Plank2®™; een computer in een plank

Door mux op woensdag 03 december 2014 23:20 - Reacties (54)
Categorie: Plank2, 4W computer in een plank, Views: 38.760

Omdat het kan.

Eh... Ja. Dus. Af en toe weet ik niet wat me bezielt. In de afgelopen maanden heb ik dit gemaakt:

http://tweakers.net/ext/f/fywXZmOUm5Ci7bQuMVPGNm06/full.jpg
http://tweakers.net/ext/f/XYy43sWO17qPxBckBShx7Ajl/full.jpg
Dit is de - nog niet geplamuurde/geverfde - maar functioneel complete Plank2®™

Dit is Plank2®™. Mijn zuinigste computer ooit, verwerkt in een plank die boven ons bed hangt. Plank2®™ is een Haswell-systeem dat minder dan 4W uit het stopcontact verbruikt (scherm uit) en zo'n 10W bij normaal gebruik inclusief scherm. Desondanks is het een volledig desktopsysteem op basis van een (heftig gemodificeerd) MSI H81M-P33 moederbord, een Celeron G1820 dualcore, 8GB RAM en een SSD. Naast de computeronderdelen hangen er ook zelfontworpen speakers en versterker aan en zitten er twee zelfontworpen USB-volumeknoppen in de plank verwerkt. En last but not least: Plank2®™ is enkel te besturen via de telefoon.

Nogmaals: omdat het kan.

Ontstaansgeschiedenis
Het project Plank2®™ is ooit heel lang geleden ontstaan toen ik een discussie had met een audiofiele vriend van me die me e.e.a. aan audioelektronica liet zien. Menigeen weet misschien wel dat ik niet zo'n fan ben van apparaten die nodeloos tientallen watts staan te verstoken, en daarnaast vond ik de gemiddelde receiver, versterker en verdere audioapparatuur aardig lomp en groot. Ik grapte zijdelings dat ik een kwalitatief betere versterker makkelijk in één van de planken zou kunnen verwerken waarvan zijn speakers gemaakt waren. Dit idee is om de één of andere reden in m'n hoofd blijven zitten.

Dit is niet alles. Ik heb de afgelopen 2 jaar aardig wat geëxperimenteerd met allerlei dingen die ik wel eens in de praktijk wilde proberen te brengen. Zo ben ik aardig druk bezig geweest met passieve computerkoeling, heb ik veel ervaring opgedaan met het zuinig maken van computers, heb ik geklooid met thin ITX moederborden en meest recent ben ik bezig geweest met het ontwerpen van verschillende randapparatuur voor computers, waaronder MADPSU. Plank2®™ leek een geweldige speeltuin om dit allemaal eens in te verwerken.

MADPSU en andere producten

Waarom Plank Twee Err Tee Emm? Nou, zoals met al mijn projecten: dit is de opvolger van Plank. Plank was een MDF plank, letterlijk, die aan de muur hing boven het bed van m'n vorige huis. Op Plank zaten allerlei handige dingen om bij het bed te hebben: een lampje, USB-poorten om m'n apparatuur mee op te laden en/of om randapparatuur in te steken voor de computer die naast het bed stond, etc. Het was een goed concept, hoewel enigszins amateuristisch afgewerkt.

Mijn slaapkamer
Plank 1. Niet echt imposant vergeleken met Plank2®™...

Bij het betrekken van ons nieuwe huis - nu inmiddels 2 jaar geleden - wilden we dus weer een Plank. Totnogtoe was het er niet van gekomen; het is een flink project en zoveel vrije tijd heb ik niet. Maar nu moest het toch eindelijk wel eens gebeuren. De tussenoplossing - een kleine mini-ITX computer op het nachtkastje met een projector ernaast - gaf toch erg veel dradentroep.

http://tweakers.net/ext/f/5dktkxGlEtIU2A4Lef6ONKNq/full.jpg
Pre- en post-opruiming na het installeren van Plank2®™. Een stuk minder troep!

Dus.

Eh.

Systeemoverzicht

Hier is een overzicht van wat er allemaal in dit high-tech stuk hout zit. De elektronica beschrijf ik bij de onderstaande kopjes nog eens in detail, maar het is wellicht ook interessant om het houtwerk te beschrijven. Plank1, oude Plank, was een stuk MDF. Hoewel dat lekker goedkoop en makkelijk te bewerken is met minimaal gereedschap, trekt het snel krom bij temperatuur- en luchtvochtigheidsschommelingen en is het niet mooi af te werken. Ik had echter nog een - aan de onderzijde flink beschadigd - grenen bureaublad liggen dat precies de juiste maat had. De ideale kandidaat!

Dit blad is 145x55x2,8cm. De computeronderdelen heb ik er min of meer op het oog in gefreesd met behulp van - bij gebrek aan een werkende eigen frees - geleende Bosch bovenfrees van een vriend (waarvoor nogmaals dank!). Het was een stuk netter geweest als ik dit met een CNC-frees had gedaan (wat waarschijnlijk wel mogelijk was geweest), maar alleen al aan meet- en tekenwerk had dit gegarandeerd meer tijd gekost. Al het freeswerk bij elkaar kostte me maar driekwart dag.

http://tweakers.net/ext/f/nKsvpckPObu0172uFIMoBqY8/full.jpg

http://tweakers.net/ext/f/z9Zqqsq7V7e8Vz9p4HnbdpnA/full.jpg

http://tweakers.net/ext/f/Ab5deABL3SQ0AUoOn2KVHRzq/full.jpg

http://tweakers.net/ext/f/Pb0Ru16lhj4QgWJnZky3WQBT/full.jpg

De speakers zijn gemaakt uit twee aan elkaar gelijmde blokken 65x80mm houten balk, welke ik met behulp van een papieren sjabloon en vervolgens wederom grootendeels op het oog heb bewerkt tot de vorm die ze nu zijn. Dit heb ik grootendeels met de elektrische schaaf en bandschuurmachine gedaan, en de finishing touches met de muis-schuurmachine. Het idee achter de vorm is dat er Logitech T20 II-speakerdrivers in passen (omdat ze mooi zijn en goed geluid geven), en geen hoeken hebben waar we ons aan kunnen bezeren in bed. De vorm van de speakers gaat vloeiend over in de plank zelf.

Excuses voor de kwaliteit van de foto's; mijn telefoon is blijkbaar een aardappel in het donker.
http://tweakers.net/ext/f/XLEZvP5iAsXWzCUypTXACXbw/full.jpg

http://tweakers.net/ext/f/1YaBLUojPu8cKspwqnOdUyiu/full.jpg

http://tweakers.net/ext/f/kx5X7bOrhjqf4FvrNrbcuM9m/full.jpg

http://tweakers.net/ext/f/HVsD1JuJ7UaoClhisplKiLNh/full.jpg

http://tweakers.net/ext/f/vzLtu47Z8M2aiX9z6F3iH2sB/full.jpg

Het geheel is momenteel nog niet af! Alles zit functioneel in elkaar, maar het moet visueel nog netjes afgewerkt worden. Ik twijfel nog een beetje hoe, en ik hoor graag jullie ideeën. Zie ook helemaal onderaan deze blogpost.

De 4W Haswell-computer
Het onderdeel in Plank2®™ waar ik het meest trots op ben is de computer zelf. Ik heb in het verleden het e.e.a. aan zuinige computers gemaakt, maar mijn beste gepubliceerde resultaat totnogtoe was 6W AC cq. 5W DC. Voor het geval je het niet volgt: DC betekent ná de voeding (dus zonder de verliezen in de voeding of adapter), AC betekent uit het stopcontact. DC is een goede manier om computers onderling te vergelijken, omdat je variatie in de efficiëntie van de voeding negeert. AC is wat er uit het stopcontact getrokken wordt en waar je dus voor betaalt.

Plank2®™ is mijn eerste sub-4W computer. Dat wil zeggen: idle, zonder randapparatuur en met het scherm UIT verbruikt de computer zelf - moederbord, CPU, geheugen en SSD - 2,95W DC en 3,9W AC. Dit is vrijwel identiek aan een moderne ultrabook. Ook in normaal gebruik (scherm aan, USB-apparaten ingeplugd) is het een hele zuinige computer: 5,5W DC cq. 7W AC. Inclusief de picoprojector die in onze slaapkamer dient als scherm zitten we nog steeds nèt onder de 10W: 9,6W AC. Een volledige desktopcomputer met alles erop en eraan voor minder dan 10W. En dan te bedenken dat ik 3 jaar geleden nog blij was met alleen de cpu, idle, zonder scherm onder de 10W! Onder maximale belasting vebruikt de computer 27,5W DC om 32W AC.

Plank2®™ haalt deze efficiëntie doordat ik dit keer rücksichtlos heb zitten hakken in het moederbord. Alles wat ik niet persé nodig had is eraf gesloopt. Als basis heb ik een MSI H81M-P33 moederbord gebruikt - het goedkoopste Haswell-moederbord dat je momenteel kunt krijgen. Waarom het goedkoopste? Om te laten zien dat zuinig niet duur hoeft te zijn en omdat ik zowat niks nodig had op deze computer. Overclocken? Nope. Meer dan 2 geheugenslots? Nope. Er zitten maar 3 USB-apparaten aan - vrij permanent - dus een bijzonder grote selectie I/Os had ik niet nodig. De enige eis was eigenlijk dat het Haswell was en dat ik brood zag in het modden. Met m'n uitgebreide ervaring met MSI-moederborden was dit een no-brainer. Dus, ik heb het bord besteld en direct met wat geheugen en een Celeron G1820 aan MADPSU gehangen:

http://tweakers.net/ext/f/UOgXOCWL5qDEkrS8EbNF0d6l/full.png
Klik voor een grotere versie. Rechts staat het totaalverbruik (DC), links is een grafiek van het verbruik in de loop van de laatste 15 seconden. De computer is niet echt rustig aan het zijn en springt tussen idle en een klein beetje belasting, maar te zien is dat het minimumverbruik ongeveer 6.8W is

Pff, wat een onzuinig bord. Waardeloos. Vervolgens heb ik alles eraf gesloopt wat niet nodig was. En hoewel dit al het meest gestripte moederbord is dat je kunt kopen, zaten er nog steeds een paar nodeloze chips op. De audio codec en RS-232 driver vlogen er in ieder geval direct af. Ook stripte ik de nutteloze extra fase van de CPU VRM af en heb ik de ISL95812 VRM driverchip - waarvan ik bijzonder genoeg een compleet toepassingsschema kon vinden - zo zuinig mogelijk getuned. Nadat ik het RAM ook op 1.35V had gezet slingerde ik MADPSU aan en bekeek ik het resultaat:

http://tweakers.net/ext/f/moxgmaTRucN9lCgxyNKrmeM0/full.png
Klik voor een grotere versie. Zelfde als voorheen, maar nu met meer modificaties. Het verbruik op de 5V-lijn is heel hard gedaald door het modificeren van de RAM VRM, en dit zorgde voor de bulk van de vebruikswinst ten opzichte van de beginsituatie.

Dit is hoe zuinig Fluffy2 was, mijn totnogtoe breedst gepubliceerde prestatie. Niet goed genoeg. Ik ging rigoureuzer aan de slag: de PCH undervolten, alle VRMs eens goed onder de loep nemen en ook nog het e.e.a. met het BIOS klooien. Op dit punt verbruikte het geheel zo weinig dat ik - ondanks de verbruikspiek tijdens het opstarten en afsluiten van Windows - de CPU zonder enige koeling liet draaien. Probleemloos.

Plaatjes van MADPSU missen vanaf dit punt, omdat ik ook de computer omgebouwd had naar 12V only, in plaats van een volledige ATX-voeding. De benodigde 5V en 3.3V op het moederbord genereerde ik met custom dc/dc converters. De metingen gingen dus door met de multimeter en twee power meters. Eindresultaat:

http://tweakers.net/ext/f/6b0FByx0MXVBlW1Mbkx8VOXJ/full.jpg

Mede doordat ik toegang had tot complete documentatie van de CPU VRM - die vrijwel altijd van die irritante piepjes produceert (coil whine) - heb ik het bovendien voor elkaar gekregen om deze computer volledig stil te krijgen. Dit door een combinatie van het aanpassen van de feedback compensation op de VRM controller en het toepassen van een hoge kwaliteit shielded inductor in plaats van MSI's 'dark choke' prutinductoren. Daarover gesproken, ik heb nog leuke plaatjes van het moederbord zelf.

http://tweakers.net/ext/f/EhZ5gcvZfh3NZxT8GKPakOgT/full.jpg
Het gemodificeerde moederbord zelf.

http://tweakers.net/ext/f/SIelr6MyUGt0oVEbU9dfQLYE/full.jpg
Het wordt nogal een bende als je zo extreem gaat modden...

http://tweakers.net/ext/f/ZRRbzyQbKKDGSzCv3B5QvP2h/full.jpg
De LAN/USB-connectorcombinatie was te groot. Wat doe je dan? Juist, je trekt de printplaat die in de connector zit uit het metaal, soldeert hem plat op het moederbord en soldeert daar vervolgens weer de ethernetkabel aan vast. Logisch toch?

http://tweakers.net/ext/f/rVRr7ABG37gADd8cHV87aJCq/full.jpg
Zo maak je een haakse SATA-connector!

Koeling
Had ik al gezegd dat Plank2®™ de slaapkamercomputer is? Dit ding moet stil zijn. Als in: helemaal stil. Niet een beetje geluid, geen piepjes, geen low-rpm fan. Helemaal stil. Passieve koeling is dus de enige optie. De computer zit gesandwiched tussen een muur en een plank, dus erg veel opties heb ik niet: de enige passieve koeling die ik kan doen is simpelweg het verspreiden van de warmte over zoveel mogelijk oppervlak zodat het hout - dat niet heel goed warmte geleidt, maar wel een beetje - de warmte kan opnemen. Daarom heb ik bij de Karwei een geribbelde aluminium overgangsstrip gehaald (die van een zachte doch zeer warmtegeleidende aluminiumlegering is gemaakt) en een oppervlak ter grootte van ongeveer een µATX-moederbord beplakt met het spul. Om de warmte van de CPU naar deze 'warmteverspreider' te krijgen gebruik ik een platte heat pipe. De rest van het moederbord is geheel ongekoeld, inclusief de chipset. Het koper op de binnenlagen van het moederbord zorgt voor meer dan genoeg warmteverspreiding vanuit deze onderdelen.

En na twee avonden gebruik te hebben gemaakt van Plank2®™ kan ik melden dat dit uitstekend werkt. De combinatie van weinig warmteontwikkeling en het passieve 'koelblok' maakt dat de CPU niet boven de 50 graden komt bij normaal gebruik. Ook een stresstest van 1,5 uur linpack laat de temperatuur niet hoger dan 85 graden stijgen.

Plank2®™-audioversterker en wekker
Eerder schreef ik dat ik de audiochip van het moederbord van Plank2®™ had gesloopt; maar ik heb aan de andere kant wel weer speakers gebouwd. De speakers worden echter niet door de computer, maar door een zelfontworpen versterkermodule met USB DAC aangestuurd. De reden hiervoor is dat onboard audio altijd het probleem heeft dat interferentie vanuit de CPU hoorbaar doordreunt in het audiosignaal. Zelfs na het toepassen van een notch filter op onze vorige slaapkamercomputer, Dennis2, was er nog steeds constant een hoorbaar gerommel op de speakers dat erg storend was. Daarom heb ik dit keer dus bewust gekozen voor een USB DAC.

http://tweakers.net/ext/f/JxpNOL5oW3o4tSgHlkdR9ID3/full.jpg

Plank2®™'s audio bestaat uit een PCM2704C DAC gekoppeld aan een TPA3110 en TPA3111 klasse-D audioversterker. Dit zijn onderdelen die ik specifiek heb uitgekozen op een combinatie van lage inherente ruis en een hoge PSRR. Deze laatste term staat voor Power Supply Rejection Ratio, en is een maat voor hoeveel 'last' de DAC en versterker hebben van ruis en interferentie op hun voedingslijnen. Dit is superbelangrijk als je een computer dichtbij hebt, omdat computers veel ruis produceren op de voedingslijnen wat met minder goede componenten zou leiden tot de eerder beschreven rommel en piepjes in de audio.

Naast de DAC en versterker zit nog een microcontroller die via USB geconfigureerd kan worden. Afgezien van wat opstartsequenties is de microcontroller voornamelijk verantwoordelijk voor het instellen van een wekker. Op een instelbare tijd kan de microcontroller via zijn DAC een audiosample injecteren in het signaalpad van de DAC en zodanig als wekker functioneren.

USB-volumeknop


http://tweakers.net/ext/f/dZX0kGpEVpVCFlPL2yoPV8el/full.jpg

Het laatste apparaat in Plank2®™, en de enige fysieke inputmogelijkheid voor de computer is een set volumeknoppen. Eén aan elke zijde van het bed. Opvallend genoeg is er nog niet echt iets op de markt wat hierop lijkt, dus ik heb het maar zelf ontworpen. Dit is precies wat je verwacht: een rotary encoder en een USB microcontroller. De microcontroller gebruikt het bekende project LUFA om een media-apparaat over USB te spelen, en met wat eenvoudige firmware zet het draaibewegingen aan de encoder om in 'volume up' en 'volume down'-keypresses. En, niet onbelangrijk, wanneer je de knop indrukt mute hij het geluid helemaal.

Naast het volume regelen is een andere functie van de volumeknoppen ook om te dienen als fysiek wake-upsignaal voor de computer. Wanneer de computer in slaapstand gaat kan hij opgewekt worden met de volumeknop.

Het is nog niet klaar!

Zoals je wel kunt zien, is Plank2®™ nog niet echt... heel mooi. Alles functioneert goed, maar het geheel moet nog afgewerkt worden. Onze slaapkamer is ingericht met witte en blauwe kleuren, dus gezien de muur en het bed al wit zijn leek ons het meest voor de hand liggende om Plank2®™ blauw te kleuren. In ieder geval moet er een vrij dekkende kleur worden gebruikt gezien de speakers uit een ander soort hout zijn gemaakt, dus beits o.i.d. zou niet mooi staan. Bovendien kan ik dan de overgangsrandjes netjes afwerken met plamuur. Maar wie weet zijn er betere ideeën - ik ben niet zo creatief met kleuren.

Daarnaast gebruik ik momenteel als volumeknoppen poepgrijze draaiknoppen die ik nog had liggen van een eerder project. Deze vloeken werkelijk met alles. Wat zal ik hieraan veranderen. Alleen de spuitbus eroverheen? Compleet andere knoppen 3d-printen? Alles is mogelijk.

Als laatste mist er nog e.e.a. aan praktische verbruiksdata. Ik hoor graag van jullie waar jullie in geïnteresseerd zijn; verbruik tijdens het kijken van een filmpje? Verbruik tijdens gaming? Zeg het maar, in de volgende post gooi ik het er allemaal bij - met wat vergelijkingen met m'n andere computers.

In ieder geval hoop ik dat je dit een leuke build vond. Ik heb me in ieder geval eindeloos vermaakt met alles van het concept tot de uitwerking van de individuele onderdelen. Plank2®™ is momenteel nog in testmodus; voordat ik alles definitief ga afwerken wil ik zeker weten dat alles betrouwbaar en naar wens functioneert. Ergens tussen Sinterklaas en Kerst wordt het geheel volledig afgewerkt en volgt een tweede blog.

Alle supermarkten op een rijtje

Door mux op zondag 30 november 2014 20:43 - Reacties (66)
Categorie: -, Views: 6.056

Vandaag weer eens iets heel anders. Sinds afgelopen woensdag hebben we er in ons dorp - Berkel en Rodenrijs - twee supermarkten bij gekregen. En we hadden al erg veel supermarkten in een straal van 6 km om ons huis - fietsafstand zeg maar. Gezien wij - vriendin en ik - behoorlijke koopjesjagers zijn en niet te beroerd zijn om zelfs voor kleine boodschappen een paar verschillende winkels af te fietsen hebben we veel ervaring opgedaan met de ins en outs van supermarkten. In deze blogpost deel ik onze ervaringen met alle supermarkten hier in de buurt, met een focus op de aanbiedingen en afprijzingen


Boodschappen doen voor gevorderden

Wij zijn allebei vrij zuinig opgevoed. Dat niet alleen; onze relatie begon in onze studietijd en het geld was niet altijd even ruim voorradig. Tel daarbij op dat ik ook een reputatie hoog te houden heb als zuinigheidsfreak en je kunt wel gokken hoe wij boodschappen doen. En echt, er zijn volgens mij maar weinig betere plekken in de wereld om dan boodschappen te doen dan in Nederland, met Berkel en Rodenrijs als goed voorbeeld.

Zoals menigeen vast wel heeft meegekregen hebben we in Nederland een rijke historie in onze supermarkten. Vrij vroeg ging Nederland al over naar het model van eenheidsprijswinkels - met ketens als HEMA die al voor de tweede wereldoorlog flink voet aan de grond kregen, en met reeds grote hypermarkten in de jaren '60 en '70. De meest recente grote ontwikkeling in supermarktland is de supermarktoorlog gecombineerd met het vormen van inkoopverbanden tussen winkelketens. Dit heeft ervoor gezorgd dat we sinds de recessie ongekend scherpe prijzen en moordende concurrentie hebben gekregen in supermarkten. En dat is gewéldig voor de consument.

Maar dat wil niet zeggen dat alles aan het consolideren is of dat er nauwelijks nog verschillen zijn tussen supermarkten. Die zijn er wel degelijk, maar de verschillen zijn zelden duidelijk aan de oppervlakte. Sommige grote voordelen zie je pas als je er regelmatig binnenkomt. In dit hoofdstuk ga ik puntsgewijs de belangrijkste algemene punten langs.


Aanbiedingen
Nederland is uniek in het hebben van zeer veel en zeer goede aanbiedingen. Geen van onze buurlanden is zo scherp. Vergis je niet; een aanbieding is niet zomaar een product waar de aandacht op wordt gevestigd in de folder: vrijwel iedere supermarkt heeft iedere week wel één of twee aanbiedingen die geweldig is. Misschien een A-merkproduct voor minder geld dan het budgetmerk, misschien groente voor vrijwel hetzelfde of zelfs minder dan de veilingprijs. Concurrentie tussen supermarkten heeft ertoe geleid dat er regelmatig producten in het schap liggen waar letterlijk verlies op wordt geleden. Door de anti-lokkertjeswetgeving zijn supermarkten bovendien verplicht om altijd een gelijkwaardig product te leveren, ook als het aanbiedingsproduct is uitverkocht. Ze kunnen er moeilijk over doen of 'op=op' erbij zetten, maar dat is slechts een rookgordijn voor de nietsvermoedende consument. Je hebt recht op geadverteerde producten voor die prijs.

Door selectief aanbiedingen te kopen is het mogelijk om routinematig 50% of meer te besparen op je boodschappen zonder enige concessie te doen aan kwaliteit. De enige 'maar' is dat je je eetpatroon moet aanpassen aan de aanbiedingen. Maar met 15+ winkelketens op fietsafstand is er altijd wel eentje met een aanbieding waar je vandaag zin in hebt.


Afprijzingen
Niet uniek, maar wel kwistig zijn Nederlandse supermarkten in het afprijzen van producten die bijna op datum zijn of producten die uit assortiment gaan. Verschillende supermarkten - en soms zelfs verschillende vestigingen van een supermarktketen (in het geval van franchise-ondernemingen) hebben standaardafprijzingen hiervoor, bijv. de bekende 35%-kortingsstickers van de Albert Heijn. Gezien er vrij heftig wordt gecontroleerd op verse producten en omdat de Nederlandse consument vrij kritisch is op de cosmetische aspecten van het voedsel wordt er vaak al 2-3 dagen vóór het aflopen van een datum gestickerd. Met een flinke diepvries kun je dus goedkoop vlees inslaan en alsnog bewaren voor later.


Zelfscankassa's
Een weinig begrepen maar ontzettend belangrijke toevoeging aan supermarkten voor koopjesjagers zoals wij is de zelfscankassa. Meer en meer winkels krijgen deze, en dit is in veel gevallen erg behulpzaam. Belangrijkste reden? Je kunt boodschappen doen op ieder moment van de dag zonder in de rij te staan. Zelfscankassa's zijn vrijwel altijd uitgestorven, dus een gegarandeerde tijdsbesparing op je winkelervaring. Combineer dit met consequent boodschappen doen met een lijstje en je kunt probleemloos langs meer winkels ipv alles bij één winkel te doen - zonder tijdverlies. Ik heb zojuist 3 winkels in 40 minuten bezocht, inclusief 12km fietsen.


Folders, lijstjes en de rest
Bekijk iedere week - bijvoorbeeld op zondag - de online folders van alle winkels in de buurt en maak een lijstje van de aanbiedingen die je wilt. Plan de rest daar omheen. Bekijk ook het weerbericht voor de week en probeer zoveel mogelijk op een regenachtige dag de boodschappen te plannen. Dan ben je weinig tijd kwijt en kun je alsnog profiteren van aanbiedingen, afprijzingen (minder winkelend publiek = meer afprijzingen van dingen die over datum dreigen te gaan) en korte rijen. De meeste winkels zijn aan het einde van de week tot laat geopend of zelfs het hele weekend geopend, dus ook bij een druk doordeweeks schema is dit goed te doen.


Niet-echt-supermarkten
Ook het vermelden waard zijn winkels die technisch gezien geen supermarkten zijn, maar waar je wel vaak goede deals kunt vinden. Met name Xenos is het vermelden waard, waar wij al menig maal goede deals hebben gehad. Blikken gepelde tomaten (ideale basis voor tomatensoep, pastasaus, etc.) voor 10 cent, pakken chokotoff voor een euro, cup-a-soup-bulkverpakkingen voor een euro. Allemaal restpartijen en spul dat over datum dreigt te gaan, maar uiteraard nog oneindig lang na de datum houdbaar is.

Kruidvat is ook goed met een aantal dingen; kruidnoten en chocolade-paaseitjes zijn wat ons betreft zowel het goedkoopst als lekkerst daar, maar dingen als koffiepads zijn er ook regelmatig in erg goede aanbiedingen. Het blijft bij Kruidvat echter altijd maar beperkt tot één of twee voedselartikelen per actieperiode.

Als laatste is het uiteraard waar wij wonen belangrijk om boeren en glastuinbouw niet te vergeten! Je kunt vaak voor een fractie van de supermarktprijs of zelfs gratis groente en fruit bij stalletjes aan de weg kopen, in sommige gevallen zo goed als het hele jaar door. Wij kopen graag bij de glastuinbedrijven Haluco en Evident verse tomaten, die daar voor tussen de 33 en 67ct/kg te koop staan, van maart t/m november.


De winkels

En dan nu de individuele 'reviews' van de supermarkten waar wij veel ervaring mee hebben. Ook heb ik het daarna nog even over een paar supermarkten waar we minder vaak komen - en de reden waarom.


Albert Heijn
Historisch één van de duurste supermarkten, maar dit is totaal veranderd in de supermarktoorlog. Albert Heijn heeft een zeer breed assortiment, en heeft bovendien nog verschillende winkels: de kleinste formule is AH To Go, wat een algemene avoid is (erg duur, klein assortiment, puur voor gelegenheidsverkoop). Daarna komen de AH buurtwinkels - kleine winkels (doorgaans kleiner dan 1000m2) zonder versafdeling, maar doorgaans wel een compleet assortiment. Daarna komen de 'gewone' AH-winkels en aan de andere kant van het spectrum zijn de AH XL-winkels, wat met een paar uitzonderingen de enige AH-winkels zijn met zelfscankassa's. Daarnaast hebben de XL-winkels een aantal unieke aanbiedingen... die echter vrijwel nooit interessant zijn omdat het vaak om grote hoeveelheden A-merkartikelen of niet-seizoensgroente/fruit gaat. Dat is zelden goedkoper dan basis- of huismerkartikelen.

Albert Heijn is een erg goede algemene supermarkt om naartoe te gaan. Als er niks anders in de buurt is, is het je beste keuze. Ze hebben alles van zeer goed geprijsde basismerkartikelen tot A-merk, ze hebben vaak net iets meer en vreemdere producten dan andere supermarkten en de aanbiedingen zijn prima. Albert Heijn hanteert altijd 35% korting op afprijzingen. Heel erg af en toe zijn er filiaalspecifieke afprijzingen, met name bij zaken die uit assortiment gaan. Dit is zeldzaam en er wordt vrijwel altijd maar 35% afgeprijsd, wat de producten alsnog duur maakt (omdat het vaak om nicheproducten gaat zoals een vreemde smaak ijs of magnetronkoffie in een kop ofzo). Omdat de AH Basic-artikelen goed vertegenwoordigd zijn, betekent het wel dat de prijsstelling van AH huismerkartikelen vaak wat hoger is dan de concurrentie.

De versafdeling is erg goed, met name de broodafdeling. Er wordt ook echte service verleend, men is altijd graag bereid een brood vers uit de afbakoven in te pakken of een apart stuk kaas te snijden. Dit is niet iets waar wij gebruik van maken overigens, wij kopen liever de 3-voor-2-broden.

Nadeel aan de AH is de noodzaak voor een Bonuskaart. Vroeger moest deze klantenkaart altijd op naam staan, wat betekent dat je winkelgedrag geregistreerd wordt. Deze informatie is ook een aantal keren ongewild publiek geworden via hacks. Gelukkig is dit een jaar geleden opgelost en wordt bij de nieuwe bonuskaarten heel veel en lief gevraagd of je asjeblieft wil registreren - maar het is niet verplicht om er gebruik van te kunnen maken. De persoonlijke aanbiedingen zijn pure onzin, zit nooit iets nuttigs tussen en is zeker de persoonlijke hackbaarheid niet waard.


Aldi
Historisch een prijsvechter, maar is nu opvallend genoeg best een dure winkel. Met uitzondering van een aantal bulkproducten is Aldi een winkel met prijsstelling op ongeveer het niveau van huismerken. Echter, de kwaliteit is wel altijd top. Een goede winkel om rond te lopen als je gewend bent A-merk te kopen, maar eigenlijk wel wat geld wilt besparen.

Aldi onderscheidt zich voornamelijk door het hebben van goede non-foodaanbiedingen. En ze verkopen werkelijk álles, van loombands tot autokrikken, van e-readers tot crocs en van fietstenues tot rolgordijnen. Vrijwel altijd heel erg degelijk spul voor evenveel of minder geld dan via internet besteld. Eén waarschuwing geef ik wel: de elektronica zou ik in het algemeen vermijden, gezien het merkloze budgetspullen zijn waarop zeer slechte garantie wordt geleverd. Ik heb al sinds m'n vroege tienerjaren ervaring met computers en laptops van Aldi, en hoewel het altijd erg goede aanbiedingen voor de specs zijn is er altijd wel iets mee mis. Buiten non-food zijn de food-aanbiedingen schaars en meestal niet heel goed, afgezien van seizoensgroente.

Verder heeft Aldi een heel uitgebreide snack/snoepafdeling en meestal interessante voedselaanbiedingen, van glutenvrij brood tot (erg lekkere) gehaktballen in blik tot pepernoten voor de prijs van Kruidvat.

Nieuw zijn de weekendaanbiedingen. Dit zijn opvallend goede aanbiedingen waarbij versproducten alleen in het weekend (vrijdag t/m zondag) tegen korting worden aangeboden.

Aldi heeft zelden afprijzingen, maar hanteert 30% korting op bijna-op-datum vlees en groente. Let wel op; met name aan het einde van het seizoen zijn bijna altijd wel rotte of beschimmelde groenten in het schap te vinden.

Helaas gelooft Aldi niet in kassa's, dus je staat vrijwel altijd in een lange rij achter de enige bemande kassa.


C1000
Diepe treurnis, want deze geweldige supermarktketen verdwijnt. C1000 is consistent één van de goedkoopste supermarkten met ongelooflijk goede aanbiedingen. Van ons totale budget is in de afgelopen 5 jaar meer dan de helft naar deze supermarkt gegaan, en met goede reden. C1000 richt zich vrijwel helemaal op een goedkoop huismerk en een beperkte selectie A-merk. Daarnaast hebben ze iedere week wel goede vleesaanbiedingen. Van alle marketingonzin die supermarkten de wereld in sturen zijn de Euroweken veruit het beste concept; aanbiedingen waar geregeld meer dan de helft van de prijs afgaat, soms zelfs van huismerkproducten.

C1000 is een franchiseonderneming, wat betekent dat iedere vestiging net iets anders is. Zo had de C1000 Delft (RIP) altijd palletaanbiedingen, waarbij restpartijen (of zoiets) tegen ongelooflijke kortingen werden aangeboden. Ik heb menig kant&klaar avondmaaltijd uit de koeling van de C1000 gehaald in mijn studententijd - voor 20 of 40 cent! 75 of 90% korting kwam regelmatig voor en iedere paar dagen stond er wel iets nieuws. C1000 laat aanbiedingen regelmatig langer doorlopen als er te groot is ingekocht; bijvoorbeeld bij de Edet toiletpapier-actie of vaak bij pizza-aanbiedingen (waarbij A-merkpizza's voor ¤1/stuk worden aangeboden). Wanneer een aanbieding is uitverkocht wordt altijd netjes een alternatief artikel aangeboden voor de aanbiedingsprijs. De C1000 is de enige winkel waar dit consequent wordt gedaan. Misschien een kwestie van erg nette ondernemers in de winkels waar wij komen, maar dit mag gezegd worden.

C1000 heeft korte tijd zelfscankassa's gehad, maar deze zijn na een paar jaar weer weggehaald uit alle filialen. Jammer, maar ze hebben een punt: C1000 had by far de minst gebruiksvriendelijke zelfscansystemen en je stond regelmatig net zo lang of zelfs langer in de rij achter een idioot die niet begreep hoe het werkt.

C1000 doet aan afprijzingen, maar deze zijn handmatig. Doorgaans wordt ongeveer 25-35% van de prijs af gedaan, maar 50% komt ook voor. Let wel op; deze afprijzingen zijn niet altijd op producten die over datum dreigen te gaan, maar zijn soms alleen op de producten geplakt om de prijs overeen te laten komen met een aanbiedingsprijs elders in het schap.

C1000 heeft af en toe spaaracties, waarbij voor iedere besteding van ¤5 een sticker wordt gegeven. Tussen de 12 en 25 stickers maakt de spaarkaart vol en geeft recht op een product, korting of iets dergelijks. Gezien deze punten verder niks kosten zijn ze het proberen waard, maar wij geven zelden genoeg geld uit bij de winkel om een spaarkaart vol te krijgen. Ons totale boodschappenbudget is ¤130/mnd, en een spaarkaart betekent meestal in de buurt van 200-250 euro aan boodschappen. Dat kost 2 maanden om vol te krijgen, als we ál onze boodschappen bij C1000 doen.

Als laatste aanmerking op C1000 is dat hun broodafdeling consequent te weinig inslaat. Het brood is altijd al ver voor het middaguur op en wordt op z'n best mondjesmaat aangevuld, maar vaak helemaal niet.


Dirk (Digros/Dirk van den Broek/Bas van der Heijden)
Dirk is de nieuwe naam van alle winkels die voorheen Digros, Dirk van den Broek of bas van der Heijden heetten. Dirk is een goedkope supermarkt met zeer goede aanbiedingen, in lijn met C1000. Wat Dirk verschillend maakt van C1000 is een functionele broodafdeling en het hebben van bijzonder goedkope non-foodaanbiedingen. Echter, deze non-foodaanbiedingen zijn doorgaans extreem slechte kwaliteit. Over het algemeen is dit beter te vermijden, met uitzondering van dingen die moeilijk mis kunnen gaan zoals een blik grondverf voor twee euro (wow!) of een Simson fietsplakset voor ¤1,50.

