkocht mogen worden als gloeilamp maar als warmtelamp. JUIST een afgeslankt Europa zou zo veel daadkrachtiger zijn.
Dat hangt er nog steeds vanaf hoeveel mandaat je ze geeft. Eén van de oorzaken van de logheid is omdat veel te veel veto's, unaniem of groot meerderheid besloten moeten worden. Tevens gunt niemand de anders iets.

Als je europa gaat opdelen in meerder gebieden worden we veel te klein om op wereld schaal echt mee te kunnen doen.

Door Tweakers user Tweekzor, woensdag 8 maart 2017 17:22

Vaudtje schreef op dinsdag 7 maart 2017 @ 18:18:
[...]

Genmodificatie heeft in realiteit niets te maken met X-Men of Marvel's Agents of Shield.
Waarom wel opereren en medicijnen, maar geen ander soort chemie?
Wat D'66 voorstaat is juist het genezen van kinderen voor ze geboren zijn; lijkt me voordelig en efficiënt?
Omdat genmodificatie heel kort bij het on-demand creëren van je eigen kind. "Nee, ik heb liever blauwe ogen." of in de toekomst andere zaken waardoor we dichter bij het creëren van een nieuwe "ubermensch" kunnen komen. Het voorkomen van ziektes op deze manier is zeker een mooi iets, maar de geschiedenis heeft ons geleerd dat het hier zelden bij blijft en dit toch voor minder goede doeleinden zal worden misbruikt. Daarom ben ik huiverig op het inzitten van een dergelijke techniek.

Door Tweakers user Sissors, woensdag 8 maart 2017 21:48

Gezien de helft van Tweakers bang lijkt te zijn voor de AI revolutie is dat misschien wel een goed iets ;). En hoewel full-scale eugenetica mij niks lijkt, zie ik ook niet direct het probleem in van wat verbeteringen doorvoeren. Moet je het wel via een publiek programma doen, zodat je niet alleen de rijken hebt die het doen. Als je het hier geheel verbiedt, en in andere landen mag het wel, dan is overigens dat precies wat je creeert.

Maar ben jij dan ook tegen het maken van protheses? Nu wordt het alleen nog bij mensen die een ledemaat missen gebruikt, maar straks kan je ook een machinegeweer erin doen! Ook een glijdende schaal. Toch maak ik me er niet heel druk over.

Door Tweakers user mux, donderdag 9 maart 2017 09:54

Sissors schreef op woensdag 8 maart 2017 @ 07:53:
Op welke manier is het goed om zo snel mogelijk met kolencentrales te stoppen? Het realistische alternatief voor Nederland is dat de gascentrales meer moeten overnemen. Nu zijn gascentrales technisch en milieutechnisch gezien beter dan kolencentrales, geen discussie daar. Maar politiek is er wel een verschil: Gaan we bij gas kiezen om Groningen leeg te pompen, of om geld naar Putin door te pompen? Oftewel ik ben niet overtuigd dat gas uiteindelijk echt beter dan kolen is.
Er is een haalbaar pad om vóór 2025 kolencentrales te sluiten zonder volledig over te gaan op gas. Hier wordt zelfs al aan gewerkt - met een combinatie van extra HVDC-interconnecties een nieuw noordzeewindpark kan ruim 40% van het debiet vóór 2021 worden afgevangen. Dit alles is zelfs niet duurder dan het blijven opereren van de huidige kolencentrales. Het voornaamste probleem met dit plan is het potentieel uiteenvallen van Groot-Brittanië, waar dit windpark ook deels van afhankelijk is.

Zelfs vervanging door CCGT-installaties betekent een zeer significante (>30%) CO2-intensiviteitsreductie van onze energiesector trouwens.

Dan is natuurlijk de vraag: wat doe je met de overige 60%? Dit is afhankelijk van het toekomstpad; als batterijontwikkelingen doorgaan zoals ze zijn gegaan, is opslag de meest economische oplossing. Daarmee kan de effectieve capaciteitsfactor van het windpark omhoog. De andere optie is tijdelijke opvang met gas en uitbouw van andere duurzame bronnen tot 2025, een duurdere optie (maar op ons BNP nog steeds niks).

Door Tweakers user Sissors, donderdag 9 maart 2017 18:31

Echter het blijft een keuze of je die extra capaciteit kan gebruiken om energie uit kolen of energie uit gas te verminderen. Kolen is vanuit het milieu gezien de beste om te verminderen. Maar ik vraag me af of je niet beter af bent om gas eerst te verminderen, gezien de politieke situatie.

Door Tweakers user haarbal, donderdag 9 maart 2017 22:06

100 000 extra soc. huurwoningen per jaar. Grootendeels in lijn met de andere linkse partijen
Is D66 een linkse partij?

Door Tweakers user Rene44, woensdag 15 maart 2017 00:18

Mooie analyse, en ik denk dat ik ook D66 ga stemmen. Wel vind ik het jammer dat er geen 1 partij is die iets aan gezinsplanning wil doen, en de autos blijven uitmelken voor co2 terwijl dat 1/5 van de oorzaak is. 1 kind gooit 19.000 ton co2 bovenop carbon footprint van beide ouders en ik ben kinderloos, en moet gewoon 35.000 euro co2 taks betalen als ik een dikke V8-slee wil rijden. Belachelijk. Enfin, zo ontwikkeld zijn we kennelijk nog niet. Als we zo door blijven herproduceren maken deze milieuplannen weinig uit. Zolang ik geen kinderen heb, zal ik een hele, hele dikke vervuilende auto blijven rijden.

Reactie formulier
(verplicht)
(verplicht, maar wordt niet getoond)
(optioneel)

Voer de code van onderstaand anti-spam plaatje in: