Verkiezingen 2017: Wat is werk?

Door mux op zondag 16 oktober 2016 22:11 - Reacties (0)
Categorie: Verkiezingen 2017, Views: 876

Hť mux, waarom maak je zulke saaie blogs? Ik wil lezen over coole mods, voedingen, uitvindingen! Sorry, maar het is stiekem best belangrijk om te weten hoe het land waarin je leeft werkt. Wat ik schrijf leest misschien wat abstract en ver-van-je-bed, maar alles wat ik hier schrijf bepaalt in grote mate hoe je iedere dag leeft. En de verkiezingen zijn jouw mogelijkheid om een ťchte stem te hebben in dit proces. Klinkt nog steeds ver van je bed? Laten we het eens over je werk hebben.

Wat is arbeid?

Arbeid is kracht maal afstand.

Haha, heel grappig
OK, ok. Arbeid in economische zin is opvallend moeilijk te definiŽren. Laat ik het eens zo stellen: wat doe jij van ruwweg 9:00 ‘s ochtends tot 17:00 ‘s middags? Ja, ok, werken. Maar wat is het resultaat van jouw werk? Met welk nuttig doel ben je bezig? En is dit de beste besteding van je tijd? Wat heeft de samenleving aan jouw productiviteit?

Er is een goede kans dat je niet echt duidelijke antwoorden kunt formuleren. Ja, je werkt om geld te verdienen - maar dat is niet waarom we werken. Als geld het enige doel was van werken in de maatschappij, dan zou iedereen gewoon een zak geld van de centrale bank krijgen. Klaar. Immers, wat is daar op tegen? Geld is niet iets dat actief gewonnen moet worden, je kunt het gewoon drukken en met elkaar afspreken dat het een bepaalde waarde heeft. Dat is hoe fiduciair geld werkt (zie ook mijn blog: wat zijn financiele zaken?).

https://pbs.twimg.com/media/B85467HCQAIo5ny.png

Nee, er is meer aan de hand. Je werkt zelf niet voor geld - je werkgever huurt jou in voor geld. Je verruilt jouw tijd, kennis en kunde voor geld. Dit is fundamenteel hoe arbeidsrelaties sinds de industriŽle revolutie werken. Vervolgens is vrijwel de hele economie gebaseerd op het uitgeven van dat geld aan zaken die voorheen zelf werden gedaan - je koopt je eten bij een supermarkt in plaats van het zelf te telen, je koopt je kleding bij een kledingwinkel (in plaats van het zelf te naaien), etc. Je bespaart jezelf tijd uit, die je vervolgens verkoopt aan een werkgever. En doordat iedereen taken doet waar hij of zij goed in is, kunnen deze taken efficiŽnter worden aangepakt. Die werkgever probeert dan jouw resultaten - jouw productie - om te zetten in een product dat door andere mensen gekocht kan worden en hem weer genoeg geld oplevert om jou te betalen. En als je goed bent in wat je doet, word je gepromoveerd, indien je slecht bent word je ontslagen en moet je een baan zoeken die beter bij je past.

Dit alles klinkt ontzettend simpel, maar meer dan eens kom ik mensen tegen die zeggen dat ze werken om geld te verdienen. Ja, dat is misschien jouw motivatie om te werken, maar de functie van arbeid in de samenleving is die van specialisatie. Zonder arbeid geen samenleving, want specialisatie en het efficiŽnter omgaan met tijd is dan niet mogelijk.

En nog belangrijker: arbeid en geld zijn niet echt gerelateerd. Geld is een beloning voor arbeid, omdat geld een eenvoudig ruilmiddel is. Maar in principe is er niets op tegen om mensen niet te belonen, of te belonen met spullen - zogenaamde vergoeding in natura. Geldbeloningen zijn ook niet proportioneel; iemand die 8 uur per dag 100% zijn best op werk doet kan alles van een minimumloon (hierover later meer) tot miljoenen euro’s verdienen. Het belang van een specifiek soort werk is ook niet gerelateerd aan beloning; werk dat te maken heeft met dingen die als hoogste rechten worden gezien (voedsel, onderdak, sociaal vangnet) zijn geen goedbetaalde functies.



Productiviteit
Dus wat doet arbeid? Met arbeid ben je productief, dat wil zeggen: je creŽert economische waarde. Sterker nog, goed werk creŽert veel meer economische waarde dan je loon. Productiviteit is niet gemakkelijk te meten; wederom hebben we te maken met een vaag begrip dat in de praktijk met ingewikkelde economische modellen wordt berekend. Kort gezegd; stel, je werkt in een staalfabriek en jij bent de volledige verantwoordelijke voor het aansturen van een hoogoven. Deze hoogoven verwerkt §10 000 aan ijzererts en maakt hier §100 000 aan staal van. De oven zelf kost §10 000 en jouw salaris is §50 000. De totale kosten zijn §70 000, de baten §100 000. Jouw productiviteit is dus positief - ongeveer 143%.

Wanneer de hoogovens dit ziet, denken ze: he, die persoon verdient een hoop geld voor ons, laten we meer mensen aannemen. Immers; nu verdienen we maar §30 000, als we 100 mensen aannemen die hetzelfde doen verdienen we 3 miljoen! Je ziet de bui uiteraard al aankomen; door de wet van vraag en aanbod is dit zelden het geval. De prijs van staal zal immers dalen als er veel aanbod is, tot het punt waar de hoogovens precies evenveel geld uitgeven als binnenhalen. Werknemersproductiviteit is dan precies 100%. Een lagere productiviteit en het bedrijf verlies geld en zal failliet gaan.

Maar dit is niet alles. Productiviteit wordt meestal niet alleen in euro’s, maar ook op een abstractere manier gemeten. Immers; honderd jaar geleden was het misschien een hele prestatie om een ton staal per dag te produceren, nu is het een peulenschilletje om met dezelfde hoeveelheid werkers 100 ton staal per dag te produceren. In die zin is de productiviteit verhonderdvoudigd. Productiviteit kun je dus zowel financieel als economisch uitdrukken.



Negatieve economische productiviteit
Veel mensen zullen nadenken over werk en productiviteit in de zin van mensen die iets maken of een nuttige dienst verlenen. Maar veel mensen doen feitelijk niks nuttigs. Dit is geen opmerking over karakter of werklustigheid - ik maak hier geen waarde-oordeel. Maar sommige arbeid heeft zgn. negatieve economische productiviteit. Ze vernietigen actief waarde in de economie.

Eťn van de makkelijkste voorbeelden is arbeid in een sociale werkplaats. Mensen die vanwege een chronische of aangeboren ziekte - of door een ongeval of mentale problemen - arbeidsongeschikt zijn geraakt, maar om redenen waar we later in deze blogpost op in gaan alsnog proberen te werken. Deze mensen hebben echter zodanig veel begeleiding nodig (door niet-arbeidsongeschikte mensen) dat ze tijd ‘verspillen’ van geschoolde, productieve mensen. De productiviteit van de werkers weegt niet op tegen de verloren productiviteit van de begeleiding.

Echter, negatieve economische productiviteit is overal te zien. Managementlagen hebben toegevoegde waarde in een bedrijf dat vanwege zijn takenpakket groot moet zijn, maar overbodige managementlagen of simpelweg 'te grote bedrijven voor hun taak' zijn doorgaans negatief productief. Sterk automatiseerbare administratieve taken - bijvoorbeeld data entry - is een vorm van negatieve productiviteit. Maar zeker wanneer externaliteiten worden meegerekend is bijvoorbeeld arbeid in kolenmijnen, olieproductie en de bouw tot op zekere hoogte negatief productief. Hoewel er op dit moment aanzienlijke waarde mee wordt gecreŽerd, is er een goede kans dat deze waarde vrijwel helemaal teniet wordt gedaan door toekomstige schade aan de samenleving.

Verspilling
Naast negatieve productiviteit bestaat er ook een andere vorm van productiviteitsderving: verspilling. In de vrije, kapitalistische markt overleeft een bedrijf niet wanneer deze werk, geld of tijd verspilt ten opzichte van zijn concurrenten. Echter, overheden hebben vaak geen concurrentie- of winstmotief, en kunnen zodoende mensen in dienst houden die taken vervullen welke elders allang geautomatiseerd zijn. Maar ook markten kunnen verspillend zijn; wanneer bijvoorbeeld perverse incentives aanwezig zijn. Alcohol- en drugsfabrikanten kunnen aggressief hun waren proberen te slijten aan de algemene bevolking, en hierin effectief zijn (zie bijv. de opiumoorlogen). Echter, de sociale gevolgen van overmatige drugsconsumptie zijn dat er veel meer productiviteit wordt verloren dan de winsten van deze bedrijven goed kunnen praten. De kredietcrisis van 2007 is ook een goed voorbeeld van het falen van markten op dit gebied.

En dan nu een mijns inziens prachtige reden waarom criminaliteit niet loont: vrijwel alle criminaliteit is ongelooflijk verspillend. Een inbreker die jouw televisie steelt krijgt misschien 50 euro op de zwarte markt voor het ding. Echter, die televisie vervangen kost jou §1500, plus de kosten die de verzekering en politie maken om de dader op te sporen en te corrigeren, plus het vervangen van sloten op je huis en potentieel tientallen uren verloren productiviteit van de ingebrokene. Het is goedkoper voor de maatschappij om een inbreker vůůr de daad §1000 te geven als hij belooft niet te zullen inbreken. Ondanks dat de meeste criminaliteit wordt verricht door mensen die (ver) onder het bestaansminimum verdienen, veroorzaken zij schade die een veelvoud is van een goed salaris.

Dit is bijvoorbeeld ook waarom de meeste justitiŽle instellingen zo’n sterke nadruk leggen op rehabilitatie, en niet op straf. Het is simpelweg beter voor de maatschappij als geheel om een crimineel op het goede pad te leiden dan om ze door de draaideur te gooien.

Werkloosheid
http://www.uwv.nl/particulieren/Images/logo-uwv.png

Een ander belangrijk arbeidsgerelateerd cijfer dat regelmatig langskomt in de media is werkloosheid. En ondanks dat ik totnogtoe erg technisch en economisch naar werk heb gekeken, is het wellicht tijd om ook het menselijke aspect van werk te bekijken: werk is de dominante manier waarop mensen structuur en betekenis geven aan hun leven. Puur economisch gezien is het niet bijzonder belangrijk of mensen werken; immers, we kunnen in al onze voedselbehoeften voorzien met minder dan 1% van de werkbevolking, we kunnen allemaal een prachtig dak over ons hoofd hebben met nog eens 1% van de werkbevolking en het merendeel van onze luxe wordt reeds geheel geautomatiseerd geproduceerd.

Echter, werkloosheid is een groot sociaal probleem. Structurele werkloosheid is een vorm van negatieve productiviteit. Werkloze mensen hebben doorgaans een lager bestaansniveau (met name als ze volledig moeten leven van bijstand), wat niet alleen ervoor zorgt dat ze minder economische activiteiten kunnen ondernemen, maar ook dat dit drukt op levensgeluk en gezondheid. Met name omdat bijna alles in het leven erop is ingericht om een werkbevolking te creŽren en onderhouden ((beroeps)onderwijs, sociale verzekeringen, markten) is niet kunnen werken een probleem dat veel verder gaat dan alleen een gebrek aan geld.

Het is nuttig om een term uit te lichten: werkbevolking. De werkbevolking is een overkoepelende term voor iedereen die klaar is met onderwijs, niet oud genoeg om met pensioen te gaan, arbeidsgeschikt is en een baan heeft of zoekt. Dat laatste sluit bijv. huismannen/vrouwen, sabbaticals, etc. uit.

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-33284-3-001.png

Onthoud deze grafiek - in de volgende blogpost gaat-ie belangrijk zijn.

Werkloosheid heeft vele oorzaken; er kunnen bijvoorbeeld veel meer lassers opgeleid worden dan er nodig zijn in het land (frictiewerkloosheid), of het gaat tijdelijk slecht met de economie (conjuncturele werkloosheid). En dit maakt het ook lastig om werkloosheid echt te meten. Meet je alleen mensen die thuis zitten, of ook mensen die een parttime baan hebben maar eigenlijk fulltime zouden willen werken? Meet je mensen die een eigen bedrijf hebben maar eigenlijk niet genoeg inkomen hebben (verborgen werkloosheid)? Meet je sommige vormen van onbetaald verlof?

http://economistsview.typepad.com/.a/6a00d83451b33869e20167658c92a8970b-800wi

Werkloosheid is daarom meestal niet goed te vergelijken tussen landen. Met name tussen Europa, AziŽ en de VS zitten hele grote verschillen in hoe werkloosheid wordt gemeten. Wanneer je artikelen tegenkomt die op basis van ‘harde cijfers’ laten zien dat er ‘veel meer werkloosheid is in Europa dan in de VS’... dan ligt dat vrijwel zeker aan de meetmethode. Net als in de econometrie zijn statistieken complex. En dit alles is ook verweven met…

Sociale mobiliteit
Een heel erg belangrijk onderdeel van een goed functionerende economie en arbeidsmarkt is de mogelijkheid voor individuen om - als ze dat willen en kunnen - te kunnen groeien in hun carriŤre. Wanneer je een cursus volgt of nieuwe vaardigheden leert, moet het mogelijk zijn om een betere of in ieder geval passende andere baan te vinden. En ook als je niet in staat bent om om te scholen van putjesschepper naar raketgeleerde, moet het nog steeds mogelijk zijn om een baan op je eigen niveau te vinden als je huidige werkgever geen behoefte meer heeft aan je diensten. Dit alles is onderdeel van het begrip sociale mobiliteit en social opportunity.

En net als met inkomen, is ook sociale mobiliteit samen te vatten met een Gini-coefficiŽnt.

Arbeid in Nederland

Tot zover algemeenheden over arbeid. Nederland heeft een vergaand gesocialiseerde arbeidsmarkt. Dit wil zeggen dat we in Nederland ervoor hebben gekozen om iedereen, ongeacht de waarde of het nut van het werk, op zijn minst een bestaansminimum te garanderen. Zelfs als die persoon (tijdelijk) niet kan werken. Dit garandeert dat de ergste gevolgen van werkloosheid kunnen worden vermeden; bijvoorbeeld ernstige geldproblemen, daaruit volgende criminaliteit of zorgkosten.

Eťn van de manieren waarop dit wordt gedaan is het minimumloon. Dit is in Nederland §1537,20 per maand, of minder als je jonger dan 23 jaar oud bent. Hiervoor mag je maximaal 40 uur per week werken. Dit bedrag wordt ieder jaar opnieuw vastgesteld op basis van het bedrag dat nodig is om ‘normaal’ te kunnen leven (wat wederom een relatief complex begrip is dat ik even laat voor wat het is).

Naast een minimumloon hebben we ook sociale verzekeringen. Indien je onder het wettelijk bestaansminimum komt (wat ongeveer gelijk is aan het minimumloon), kom je in aanmerking voor verschillende aftrek-, subsidie- en hulpregelingen waardoor je altijd garantie hebt op een comfortabel leven. Dit wordt ook wel de verzorgingsstaat, of (een deel van) het sociaal vangnet genoemd. Voorbeelden hiervan zijn inkomensbelastingvrijstelling, zorgtoeslag, kinderbijslag (kindgebonden budget), huurtoeslag en kinderopvangtoeslag.

Sociale regels gaan niet alleen over de onderkant van de arbeidsmarkt; zo zijn er ook arbeidsregels die beperkingen stellen op wanneer, hoe lang en hoe intensief gewerkt mag worden. Dit om uitbuiting en ziekte te voorkomen. Een opvallende uitzondering op deze regels is de gezondheidszorg, waarover we het in de volgende blogpost gaan hebben.

Beroepen in Nederland
http://mathijsbouman.nl/mathijsbouman.nl/wp-content/uploads/2016/03/Schermafbeelding-2016-03-14-om-08.23.45.png
Iedere maatverdeling op deze grafiek is 5%

Nederland is relatief uitzonderlijk ten opzichte van de rest van Europa, gezien hier heel veel zelfstandigen, maatschappen en freelancers zijn. Dit jaar zijn we door de 15%-grens gebroken van aantal zelfstandigen, en dat maakt ZZP’ers de grootste ‘beroepsgroep’.

Een andere trend die inhaakt op een volgend blog - het onderwijs in Nederland - is dat Nederland relatief erg hoogopgeleid is en goed aansluiting vindt in de arbeidsmarkt. Zeker in de laatste 10 jaar is het aantal hoogopgeleide, op niveau werkenden in de beroepsbevolking geŽxplodeerd. We hebben in Nederland vrijwel evenveel universitair opgeleide onderzoekers als alle docenten voor alle scholen bij elkaar (ca. 5% van de beroepsbevolking).

Verder is de beroepsbevolking vrijwel geheel gericht op dienstverlening. Industrie en landbouw maakt totaal meer dan 50% van ons BNP uit, maar er werkt maar ongeveer 20% van onze beroepsbevolking. Meer dan 50% van de beroepsbevolking vervult een taak in dienstverlening of aanverwante taken. Dit is zeer typisch voor alle rijke OECD-landen.

http://www.knakdeworst.nl/stembewustop2maart/wp-content/uploads/2011/02/werkgelegenheid_cbs_2009.jpg
Ik kon oprecht geen slechtere grafiek vinden van de Nederlandse werkgelegenheid.

Het grappigste aan dit alles is dat dit alles ontzettend scheef is ten opzichte van het inkomen uit verschillende sectoren. Vrijwel niemand werkt in banken, land/tuinbouw of de olie-industrie, doch daar komt het merendeel van ons gemeenschappelijk inkomen vandaan. More food for thought!

Conclusie

Dit keer een wat kortere blog, met wat minder informatie. De voornaamste reden hiervoor is dat er relatief weinig complexe ideeŽn achter de meeste verkiezingsprogramma’s zitten op het gebied van arbeid, dus het is niet nodig hier al te diep op in te gaan. Indien je dit onderwerp interessant vindt is er veel en hele goede informatie te vinden via de wikipediapagina over arbeidseconometrie. Volgende keer gaan we het over de zorg hebben, en dat wordt een ontzettend cool blog (want ik ken een hoop mensen in de zorg)!

Volgende: [video] E-bike teardown + batterij-puntlasser update 17-10 [video] E-bike teardown + batterij-puntlasser update
Volgende: Verkiezingen 2017: Wat zijn financiŽle zaken? 10-10 Verkiezingen 2017: Wat zijn financiŽle zaken?

Reacties

Er zijn nog geen reacties op deze post


Reactie formulier
(verplicht)
(verplicht, maar wordt niet getoond)
(optioneel)

Voer de code van onderstaand anti-spam plaatje in: