Een goed verhaal

Door mux op dinsdag 22 december 2009 12:45 - Reacties (3)
Categorie: Filosofisch gezwam, Views: 3.647

Ik houd heel erg van een goed verhaal op zijn tijd. Zonder te rationaliseren: Het is ontspannend om je eens in een andere wereld te wanen en misschien wel, of misschien niet zelfs wat geleerd te hebben van een ander standpunt.

Eerder heb ik een hoop stennis gemaakt over metal, de menselijke fantasie en meer van dat soort dingen. Misschien heb je de indruk gekregen dat ik altijd wil dat ergens een betekenis aan vasthangt, en dat een creatieve uiting meer moet zijn dan alleen entertainment. In zekere zin is dit waar; ultraplat vermaak puur om het vermaak staat me ontzettend tegen. Ik walg van Hazes, polonaises, dat soort dingen. Dit is met een goede reden: ik kan me niet vermaken als mijn intelligentie danwel creativiteit helemaal terzijde wordt geschoven en bij mij als een beest mijn primale ledigheid wordt bevredigd. De fundamentele reden dat ik niks zie in allerlei volks vermaak (waaronder ook veel televisie valt, een groot deel van het nieuws, vrijwel alle radio) is dat ik het wel gezien heb na één of twee keer. Bij de meeste entertainment zonder boodschap en mededelingen zonder betekenis (een of andere beroemdheid is doodgegaan, so what? Ik kende hem/haar niet? Wat moet ik hiermee?) weet ik toch wel wat er komen gaat en is de lol er echt snel af. Ik wil, kort gezegd, verrast worden. Beter nog: ik wil, hoe miniem ook, een nieuwe ervaring hebben. Meer van hetzelfde boeit me niet.

Een goed verhaal komt in veel vormen, ik ben van geluid en muziek dus de meeste verhalen komen door mijn oren naar binnen. Muziek dus, maar ook zoiets geweldigs als een hoorspel. Flinke aanrader: Hoorspel Bommel. Oppervlakkig bekeken is het elke keer hetzelfde: de antiheld Bommel doet weer eens iets stoms, wel of niet bijgestaan door een slecht persoon, en de held Tom Poes redt hem hieruit. Maar het leuke aan deze hoorspelen is dat ze net als goede muziek een hoop lagen, implicaties en achterliggende gedachten hebben die je kunnen bezighouden, net als bij een goed boek (en nee, Dan Brown is géén goede schrijver).

Maar de échte verhalen in deze wereld komen in de vorm van de wereld zelf. Nu met het internet is het gemakkelijker dan ooit om informatie over welk onderwerp dan ook te vinden, en gemakkelijker om je te interesseren in dingen die je écht liggen. In mijn geval: de extreem-rechtse subcultuur. In tegenstelling tot veel subculturen is dit een vrij afgesloten gemeenschap met hun eigen gebruiken, gedachten, ontmoetingsplekken, muziek en mythologie. Doordat het zo relatief star en afgesloten is is het uitstekend te bestuderen en ook tot op zekere hoogte goed te begrijpen. Doordat het in de taboesfeer leeft sinds de jaren '40 van de vorige eeuw zijn de denkbeelden ook niet veel veranderd, er is relatief weinig fundamentele ontwikkeling omdat het niet meer mainstream is, en als zodanig drijft het steeds verder af van de mainstream.

Extreem-rechtse mensen zijn heel puur, en dat is ook een belangrijk onderdeel van hun mythologie. Het denken moet puur en rechtschapen zijn (dit is een Bommel-quote, mijn excuses) en op die manier is het net als bij elke andere religie gemakkelijk om dogmatisch te werk te gaan. Maar, het punt wat ik probeer te maken is dat vanuit de mainstream bekeken dit soort groeperingen (extreem-rechts, moslims, drugsgebruikers, etc.) taboe zijn en als zodanig - hier komt de crux - evil moeten zijn. Hun motieven zijn vast boosaardig, en de heersende emotie moet negatief zijn. Dit is vérre van waar, je kunt eigenlijk niet verder van de waarheid zitten. Ik geloof zelf niet in negatieve motivatie, ik geloof dat mensen altijd handelen vanuit een positieve gedachte. Dit kun je terugvinden in elke religie: de meest gepraktiseerde takken van het christelijk geloof en moslims geloven in een hemel waar je kunt komen door gelouterd en volgens strikte sociale regels te leven. Fascisten en andere extreem-rechtse denkers geloven dat hun 'hemel' een wereld van zo puur mogelijke mensen is, mensen zo dicht mogelijk bij hun hoogste beschavingsvorm. Dit vind je ook weinig terug in de lesboeken, maar Hitler was ooit mateloos populair omdat hij dit toekomstbeeld schetste. Een hemelachtige omgeving waar iedereen in harmonie kan leven omdat, in het denken van extreem-rechtse mensen, het denken van de mensen voortkomt uit hun respectievelijke cultuur en lichaam, en het uitroeien van de andersdenkenden tot een ideale wereld leidt. Het klinkt wat cru als ik het zo opschrijf maar extreem-rechtse muziek en teksten schetsen iets dat nog een heel stuk mooier dan de christelijke hemel klinkt.

Wat is het verhaal hierin zou je denken? Nou, het extreem-rechtse denken is een religie op veel manieren. Sommige mensen vinden klassieke theologie geweldig interessant, en ik houd van modernere religies. Omdat het taboe en 'not done' is wil ik wel eens weten wat mensen er naartoe trekt - de drempel ligt een stuk hoger om extreem-rechts te denken dan om christelijk te worden in onze cultuur. Het is een lastig verhaal dat, zelfs in deze relatief compacte gemeenschap, nooit helemaal doorgrond kan worden maar het biedt mij wel geweldige inzichten in de mens als sociaal wezen en de oorsprong van allerlei manieren van denken. Denk bijvoorbeeld aan de - in de ogen van de meeste mensen - krankzinnige denkwijze van Geert Wilders. Nu moet gezegd worden dat in termen van extreem-rechts deze man een crossover mietje is, maar dat komt ook vast doordat hij in de compromispolitiek van Nederland werkt. Ik ben van mening dat Geert Wilders in zijn hart in het hardcore extreem-rechtse circuit behoort, want telkens weer komt die denkwijze die ik zo goed herken bovendrijven, hoezeer hij het ook probeert te verbloemen.

En daar komt mijn volgende punt: Een goed verhaal kan ontspannend zijn, een goed verhaal kan zelfs een onschuldige betekenis met zich mee dragen. Een echt goed verhaal geeft je inzichten.

voor de vlugge lezers/trage begrijpers: ik reken mezelf dus niet tot het extreem-rechtse gedachtengoed, als ik een politieke voorkeur zou moeten hebben zou dat eerder gematigd links zijn op sociaal vlak en gematigd rechts op economisch vlak.

Mens zijn

Door mux op vrijdag 04 december 2009 02:13 - Reacties (16)
Categorie: Filosofisch gezwam, Views: 3.798

Vandaag weer eens wat filosofisch geneuzel over niks. Een zoveelste mogelijk interessant perspectief op een manier van nadenken. Ik lees veel nieuwswaardigheden, verhaaltjes en ander feitelijk totaal oninteressant spul om erachter te komen hoe mensen als geheel nadenken, en ik praat graag met mensen om erachter te komen hoe mensen e.e.a. interpreteren. Ik lees weinig stukjes waarin mensen proberen uiteen te zetten hoe zij over dingen nadenken. Is dit echt zo oninteressant? Het is complex, allicht, ik heb op elk van mijn tweakblogs wel een keer de opmerking 'tl, dr' gekregen, maar ik vind het het opschrijven waard.

Anyway, ik beschouw de mens als opperwezen, tot ik ongelijk word bewezen (en dit potentieel betere wezen moet een buitenaards wezen zijn, goden bestaan niet, punt uit). De mens is geweldig, uniek, meesterlijk. Er gaat niets boven mensen. Waarom? Of beter gezegd: wat onderscheidt ons? Ons brein natuurlijk. Intelligentie.

Intelligentie is niet iets dat je kunt definieren of kwantificeren, en wij zijn niet uniek intelligent. We hebben eigenschappen van onze intelligentie die ons in staat stellen om heel bijzondere dingen te doen: voorspellen en een uitbreiding hierop: fantaseren. Dit is onze unieke eigenschap, en hier wordt op onmogelijk brute wijze aan voorbij gegaan in de algemene opvoeding. Ik heb het hier niet over een of ander filosofisch niche-ding, dit is echt, serieus, onze definierende eigenschap. Genoeg dieren zijn intelligent in enige mate, er zijn zelfs dieren die causale verbanden kunnen leggen (raven, sommige apen, dolfijnen). Maar fantaseren - verbanden leggen tussen hypothetische concepten en op die manier mogelijke consequenties voorspellen - is wonderlijk.

Ik vind dus ook, zoals met veel in mijn ogen ondergewaardeerde onderwerpen, dat dit best wat meer mag worden onderstreept. Fantasie is wat onze voorvaderen heeft gedreven tot een van die supermenselijke trekjes: ontdekkingsreizen. Reizen op zich is iets dat tegen elk natuurlijk instinct ingaat. Reizen naar een onbekende, gevaarlijke nieuwe wereld... gekkenwerk!

De aarde is inmiddels wel verkend, nu de ruimte nog. Ik snap werkelijk niet hoe er oneindig wordt doorgezeverd in een zeker GoT-topic hierover en nietsweten gaan zeuren over hoeveel geld dit wel niet kost, en wat de baten zijn. Het gaat niet om het kosten-batenplaatje. Ruimtevaart is iets dat uit de menselijke ziel dient te komen en daar hoef je niet zweverig voor te doen, het komt direct voort uit onze meest menselijke eigenschap. Ruimtevaart - het spreekt tot de verbeelding! In een tijd waar mensen nog beter lekker konden worden gemaakt met ruimtevaartpraat zijn de twee grootste inspiratiebronnen op dit onderwerp - aan de ene kant Carl Sagan, aan de andere kant Gene Roddenberry - goed geslaagd in het zichtbaar maken van deze boodschap.

Maargoed, verbeelding hoeft niet tot - letterlijk - het oneindige te gaan. Onze fantasie beheerst ons leven. Een doel in het leven - alleen dit concept al is onzin in elke objectieve zin. Toch zoeken mensen dit. Zingeving, doelstellingen, hoe je het ook wilt noemen. Dit is bijna nooit iets wat je daadwerkelijk kunt doen, het is altijd een fantasiestelling. Eerlijk gezegd kan ik me niemand voorstellen die als doel heeft 4.250.000 euro te hebben op een bankrekening. Zelf is mijn echte levenswens om - zoals veel mensen - meer na te laten dan mezelf. Iets moois, iets groots, iets nuttigs voor de mensheid. De verbeelding spreekt hier weer.

Fantasieën zorgen voor een invulling aan een gigantisch deel van ons emotioneel leven. Vaak in negatieve zin. Hoeveel nieuws is er - zeker in onze generatie - wel niet van allerlei marginale en feitelijk insignificante zaken zoals terrorisme, kinderporno, verkeersdoden, religieuze rellen, dode beroemdheden. Dit is nieuws dat niemand iets aangaat behalve een ontzettend selecte groep, maar toch kijken we verschrikt om als iemand 'BOM!' roept op een vliegveld, en laten we onze kinderen niet zondermeer een flink eind onbegeleid naar school fietsen. Dit zijn fantasieën die door onze verbeelding heen dansen omdat de consequenties indruk op ons maken. Ik denk dat het een heel goed idee is om jezelf er continu op te wijzen dat het maar fantasieën zijn. Er lopen maar een handjevol praktiserende pedo's rond, er zijn in de westerse wereld maar liefst drie terroristische aanslagen in honderd jaar gepleegd en er gaan maar 1000 mensen dood in het verkeer per jaar. Het is objectief gezien iets waar je je gewoon geen zorgen om hoeft te maken, en alle zorgen die je je maakt zijn... verbeelding!

Door ons diepe denkleven kunnen we onze eigen emoties met enige oefening volledig beheersen. Deze weblog komt bijna tot een einde dus ik zal jullie met enige schaamte mijn eigen fantasie mededelen. Zoals bekend ben ik groot fan van zowel de betere metal als een lekker tochtje op mijn ligfiets. Wat mij in een verre toekomst ultragaaf lijkt is... echt, beloof me niet te lachen... om luid mee-gruntend op mijn ligfiets over de universiteitscampus te zoeven. Ieder zijn droom...