ASRock Q87TM-ITX and B85TM-ITX 'review'

Door mux op vrijdag 11 juli 2014 19:46 - Reacties (9)
Categorie: -, Views: 8.137

Now this is thoroughly interesting. I have a motherboard that has been announced but isn't in stores yet, with the UEFI of a motherboard that hasn't even been announced yet. I have no idea why the dear Hardware Gods have given me this crystal ball view into the future, but I am here to share all the details with you.

So this is something totally different for once. I usually do electronic design engineering; I design things like VRMs and consumer electronics. I have even dabbled in computer hardware design since my previous blogs were so successful. But I never got early hardware - from anyone, really. Even hardware OEMs that ask me to do engineering for them never give me any preproduction hardware; they are extremely protective of everything they do. I realize that I am probably going to be phoned or e-mailed by ASRock today, because I am going to spoil their marketing somewhat. I have something they haven't announced yet. But who in their right mind wouldn't jump on this opportunity?

Yes, this is my desk.

How this happened

Earlier this week one of my earlier builds - Fikki3 - started acting up. Well, it has been acting up for a while; it's now a pretty old Core i3 530 and it is struggling with modern video codecs (Youtube/Twitch playback) and has essentially zero graphical power. It's aging and needs to be replaced. Having much less time nowadays to do mods, I decided to make a stock system based on the ASRock B85M-ITX which I have tested about four months ago to be one of the most power efficient motherboards out there.

I was to combine this motherboard with a Haswell Pentium and Maxwell (Geforce 750/750Ti) graphics card to create a sub-15W (idle) gaming machine with muscle to spare.

So I looked around in the second hand market to see if I could score one of these boards for cheap; I succeeded. I found an advertisement with a B85M-ITX for ¤30+postage. That's a steal for such a nice board.

When I got the board in today I noticed the package was remarkably thin. Part of this was because it was quite badly packaged, but it was mostly down to the board not actually being a B85M-ITX. It was a B85TM-ITX. Note the extra 'T' in the name.

The TM-ITX is for Thin Mini-ITX, a motherboard specification for small, extra thin motherboards that fit inside one of those all-in-one chassis. I have a long-standing love for these boards. I was very excited.

But wait, I discussed about this board around about the writing of my Best Buy Guide (BBG) 4 months ago, and back then it was only just announced at CeBIT. Usually these boards don't come out until at least half a year later; it took the B85 non-thin ITX board more than half a year to arrive from the moment it was announced. So I did a quick Google search and yes, it isn't actually available yet. This motherboard does not exist. So what is it like?

Around the B85TM-ITX

B85TM-ITX Top photo

B85TM-ITX Bottom photo

I'm sorry for the slightly crooked photos. This is the board. It's very interesting. Not because of the particular components on it, or anything else immediately obvious. No, there's something more subtle going on. Look at the text on the board that says 'B85TM-ITX', just under the SODIMM slots. Doesn't that look.. off to you? The color is different. Is that a sticker?

It's a tarp! I mean sticker11!

Why yes it is. This is actually an H81TM-ITX PCB. And now that I look at them side by side - that doesn't seem far off. The H81TM-ITX is basically identical; the only differences are that:
  • The DC/DC converter under the mPCIe slot is populated
  • The USB 3.0 internal header is populated
  • Slightly different MOSFET component choice (although this can just as well be a board revision change
I've had a play around with the H81TM-ITX before, and it was a pretty nice board, although not at all power efficient. I'm amazed they use one of their least power efficient designs for the thin ITX market. In my tests the H81TM-ITX in idle used a bit over 15W DC (or about 19W AC with a decent power adapter) and the B85TM-ITX is absolutely no different. It's a power hog as far as low-power boards go. To give you some insight into the actual state of art: a decent mini-ITX Haswell board shouldn't go over 6 or 7W DC nowadays - or about 10-12W AC with a PicoPSU and decent power adapter. Needless to say; this is just accounting for the bare minimum setup: the board, a processor+HSF, some memory and an SSD.

Anyway, looking around the board I can't really spot any differences with the basic H81TM-ITX. It still sports the same ALC892 audio codec for sound, with it seems slightly lower quality coupling caps, although again this can be a revision change:

Realtek ALC892 audio codec

The network connection has an Intel i218-LM Gigabit Ethernet controller/PHY instead of the i217V on the H81TM-ITX. Wait, why? Why an LM chipset? Those are literally only used if you want vPro, otherwise the -V chips are way cheaper... Hm, this is a weird board:

HDMI/DVI is driven by the ASMedia ASM1442, which is the first chip I saw with a datecode: 1332, or the 32nd week of 2013. This indeed confirms that this is not a new design and they did just put a sticker over the H81TM-ITX and called it a day:

And the 'Super' I/O - jeez, these things are almost completely redundant now - is filled in by our good friend Nuvoton with their NTC5573D:

The CPU VRM is a Richtek RT8889A, which is a budget VR12.2 3-phase controller - kind of surprising for a low power board, but this is probably also why it's not actually power efficient at all:

On the bottom side, there's really not that much to see. Just a Chronotel LVDS driver (and an ST RS232 driver):

And a Realtek ALC109 headphone amp:

So... this is kind of a letdown. It's just a H81TM-ITX with extremely minor changes. Well, I was a bit disappointed until I took off the heatsink from the chipset and...

Around the B85TM-ITXQ87TM-ITX

That's a Q87 if you ask me

So... ? Well, if you look up the S-spec on this chip - SR173 - you will find that this is a Q87 chipset. On a board with a B85 sticker over an H81 silkscreen. This just keeps getting juicier. Because whereas the B85TM-ITX was already announced, the Q87TM-ITX hasn't yet.

And now things start to fall in place. That i218-LM vPro ethernet controller doesn't belong on the B85 chipset. B85 doesn't support vPro, but Q87 does. This is actually a Q87TM-ITX board. Or maybe some weird Frankenstein board where they took a production H81TM-ITX and slapped on a Q87 chipset and i218LM - I don't know.

But what really stands out to me is the fact that the date codes on this board are all roughly the summer of 2013. Almost a year old. Why would they wait a whole year, wasting most of Haswell's release cycle, before releasing a board that apparently is so incredibly easy to make? So many questions!

Anyway, conclusions are for later. Now let's fire the board up and look at the BIOS. Yep, there it is. This is a Q87TM-ITX:

That's very beta. Version 0.0.1?

With UEFI version 0.0.1L, that's very beta. Interestingly though, it works pretty well. Like the H81TM-ITX, the board has fucked up ACPI tables that cause the CPU never to enter package C3/C6/C7, but this is a fairly widespread phenomenon with many motherboard vendors. I've had the same issues with a Biostar Hi-Fi B85N 3D; a friend of mine even tried to report the issue with them but this never really led to a BIOS update. Anyway, I'm rambling.

The only other slightly interesting thing I came across was a mention of wireless functionality; I assume this has to do with the miniPCIe slot and some UEFI-level support for wireless network functionality. No other remarkable things to be honest.


I must say, I'm confused and intrigued. This is most of the reason why I am writing this blog post. I actually e-mailed the second hand seller of this motherboard to ask where it is from. He/she replied and said to have gotten it at an inventory auction following ASRock Netherlands B.V.'s pending move from Wijchen to... somewhere else. By the way, ASRock's Dutch office is moving (not sure if this is news, but I can't find it anywhere else).

One of the possibilities is that this board has been sent out a bit early to system integrators, much like the DH61AG was available more than two months in advance for system builders. That way, feedback on the particulars of these boards (especially driver support and electrical interfaces to the LVDS connector, as well as other power-related things) can be figured out before launch.

The board design itself shouldn't really be a surprise. All motherboard manufacturers basically make one PCB and then selectively populate it to create different skews. I am a bit surprised, though, that apparently they don't utilize any Q87 feature on this board other than vPro. No extra SATA ports, no TPM, no second gigabit. Kind of a missed opportunity.

This does, however, enable us to do some educated guesses on pricing. H81TM-ITX differs by the chipset (H81: $26, Q87: $47), ethernet (i217-v: $1.72, i218-LM: $1.92) , a USB 3.0 header (<$0.10) and a licensing cost for vPro. With the street price of H81TM-ITX at ¤65 currently or ¤54 without tax, and with about 40% gross margin on these kinds of products, I would expect the Q87TM-ITX to run about (54 + ((47-26)+(1.92-1.72)+0.1)x1.4->EUR) + tax = ¤92. Possibly a bit more because of the relatively low volume (and subsequent higher margins) on this skew and additional licensing costs. Awesome. I'd love a true DQ77KB-successor!

Waar blijven de x86-zakcomputers?

Door mux op zondag 06 juli 2014 12:00 - Reacties (27)
Categorie: -, Views: 4.227

Het is alweer een tijd geleden dat ik géén techblog heb gemaakt, maar vandaag begin ik met het afwerken van een hele lijst van onderwerpen die ik over de afgelopen anderhalf jaar heb verzameld en waar ik het eens zonder al teveel technisch detail over wil hebben. Eerste onderwerp: waar blijven PC-compatible x86-telefoons?

Stap één: PDAs en de Libretto

Vroeger, ver vóór de smartphonerevolutie, hadden we twee soorten apparaten die in je broekzak pasten waar je redelijkerwijs nuttige taken mee kon doen: iPAQs en Libretto's. Ik zeg hier met opzet iPAQ en niet PDA, en met opzet Libretto en niet zakcomputer, want dit waren in feite de enige serieus succesvolle apparaten in hun genre. Een PDA was min of meer de formfactor die een smartphone vandaag was, maar dan met een resistief touchscreen, vaak een apart toetsenbord en een non-x86-processor. Hierop liep Windows Embedded, later CE, nog later Windows Mobile. Het waren geen echte productiviteitsmachines; ze werden vooral gebruikt zoals 10 jaar daarvoor de Palm Pilots werden gebruikt: voor notities, tekeningen en afspraken. Na verloop van tijd werd ook ondersteuning voor een breed scala aan mobiele radios toegevoegd en kwamen alles-in-één-apparaten zoals de Qtek 9x00 op de markt. Daarmee kon je dan bellen, vaak via snelle interfaces zoals EDGE of 3g internetten en je andere productiviteitstaken doen.

Iedereen was het er wel over eens dat die apparaten vernuftig waren, maar niet veel mensen aanspraken. De interface vereiste continu een pennetje, zelfs wanneer er maar weinig klikbare elementen in beeld waren. Met de vinger was het scherm niet responsief. Zelfs de beste schermen van de tijd waren nauwelijks beter dan het originele iPhone-scherm, behoorlijk kut dus. Ook was het moeilijk om extra functionaliteit toe te voegen, zeker als je dat onderweg wilde doen. Geen centrale applicatiewinkels, sterker nog, het distributiemodel was wat het nu op computers nog steeds is: je moet programma's kopen en downloaden vanaf de website van de producent zelf. En de prijzen waren vaak belachelijk hoog. Office - een hele beperkte versie bestond voor Windows Mobile - kostte je ruim 100 euro (vergelijk dat met Kingsoft Office nu...) en games, hoewel vaak erg goed geport en veel leuker om te spelen dan moderne timewasters (denk aan Worms World Party, SimCity 2000, Red Alert), kostten evenveel als op mobiele gameplatforms zoals de DS en PSP. Er was dan ook een levendige illegale PDA-games-beweging.

Op PDAs was de keuze aan software dus erg beperkt en het draaide bovendien niet al te geweldig. De andere oplossing was dus een laptop ter grootte van wat tegenwoordig ongeveer een 7" tablet is: de Toshiba Libretto's. Dit waren kleine zakcomputers met idioot hogeresolutie-schermen voor de tijd, een batterij die lang meeging (voor die tijd) en teruggeklokte pentium IIs onder de motorkap. Microdrives en onvervangbaar geheugen waren hierin ook de norm, wat betekende dat je in de winkel al meteen goed moest kiezen welk model je wilde. Waar een highend PDA ongeveer 600-900 euro kostte, was een Libretto helemaal gestoord duur: het laatste Pentium 2-model wat ik in de MediaMarkt zag kostte ruim 4000 gulden! Dat was ongetwijfeld het meest highend-model, maar alsnog was dat een goede factor 2 boven een highend desktopcomputer van de tijd, voor aanzienlijk slechtere specificaties. Hoe dan was de Libretto, ook in zijn geüpdatete vorm in 2005, het prototype voor kleine netbooks en ultrabooks.

Ik heb beide apparaten in bezit gehad en droomde al in 2005-6 van wat er tien jaar later wel niet mogelijk zou moeten zijn. Productiviteit én ultramobiliteit in één. De techniek was er *bijna*, dit moet toch mogelijk zijn? Ik had de hoop dat ik net als met mijn PDA op een toekomstig apparaat mijn bluetooth toetsenbord kon pakken en mijn hele scriptie in LaTeX kon schrijven tijdens een treinreis. En ongetwijfeld ook m'n simulaties kon draaien.

Stap 2: Android

En toen kwam Android. Met het vuur onder de kont van Apple kwam het in mijn ogen ideale platform voor telefoons ter wereld. Ja natuurlijk, het was een besturingssysteem gericht op telefoons en de mainstream, maar het was linux! En Linux is linux, toch? Right?

Nou, niet helemaal. In het begin was het nog daadwerkelijk een Linux-kernel met zo goed als open drivers (of iig blobs die op de laatste kernels pasten) en kon je er dus prima Linux + Wine op draaien. En dat werd ook uitgebreid gedaan op XDA - alle telefoons en PDAs met Android die ik in 2007-2009 kende hadden binnen enkele dagen na release al een Ubuntu-download beschikbaar. Het leek dus de goede kant op te gaan. Nog even wachten en ik kon mijn ultieme zakcomputer hebben.

Stap 3: ???

Wat hierna is gebeurd weet ik niet, maar het beste wat ik in de tussentijd heb gezien is een virtualisatiemachine - buiten de officiele app store - die extreem traag Windows kan draaien. Of andere brakheden zoals Firefox OS. Om de een of andere reden gaat iedereen er vanuit dat de enige weg voorwaarts een dumbing-down van de interface is. Features worden weggehaald in plaats van toegevoegd, de interface wordt compleet onbruikbaar gemaakt voor het tonen van informatie. Kijk naar een moderne telefoon: ondanks dat ik een Wacom-digitizer en een extreem precies pennetje op mijn HD beeldscherm heb, zijn alle iconen en klikbare gebieden op mijn scherm vele honderden pixels breed en wordt met zogenaamd 'responsive design' ervoor gezorgd dat elk laatste beetje functionaliteit gestript wordt van content.

Zelfs Tweakers heeft nu een nutteloze interface voor telefoons, waarop je alleen een paar iconen (zonder tekst! wtf!) bovenin beeld en daaronder over de volle breedte van de telefoon artikelteksten krijgt. Hallo, ik heb 2 miljoen pixels op mijn scherm en 15/20 zicht en dat wil ik graag gebruiken. Geef me content! Geef me functionaliteit!

De doelgroep

Natuurlijk zijn er weinig mensen die willen wat ik wil. Het is niet verwonderlijk dat er geen LaTeX-compiler in de play store staat. Ik begrijp prima dat het pittig is om Matlab te porten naar Dalvik. En ik begrijp dat een telefoon in eerste plaats een telefoon is en geen PC. But I don't fucking care! Ik wil een zakcomputer!

Onder Android 1.5 was het kinderspel om nieuwe toepassingen te maken of om het OS aan te passen voor werkelijk elke soort hardware. Er zijn mensen die Android hebben geport naar 16/32-bit microcontrollers om zo gemakkelijk snel mooie interfaces te maken op obscure devboards. Destijds waren er mensen die Windows Mobile op hun televisie zetten (zolang er een compatibele processor in zat) en op die manier een bijzonder effectieve interface hadden voor file management en zelfs video en audio konden afspelen vanaf hun NAS zonder tussenkomst van PVR.

Waar ik naartoe wil is dat dit veel moeilijker is geworden nu dat AOSP en Google Android zich zó sterk focussen op telefoons en tablets. Er is een lijn uitgezet richting een toekomst zonder productiviteitsmachines, dus het wordt steeds moeilijker en moeilijker om iets te kunnen met je telefoon. En juist de niche-toepassingen zijn waar inventiviteit tiert en hele nieuwe paradigma's of zelfs hele nieuwe klassen apparaten worden uitgevonden. Geef mensen een sandbox en ze doen binnen de kortste keren dingen die niemand had verwacht.

Doordat er met zulke tunnelvisie wordt gedacht aan alleen telefoons en tablets hebben we het voor elkaar gekregen om na ruim 7 jaar smartphonerevolutie nog steeds 99% van de productiviteitssoftware te missen op mobiele platforms. Zelfs als ik zou willen kan ik maar met grote moeite iets nuttigs doen op mijn telefoon. En vergeet niet; de telefoon is meer dan capabel. Ik heb een inmiddels 2 1/2 jaar oude telefoon, maar desondanks is hij al sneller dan iedere computer die ik vóór 2006 had en kan hij alle software die ik zou willen draaien, met gemak draaien als het ervoor beschikbaar was. Het is geen technisch probleem.

Wat wil ik nou?

Telefoons en tablets - en toekomstige wearable en portable devices - zullen voorlopig gewoon doorgaan in het draaien van content-consumptiesoftware en games, dat lijkt me duidelijk. Ze zullen het steeds langer doen op de batterij en steeds sneller worden, mobiele interfaces zullen beter worden, maar dat is ongeveer hoe ver de creativiteit van de huidige marktpartijen lijkt te gaan.

Ik zie dan ook maar één oplossing voor het fiksen van mijn on-the-road-productiviteitsprobleem: x86. Echte x86 met EFI en Windows-compatible drivers. Windows en x86 is de rode draad door de geschiedenis van productiviteitssoftware, dus wanneer ik een telefoon heb met zulke hardware kan ik alles draaien wat in de afgelopen 30 jaar is gemaakt. En waar compatibiliteitslagen van Android/iOS naar Windows momenteel nog superbrak zijn, is het kinderspel om Android- en iOS-applicaties onder Windows te draaien via goed onderhouden emulatoren. Ik kan alles doen wat ik wil zonder overgeleverd te zijn aan de telefoonfabrikanten, OS-onderhouders of app-programmeurs.

Dit. Einde.

Ben jij de volgende winnaar van de ASN Wereldprijs?

Door mux op vrijdag 20 juni 2014 12:15 - Reacties (5)
Categorie: MADPSU, Views: 3.159

Het is weer zover, de ASN Wereldprijs 2014 is van start gegaan. Zoals de meeste lezers van mijn blog wel weten heb ik hier inmiddels 2 jaar geleden aan meegedaan (wat gaat de tijd snel!) met mijn project MADPSU. En hoewel ik ook daar nog eens uitgebreid over moet gaan bloggen, wil ik in deze post vooral even de aandacht vestigen op de Wereldprijs van dit jaar. Je hebt tot 2 juli om je in te schrijven, en voor iedereen met een waardevol duurzaam idee is dit stérk aan te raden.

Allereerst: ik zal dit jaar helaas niet meedoen. Ik ben bezig met de laatste loodjes van mijn M.Sc., de eerste maanden van mijn nieuwe BV, de afwikkeling van mijn werk aan de HvA én mijn doorlopende werk bij DLR en dit alles kost me teveel tijd om mee te kunnen doen aan de wereldprijs. Overigens; een goed deel van deze drukte komt voort uit de Wereldprijs en andere media-aandacht rondom mijn projecten, dus als je over 2 jaar ook om wilt komen in (leuk!) werk, stop dan vooral niet met lezen :)

Ik vind het heel jammer dat ik niet kon meedoen, want de Wereldprijs was een supernuttige besteding van mijn tjd in de loop van 2012. Ik heb er ontzettend veel geleerd;
  • De Wereldprijs begon met in feite een populariteitswedstrijd; van de meer dan 100 projecten die waren ingeschreven op de website konden maar 10 per categorie door naar de tweede ronde. Hiervoor moesten internetstemmen geworven worden, en dit was de eerste keer dat ik actief mensen op het internet heb moeten vragen om stemmen. Dit jaar gaan er maar liefst 25 projecten per onderwerp door naar de tweede ronde en worden de projecten zowel vanuit de ASN Bank als op basis van stemmen gekozen.
  • Na de eerste ronde begonnen regelmatige workshops waarin aandacht werd gegeven aan hoe je je product in de markt zet. Voor een ingenieurstype als ik voelde ik me totaal als vis uit water, maar goede begeleiding vanuit onder andere GreenWish maakte dat ik toch veel heb kunnen leren en uiteindelijk een strakke presentatie kon neerzetten voor de jury. Hierdoor ging ik naar de finale samen met 4 andere projecten in mijn categorie.
  • Voor de finale moest een businessplan en een eindpresentatie gegeven worden. Hiervoor werden ook workshops en begeleiding gegeven, wat in mijn geval zowel tot de hoofdprijs in mijn categorie als een hoop media-aandacht en een aantal nieuwe klanten voor mijn bedrijf heeft geleid. Ook de projecten die uiteindelijk niet hebben gewonnen hebben een hoop profijt gehad van deze vaardigheden, en sommigen gebruiken nog steeds (een licht gewijzigde vorm van) hun laatste pitch en bedrijfsplan voor hun projecten.
  • Een fase die niet genoemd wordt op de website maar alsnog belangrijk was voor mij was de nasleep: ik werd wekenlang bestookt met tientallen mailtjes per dag en heb hieruit een aantal opdrachten en werkverbanden, alsmede een hoop nuttige netwerkcontacten kunnen halen.
Dit jaar loopt het ruwweg hetzelfde als in 2012, maar met meer begeleiding en meer ruimte voor extra projecten in het wedstrijdtraject. Als je dus bezig bent met een startup op het gebied van duurzame energie - of één van de andere categorieën van de Wereldprijs - zou ik stérk aanraden om een project aan te maken op de site van de Wereldprijs en je best te doen in dit project. Het zijn gratis, hoogwaardige workshops en als je écht goed bezig bent kun je nog een fikse geldprijs winnen ook.

BBG Zuinige Server Maart 2014

Door mux op zaterdag 01 maart 2014 20:41 - Reacties (47)
Categorie: Best Buy Guides (BBGs), Views: 9.530

Het is tijd voor een nieuwe zuinige server-BBG en dit keer gaan we het anders doen. Geen gegok meer. Geen 'ongeveer'-verbruik. Ik ga je exact, tot op de tiende Watt, vertellen wat je nieuwe systeem gaat verbruiken. Ik heb namelijk met dank aan medetweakers xmen, cj1, sphere en Dadona een hele stapel moederborden getest met een prototype-versie van MADPSU. Naar aanleiding daarvan schrijf ik mijn conclusies.

Allereerst: deze BBG gaat over zuinige (thuis)servers. Zuinigheid is bij servers zo belangrijk omdat ze doorgaans 24/7 aanstaan. Zelfs servers die niet persé de hele tijd aan hoeven te staan - tegenvoorbeelden zijn bijvoorbeeld servers die ook routerwerk doen - staan vaak nog steeds 6-12 uur per dag aan en dat betekent dat het verbruik van de computer door de jaren heen een flink deel van de TCO (Total Cost of Ownership) wordt. En daar hebben we het tweede buzzword van deze BBG: we kijken niet alleen naar het verbruik van de geteste systemen, maar ook naar de TCO. En dat leidt tot interessante conclusies.

Wat voor thuisserver?

In deze BBG richt ik mij op thuisservers, dat wil zeggen kleine (fysiek en qua features) servers die voornamelijk als NAS, router, LAMP- of mediaserver worden gebruikt en die het doorgaans niet zo druk hebben. Dat laatste bestaat nogal eens onduidelijkheid over: wat is 'niet zo druk'?

Niet zo druk betekent dat je server het grootste deel van de tijd idle draait, in zijn laagste energietoestand. Hij is dan wel aan en bereikbaar, maar heeft weinig tot niets te doen. Zelfs een zeer heftig gebruikte server doet dat. Bijvoorbeeld: mijn thuisserver is zo goed als mijn enige data-opslag in mijn huis. Alles wat ik heb staat erop, zodat ik geen harde schijven in andere computers hoef te stoppen en zodat alles centraal staat zodat het gemakkelijk te backuppen is. Gezien ik voornamelijk vanuit huis werk stream ik de hele dag, samen met mijn vriendin, muziek en documenten vanaf mijn server. Crashplan, mijn backup-voorziening, draait ook continu backups van mij en iemand anders en ik heb een aantal services erop draaien die o.a. webcams en netwerkapparatuur in de gaten houdt. De server heeft altijd wel iets te doen, maar toch staat hij maar 0,6% van de tijd in C0 te draaien - dat wil zeggen dat de processor actief is. De rest van de tijd slaapt de processor.

Zelfs als je van plan bent om je server als mediaserver te gebruiken die regelmatig (HD) videostreams moet transcoden, dan zorgt dat alsnog maar voor een fractie van de tijd dat je systeem echt bezig is. Je moet wel heel erg veel films op een dag kijken (en meerdere tegelijk) om een systeem echt meer dan 50% belast te maken. En naarmate computers sneller worden is dit steeds meer de werkelijkheid. Er zijn weinig systemen meer die niet het grootste deel van de tijd idle lopen. Het is dus een redelijke aanname om daar vanuit te gaan.

... dat wil zeggen, als je systeem de belasting daadwerkelijk aankan. Ik heb in deze BBG ook een paar moederborden gekeken met geïntegreerde processoren, namelijk de AMD C60, Celeron 847 en Intel Atom D2550. Dit zijn borden die véél langzamer zijn en een hoop instructies missen om bijvoorbeeld transcoding en parren te versnellen. Deze systemen zijn prima geschikt als router, LAMP-server of NAS, maar gaan tekort schieten als mediaserver of andere zwaardere thuisservertaken. Denk daarom goed na over het doel van je server. Kies allereerst op basis van minimale benodigde features en daarna pas op TCO en verbruik.

Geteste moederborden

Ik heb een hele stapel moederborden kunnen testen en in de keuze heb ik (en in grote mate de mensen die ze mij in bruikleen hebben gegeven) breed geschoten. Van alles zit er wel iets tussen. Niet alle moederborden sluiten even goed aan bij de BBG, maar dit is ook de eerste keer dat ik een 'massatest' heb gedaan en ik wilde eerlijk gezegd wel eens wat dingen met elkaar vergelijken die ik anders werkelijk nooit onder ogen krijg.

Hoe dan ook, de geteste Haswell-borden:
NaamForm factorPrijs
ASRock Z87E-ITX WiFiMini-ITX¤122
MSI H81IMini-ITX¤65
Asus H81TThin mini-ITX¤68
ASRock B85M-ITXMini-ITX¤67
ASRock H81M-ITXMini-ITX¤56
Gigabyte GA-H81NMini-ITX¤70
ASRock H87M Pro4Micro-ATX¤66
ASRock B85M Pro4Micro-ATX¤57
ASRock H81M-DGSMicro-ATX¤39

Deze moederborden zijn zoals gezegd van alles wat. Allereerst hebben we er natuurlijk een hoop H81 en B85 chipsets in zitten; de low-end van Intel. Ook zit er een Z87-bord in om eens te kijken of veel features betekent dat een moederbord ook veel moet verbruiken. De ASUS H81T is het enige thin mini-ITX bord, wat vooral interessant is omdat je er geen picoPSU of ATX-voeding voor nodig hebt en dus zowel in verbruik als aanschafkosten kunt winnen. En er zijn een aantal micro-ATX borden die één van de donateurs getest wilde hebben en die interessant zijn voor mensen die bijvoorbeeld meer schijven willen aansluiten of al een grotere behuizing hebben liggen.

Al deze moederborden worden getest met:
  • Intel Celeron G1820, intel's goedkoopste Haswell-processor die toch heel capabel is
  • 4GB DDR3 @ 1.5V
  • Crucial M4 256GB mSATA, waar nodig op een SATA->mSATA adapter
Ook zijn er een aantal moederborden met geïntegreerde processor, namelijk:
NaamProcessorForm factorPrijs
ASRock E35LM1AMD Zacate E-240Mini-ITX¤54
Asus C8HM70-ICeleron 847Mini-ITX¤61
ASRock AD2550R/U3S3Atom D2550Mini-ITX¤132

Dit is respectievelijk het goedkoopste moederbord+processor die je kunt vinden, de goedkoopste MoDT (mobile on desktop, met de mobiele Celeron 847-processor) oplossing en de goedkoopste Intel dual-NIC oplossing.

Alleen het verbruik van het moederbord, processor, SSD en geheugen is opgenomen in de statistieken. Het eventuele meerverbruik van de mSATA->SATA-adapter is niet meegerekend.

In de TCO-berekeningen neem ik mee:
  • Moederbord
  • Processor
  • Verbruikskosten bij 23,2ct/kWh en 24/7 idle gedurende 3 jaar


Voor het meten van het verbruik gebruik ik een nog steeds in ontwikkeling zijnd prototype MADPSU. Ja, dit project leeft nog steeds en ja, het is al een hele tijd geleden dat er updates over zijn geweest. Ik ben al een tijdje bezig met het opzetten van een nieuw bedrijf samen met 3 andere mensen om MADPSU en andere zuinigheidstechnieken op de markt te kunnen brengen en achter de schermen gebeurt er een hoop om dit werkelijkheid te maken. Ik kan er echter nog steeds niet al te veel concreets over vertellen totdat er contracten getekend zijn.

Hoe dan ook is MADPSU een meetplatform aan het worden waarbij ik met ongeveer 1kHz bandbreedte en binnen enkele tientallen mW absolute afwijking het verbruik van elke willekeurige computer kan meten en analyseren. Voor de 2 mensen die mijn blogs lezen en toevallig ook op de Hogeschool van Amsterdam zitten: dit bordje wordt momenteel gebruikt door eerstejaarsstudenten van Technische Informatica voor een project waar ik bij betrokken ben. De meetresultaten die ik hieruit haal zien er ongeveer zo uit:

Ik meet niet alleen het DC (achter de voeding) verbruik van een computer, ik kan ook zoals in het plaatje te zien is vrij goed zien wat de computer daadwerkelijk aan het 'doen' is. In het plaatje hierboven zie je bijvoorbeeld Ubuntu op een ASRock B75 Pro3-m. De gele lijn is het verbruik van de CPU en het is duidelijk dat deze helemaal niet rustig is. Hij is duidelijk met van alles bezig, maar het scherm staat uit en de computer is zo idle als maar kan. Hier is dus duidelijk iets mis. Wat bleek? Ik ben een Linux-noob en er schijnt een bug in de USB-drivers van de meeste laatste Debian-versies te zitten die ervoor zorgt dat aangesloten USB-apparaten, ook als ze in selective suspend zitten, ontzettend veel interrupts veroorzaken. Ontkoppel het USB-toetsenbord en de muis en voilà:

Dit is de kracht van een soort 'oscilloscoop'-beeld van verbruik, in plaats van een getalletje op een vermogensmeter in het stopcontact. Ik kan in het signaal goed ventilatoren, harde schijven, interrupts van een USB-muis en state-transitions van de CPU bekijken. Daardoor kan ik met meer zekerheid zeggen wat er aan de hand is als het verbruik fluctueert of hoger is dan normaal. Een gewone vermogensmeter middelt dit allemaal uit over een halve of hele seconde, MADPSU niet.


Genoeg gekletst, we willen resultaten. Dit is het verbruik van alle bordjes onder Windows 8.1:

DC power consumption comparison

Groen is het verbruik met scherm uit, fan uit en geen USB-dingen ingeplugd. Helemaal kaal enkel het verbruik van moederbord, processor en geheugen. Hier zien we één van de redenen dat er zoveel ASRock-moederborden in de test zijn vergeleken met andere merken: ik heb de afgelopen anderhalf jaar een hoop MSI, Asus, Gigabyte en ASRock-moederborden gezien en consistent is ASRock de beste performer. Waar MSI het meestal nog won van ASRock in de Sandy Bridge- en Ivy Bridge-generatie moederborden is ASRock nu echt de beste. Consistent. Nooit eerder kon ik zo gemakkelijk een blanket statement maken: koop ASRock. Een andere reden waarom ASRock populair is, is de prijs van de moederborden. Ze zijn meestal goedkoper dan de concurrentie voor dezelfde features en hebben een brede selectie die goed verkrijgbaar is in de low-endmarkt.

De gele balk is het verbruik van de moederborden met scherm aan, fan ingeplugd en USB toetsenbord+muis aangesloten. Dit is een belangrijke test, want het is een sanity check of je alles wel goed hebt geïnstalleerd. Als je een computer bouwt en géén verschil in verbruik ziet als je het scherm uit laat gaan heb je waarschijnlijk niet de juiste grafische drivers geïnstalleerd. Als je wél verschil ziet als je USB-apparaten in- of uitplugt heb je waarschijnlijk de chipset- of INF-driver niet (correct) geïnstalleerd.

De rode balk is het verbruik onder vollast. Hier is te zien dat de mini-ITX moederborden minder stroomfasen hebben en daardoor onder belasting zuiniger zijn dan de micro-ATX moederborden. De Asus- en Gigabyte-moederborden blinken zoals altijd weer eens uit in hun brakheid, met zeer inefficiënte conversie en een algemeen onnodig hoog verbruik. Zonde, want qua features en ook in de goede afwerking van de moederborden zijn het duidelijk de meerderen van MSI en ASRock. De moederborden met geïntegreerde processor laten allemaal zien dat het hele zuinige processoren op hele onzuinige moederborden zijn. Het piekverbruik is laag. Opvallend is dat veruit de meest krachtige processor hier - de Celeron 847 - consistent het laagste verbruik neerzet.

De drie vreemde eenden in de bijt hier zijn de ASUS H81T, ASRock E35LM1 en ASRock AD2550R. De H81T was een hele lange tijd mijn favoriete moederbord om redenen waar ik verderop op in ga. Echter, wat ik ook probeerde, ik bleef een ongewoon hoog verbruik houden in idle met het scherm aan. Ook andere versies van het BIOS haalden niets uit. Het lijkt erop dat de CPU niet in package C3 gaat (een sleep-state waarbij niet alleen de cores maar ook alle elektronica eromheen in slaapstand gaat) met het scherm aan, maar wel probleemloos in package C6 met het scherm uit. Dit is zeer waarschijnlijk een BIOS-probleem, of misschien een probleem met één van de ondersteuningschips op het moederbord die een ACPI C-state blokkeert.

De E35LM1 en AD2550R laten zien dat ouderwetse chipsets geen diepere sleep-states ondersteunen, waardoor er nauwelijks stroom kan worden bespaard met het scherm uit. Sterker nog, zelfs het idle-verbruik ligt - ondanks het hele lage TDP van de processoren - veel hoger dan de veel krachtigere Haswell-systemen. Dit is erg jammer, want het zijn qua features en prijsstelling interessante moederborden.


We zijn geïnteresseerd in een laag verbruik omdat het ons op de lange duur minder kost. Nouja, ik ben persoonlijk al erg geïnteresseerd in laag verbruik op zich, maar het doel van deze BBG is het kiezen van de goedkoopste oplossing. Daarom heb ik de energiegebruikskosten en de aanschafprijs van equivalente systemen samengevat in dit staafdiagram:

TCO comparison

Dit laat een hele andere volgorde zien dan het verbruik. De lichtgroene balk is de TCO met een PicoPSU, donkergroen is als je een ATX-voeding gebruikt. Dit is berekend over een levensduur van 3 jaar waarin de computer continu idle draait. Ik heb overal mee rekening gehouden: ik heb bij de moederborden zonder CPU de prijs van een Intel Celeron G1820 opgeteld en het prijsverschil tussen een PicoPSU+adapter en een goedkope en redelijke kwaliteit ATX-voeding (be quiet! pure power L7 300W) meegenomen. Vandaar dat de ASUS H81T ook geen donkergroen deel van het diagram heeft: daar kun je geen ATX-voeding op aansluiten.

Er missen ook een hoop dingen in de TCO, omdat die in principe gelijk zijn voor alle computers: opslag, geheugen, behuizing en eventuele andere accessoires.

Dus, wat is de analyse? Allereerst: een lage aanschafprijs is zéér gunstig voor een hoge plek in deze rangschikking. De E35LM1 is een moederbord van nauwelijks 45 euro inclusief CPU, terwijl de goedkoopste Haswell-combinatie 73 euro is en dat prijsverschil haal je er maar moeilijk uit. Alleen de ASRock H81M-ITX en ASUS H81T zijn goedkoper in gebruik dan dat bord. Maar... die geven dan ook echt extreem veel meer prestaties en features voor je geld. Om die reden kan ik de E35LM1 alleen aanraden voor systemen die maar zelden aanstaan en waar het verbruik niet uitmaakt. Anders zou ik absoluut voor de ASUS C8HM70-I of een ander Celeron 847-moederbord kiezen - die geeft aanzienlijk meer features en processorpower voor ruwweg dezelfde TCO.

Ook zie je rode lijntjes om twee moederborden staan. De ASRock H81M-ITX en B85M-ITX gebruiken allebei een Qualcomm Atheros AR8171 netwerkchip. Dit is een onder Windows prima werkende, maar onder Linux en BSD extreem slecht ondersteunde gigabit netwerkchip. Als je ook maar denkt over het draaien van Linux of virtualisatie op je server moet je deze moederborden vermijden.

Het BBG-systeem

Dus, wat is het beste moederbord op basis van TCO? Tja, dat moet dan wel de ASUS H81T zijn. Het hoge DC-verbruik wordt ruimschoots goed gemaakt door de zeer efficiënte adapter die je hierbij kunt gebruiken. Het moederbord heeft hardware die goed ondersteund wordt onder Windows, Linux en FreeBSD (bijv. ZFSGuru). Daarnaast is er geen PicoPSU of gigantische ATX-voeding nodig en kan het geheel in een goedkope en superkleine kast worden gestopt - je raadt het al - mijn favoriete Mini-Box M350. Ook de aanschaf is gunstig; waar vroeger thin mini ITX aanzienlijk duurder was dan een equivalent non-thin bordje is de H81T één van de goedkoopste Haswell-moederborden op de markt. De oude formule van voorgaande BBGs werkt nog steeds: koppel een M350 aan een thin ITX moederbord met de goedkoopste Core-processor en je hebt een winnaar in handen.

1Intel Celeron G1820 Boxed¤ 30,44¤ 30,44
1Asus H81T¤ 67,51¤ 67,51
1Toshiba MQ01ABB, 2TB¤ 119,78¤ 119,78
1Mini-box M350¤ 43,50¤ 43,50
1Seasonic 90W adapter¤ 36,24¤ 36,24
1Crucial Ballistix Sport BLS8G3N169ES4CEU¤ 63,80¤ 63,80
1Crucial mSata M500 120GB¤ 61,50¤ 61,50
Totaal¤ 422,77

Zoals altijd ook nog een klein begeleidend schrijven bij de componentkeuze:
  • De harde schijf is momenteel de interessantste 2TB 2,5"-schijf in productie, met een verbruik van slechts 0,7W idle en 0,18W in spindown, doch met prima prestaties voor een harde schijf en een hoop opslag in een klein doosje is dit ideaal voor een compacte en zuinige server die meer opslag nodig heeft dan op de SSD past. Indien 1TB genoeg is voldoet zo goed als alles tegenwoordig, maar is de Hitachi Travelstar 1TB een goedkope keuze.
  • De behuizing is dezelfde die ik al jaren aanraad, het is namelijk simpelweg de kleinste en goedkoopste behuizing voor een mini-ITX systeem die je kunt vinden. Indien je één van de micro-ATX-moederborden wilt gebruiken zonder (veel) harde schijven zou ik simpelweg de goedkoopste kast zoeken, maar als er meerdere harde schijven in moeten zou ik zeker voor de Fractal Design Define Mini gaan.
  • Het geheugen is het goedkoopste 8GB SODIMM in de pricewatch die compatible is met dit moederbord.
  • De SSD is momenteel de grootste no-brainer in de wereld. Beter, sneller dan de concurrentie en nog goedkoper ook. Ongelooflijk.

Epiloog: Verbruik onder Linux, FreeBSD en andere overpeinzingen

Toen ik begon met het vragen om moederborden die ik kon testen voor deze BBG vroeg ik ook welke tests mensen verder graag willen zien. Veelgevraagd is het verbruik onder andere besturingssystemen. Eén van de redenen dat deze BBG iets vertraagd is is de hoofdpijn die mij dat heeft opgeleverd.

Windows heeft eigenlijk al sinds Windows Vista een hele goede out-of-the-box-experience wat betreft verbruik. Driversupport is goed en bovendien worden de juiste drivers bijna altijd automatisch ingeladen zonder enige tussenkomst van de gebruiker. Zelfs de INF, Intel ME, RST en IGP-drivers worden tegenwoordig helemaal automatisch geïnstalleerd en die zijn cruciaal voor een laag verbruik. Het maken van een zuinige computer is een peulenschilletje onder Windows. Installeer Windows, sluit de computer aan op het internet en wacht een uurtje. Klaar.

Linux is... anders. Er zijn vooral de laatste tijd een hoop tumultueuze driver- en kernel-issues geweest die verbruik flink beïnvloeden. De zaken waar ik tegenaan ben gelopen:
  • Onder Kernel 3.11 wordt niet standaard de intel_pstate scaling governor ingeladen, maar de ouderwetse acpi_cpufreq. Deze zorgt ervoor dat de CPU bijna niet in slaapstand kan blijven voor meer dan een paar ms. Oplossing: update naar Kernel 3.12 of hoger of - indien jouw distributie met intel_pstate is gecompileerd - gebruik de kernel boot option 'intel_pstate=enable'
  • Sommige kernels worden gecompileerd met de verkeerde idle time governor (idle=poll in plaats van idle=mwait)
  • Er zit in zo goed als alle versies een probleem in de USB-drivers die zorgt voor een overdaad aan interrupts en navenant ontzettend hoog verbruik
  • Het is soms erg onduidelijk hoe je zaken moet oplossen. Er zijn minstens 4 verschillende programma's in debian-tools en common-tools die cpufreq kunnen aanpassen, allemaal op een iets andere manier.
  • Verschillende gebundelde programma's, zowel in het door mij geteste Ubuntu 13.10 als in andere distributies, hebben gedocumenteerde bugs die 50 of 100% cpu-gebruik veroorzaken. Bijvoorbeeld dbus. Enige oplossing daarvoor is een reboot of een update naar een git-versie die je vanaf source moet compilen (bijv. dbus 1.6.18-git).
Ik heb alleen nog maar met bovenstaande problemen te maken gehad, andere mensen hebben zelfs na dagenlang klooien nog steeds een hoog verbruik. Met andere woorden: out of the box is in ieder geval Ubuntu 13.10 niet aan te raden. Wees bereid om veel te googlen en door te blijven gaan met tunen totdat alle problemen opgelost zijn. Uiteraard is dit een non-issue voor doorgewinterde Linux-users, ondanks dat ik er lang mee bezig ben geweest heb ik niet veel meer gedaan dan een hoop apt-get installs en één kernel-upgrade.

Onder BSD heb ik vergelijkbare problemen gehad. Stock draait ZFSGuru - wat ik getest heb - meestal met vrijwel hetzelfde verbruik als Ubuntu 13.10 met Kernel 3.12, maar af en toe krijg ik een ongewoon hoog verbruik na een reboot, wat niet weggaat tot ik weer reboot. Gezien ik nog veel minder ervaring met FreeBSD heb dan met Linux. Met het oog op de releasedatum van deze BBG heb ik dit maar opgegeven.

Cijfers Ubuntu en systeem vorige BBG

Om het bovenstaande in perspectief te zetten heb ik van tweaker Sphere een systeem gekregen waarin een ASRock B75 Pro3-M en Celeron G1620 zit - het '>2TB' BBG-systeem van inmiddels een jaar geleden. Hiervan heb ik ook het verbruik gemeten met dezelfde meetopstelling en -omstandigheden en dit was het resultaat:

Dit Ivy Bridge-systeem pretendeerde nooit het zuinigste systeem te zijn en het verbruikt dan ook meer dan alle moederborden in deze BBG. Ook in zijn eigen generatie was het niet het allerzuinigste, maar het kon destijds zeker meekomen. Nu is dat niet meer het geval; er zit echt een gat van meer dan 5W (een factor 2!) tussen de beste Ivy Bridge- en Haswell-systemen, tenminste als je ze helemaal uitkleedt tot CPU, moederbord en geheugen.

Ook is het interessant om te kijken hoe zuinig Linux, in dit geval Ubuntu 13.10, nou is vergeleken met Windows 8.1. Dan kom je uit op ongeveer dit:

Windows vs Ubuntu

Not bad. Let wel - dit is na dagenlang gekloot met Ubuntu om alle power-regressies te fiksen die erin geslopen waren, terwijl de Windows 8.1-cijfers out of the box zijn. En nog steeds kun je zien dat op het Haswell-systeem de USB-driver flinke roet in het eten gooit. Zonder USB ingeplugd werkt alles prima, met USB-apparaten - zelfs al is het maar een toetsenbord of muis - valt het systeem van zijn stokje van de interrupts. Alsnog, als je bereid bent om een paar dagen te investeren in je nieuwe build is Ubuntu op de kop af net zo zuinig als Windows en helemaal geen slecht alternatief. Het is mijlen beter dan 5 jaar of zelfs 2 jaar geleden.

Dankwoord en oproep

Tot zover deze BBG. Nogmaals mijn grote dank aan cj1, xmen, sphere en Dadona voor het ter beschikking stellen van zoveel moederborden voor deze test en BBG!

Ik ben ook op zoek naar winkels die bereid zijn om af en toe moederborden aan mij ter beschikking te stellen voor BBGs. Net als met deze BBG gaat het dan om een stuk of 10 moederborden die ik gedurende een paar weken leen en weer in verkoopbare staat retourneer. Werk je bij een webshop of ken je een ingang ergens waar ik terecht zou kunnen? Schroom niet om contact met me op te nemen. Voor het management dat geïnteresseerd is in het publiek dat bereikt kan worden met dit soort sponsoring: mijn BBG-blogs zijn ongeveer even goed gelezen als hardwarereviews op en (tussen de 7.500 en 20.000 views per blogpost).

Iteadstudio's flex PCB quality

Door mux op vrijdag 17 januari 2014 21:43 - Reacties (5)
Categorie: -, Views: 3.531

This is part two of a - probably - longer running series on PCB quality in the 'hobby' space. I say hobby space mainly because of prices, not necessarily quality. If you haven't done so already, I highly recommend reading my previous blog post about seeedstudio's 4 layer PCB quality for some background on the subject.

Overview of the PCB

For my work work I needed a flexible PCB that could fit inside more or less arbitrary electronics to function as a sensor. I didn't have any control over its position or shape, so the PCB had to be as flexible as possible to accomodate any usage scenario. Flexible PCBs (also called Flat Flex PCBs) of course immediately sprang to mind, but until very recently this technology was incredibly expensive - last time I ordered one from Cyner the invoice was well above 2000 euros for a small prototype. For some time however, offered an up to 100x100mm flexible PCB manufacturing. That's past tense, because it seems right now that I'm writing this blog, they are discontinuing the service. However, after informing about this service, I heard from the PCB service behind Itead studio that they will be re-launching the product after the spring festival. The service is back, you can find it here. Prices are pretty great; $65 for 5x5cm up to $80 for 10x10cm.

Anyway, here's a rundown of my board

Board materialMylar 0.15mm
18µm copper thickness
Surface finishENIG (Electroless Nickel Immersion Gold) ~2µm
Board size34x50mm
Solder mask colorYellow
Amount ordered/received in good order10/10
Price$75 + $33 shipping (DHL)
Total time20 days

My flex PCB straight from iteadstudio

I have to say - this is an absolutely stunning PCB technology. The boards are incredibly thin. The substrate is actually a bit thinner than 150µm and very transparent. But not just the looks are good, the design rules are incredible. With 2/2 mil copper width/spacing (yes, you read that right) and lasercut vias, you can use this technology not just for flexible stuff, but also to break out extremely dense BGA packages for just $6.50 per PCB. And because almost everything in the process is lasercut, alignment and tolerances are absolutely stellar. Have a look at this:

Iteadstudio flex PCB alignment

This is almost a microscopic view of the PCB, looking at an 1812 Kelvin sense resistor footprint with a via to the other side. That has to be the roundest via you have ever seen. It's not a large via by any stretch of the imagination: it has a 10 mil hole, but the very thin plating and lack of fill makes it seem very wide. Anyway, also visible on the photo is the exceptional solder mask and especially board outline alignment. That there is copper within 5 mils (0.127mm) of the board edge. Nobody on conventional 0.6mm+ thickness FR-4 will allow this because of machining tolerances, but here you can.

Anyway, it's not all glorious. This is great technology to be able to use at a low price, but for FPC quality, it is not quite the best. The gold plating is even thinner than on their 2/4-layer service, and the plating is incomplete with rough edges at places where copper dives underneath the solder mask. Another small heckle I have is the horrendous silk screen:

Iteadstudio flex PCB silkscreen (1)
Iteadstudio flex PCB silkscreen (2)

That is some crusty silk screen, and this is especially bad on a flexible PCB. On one side lines are missing or very thin, on the other the lines are too thick and there are some extra blobs (e.g. the blob on the side of the '0' in 'rev0'). Alignment is not very good - look at how far that silkscreen has shifted inside the SOT-23 footprint. Also, the resolution is pitiful.

It seems to me that they use the same screen printer here as they do for other technologies, but the problem with that is: on flex PCBs, you want to use smaller components. Whereas 0402 is the smallest you can do with 6/6 design rules on their standard process, on here you would definitely want to go 0201 or 01005 with 0.4mm pitch QFNs and BGAs, and it is absolutely impossible to make part outlines on the silkscreen with this coarse of a screen printer. And another important problem with the silkscreen is its sheer thickness: it seems to be almost thicker than the copper and soldermask! I hope this service will switch to either a much finer mesh screen printer or even better photographic silkscreening in the future, which yields results like this (from Eurocircuits):

Eurocircuits silkscreen quality

Isn't that much better? Even though it's slightly overfilled, those (equally thick) lines have much better definition than Iteadstudio's service. By the way, that 1.6mm PCB now looks enormous, doesn't it?

However, even though it should have been obvious already, the most important feature of flexible PCBs is their... well, flexibility. I was worried they would mess this up or refuse to produce my design, but they did it and it worked briliantly. I am of course referring to the strip of very thin board in between the business end of my board and the connector side. Here is the board with components installed, and the bendy bit functional:

Iteadstudio flex PCB in action

Those are actually 2 mil wide traces, 6 in total (3 on top, 3 on the bottom), on a strip of mylar base material that is just 1.5mm wide. And they produced it without a problem! Unfortunately I could not get a lens close enough to the traces to show you how extremely clean the edges of those traces were, but I am actually confident that I could draw 1 mil traces and they would be able to produce it. Marvellous.

Oh, and also...

Een wonder!

They put the code in the little box I made for the code! They listened to me! Iteadstudio, just for this you can expect a lot more orders from me in the near future. And Seeedstudio, shame! Itead can do it, why don't you!


This has been part two of this series that shows the quality of cheap chinese PCB services, and I have to say I have been looking forward to this. Five years ago I was etching my own PCBs with toner transfer and horrible methods like that, and now for less than the cost of one hour's pay I can order 2/2 mil flex PCBs from China.

The quality is great for the price, but if anything I'd like the plating quality to be a bit better, the silkscreen definitely needs some more work and ideally - but this is honestly just a consequence of being pampered with other services - I'd like the turnaround to be a bit quicker. We've had 1-week turnaround for everything from 0.6 to 3.2mm PCBs for a couple years now with DHL shipping, so I'd like for FPCs to eventually get there too.

I hope this blog will help my fellow electronic design engineers and for now, happy designing!