Ook de food-aanbiedingen zijn vaak erg scherp en interessant. Het gaat meestal om merkloze zaken (vlees, groente) of huismerkartikelen, wat het extra interessant maakt. Ook zijn er een aantal 'langloop'-aanbiedingen, waarbij sommige artikelen twee weken lang een (kleine) korting krijgen. Deze langloopaanbiedingen zijn soms erg verwarrend, omdat ze vaak terugkomen waardoor het lijkt dat sommige producten permanent een lage prijs hebben, maar de volgende keer dat je langskomt is het toch duurder.

Dirk heeft vrijwel altijd afprijzingen op vlees en groente waarbij het doorgaans luxere artikelen of algemeen slechtverkopende zaken (bijv. schenkel en ossestaart) zijn. Ideaal voor een luxe diner met duur vlees en een zelfgemaakte soep.

Dirk gelooft iets meer in kassa's dan Aldi, maar je staat alsnog vaak in een flinke rij. Dit wordt verergerd door de vaak beperkte lengte van de rolband. De servicebalie biedt soms soelaas.


Hoogvliet
Koe-koe! Koe-koe! Hoogvliet! Hoogvliet!

Het eerste dat opvalt is dat Hoogvliet één van die winkels is met dansende en zingende poppen, onder andere bij de vlees- en melkafdeling. Kinderen kunnen er niet genoeg van krijgen. Onze lokale Hoogvliet heeft zelfs een kinderspeelhuis midden in de winkel. Wat? Waarom? Ik weet het niet, dit is een maffe winkel.

Hoogvliet is onze favoriete winkel. Het is een winkel met zeer goede prijsstelling van huis- en budgetmerk, een volledige selectie versafdelingen die goed worden aangevuld, zelfscankassa's in veel filialen, goede aanbiedingen, goede afprijzingen (50%-stickers!) en als vrijwel enige supermarkt een goed spaarpuntensysteem. Op de achterkant van iedere bon vind je minimaal twee spaarzegels, en met 12 spaarzegels krijg je een gratis product. Wat vaak best leuke dingen zijn. Deze week alleen al hebben we een spaarkaart vol (met sub-20 euro aan boodschappen - we doen een hoop kleine boodschappen omdat het dichtbij is), en krijgen we een gratis fles wasverzachter. Effectief 10% extra korting op alle boodschappen, en dit in een winkel waar de prijzen al erg goed zijn.

Om gebruik te maken van de zelfscankassa's moet je net als bij de AH een klantenkaart aanvragen, en deze is verplicht op naam. Ik heb zelf onzininformatie ingevuld (en dit maakt niks uit voor de werkzaamheid van de kaart), maar let erop dat je voorzichtig bent met dit soort spul. Er zijn verder geen kortingsacties of andere dingen die nuttig zijn voor jou aan deze kaart, dus de enige partij die profiteert van je persoonlijke informatie is Hoogvliet. Vul nooit je persoonlijke informatie in. Alternatief vind je vaak genoeg weggegooide of verloren klantenkaarten op de grond bij Hoogvliet - net als bij AH overigens.


Jumbo
Jumbo is een supermarkt die vroeger vrijwel helemaal op service gericht was (lees: duur), maar tegenwoordig doen ze mee als prijsvechter. Jumbo heeft van alle winkels de laagste A-merkprijzen en zeer goede budget/huismerkprijzen. De versafdelingen zien er leuk uit maar zijn prijstechnisch oninteressant. Het lijkt erop alsof de kaas/brood/vleesafdelingen geen echte versafdelingen zijn, want vrijwel alles is voorverpakt en er is weinig tot geen service. Voorraad is wel altijd goed.

De grote 'maar' aan Jumbo is dat ze effectief geen aanbiedingen hebben. Hun standaard-prijspeil is goed, maar hun aanbiedingen zijn waardeloos. 10 of 15% korting is het meeste wat je doorgaans krijgt, wat het nooit waard is. Effectief is Jumbo dus meestal (best veel) duurder dan de rest - ondanks dat ze in vergelijkende tests ongetwijfeld goedkoop uit de bus komen.

De tweede, kleinere 'maar' is Jumbo's laagste-prijsgarantie. Als een andere winkel een product goedkoper heeft, dan krijg je je product voor dezelfde prijs als die andere winkel mee. Maar... alleen het reguliere assortiment, geen aanbiedingen en alleen merkproducten. Basically: niks dus.

Deze twee dingen maken Jumbo het grote liegbeest van de supermarkten, wat ons betreft. Doen alsof je goedkoop, klantgericht en competitief bent maar eigenlijk zijn het holle marketinguitspraken. Dat maakt het des te vervelender dat alle C1000-winkels worden omgebouwd naar Jumbo.


Lidl
Als ik aan Lidl denk, dan denk ik aan groente en fruit. Yep, hun reclame is niet uit hun duim gezogen: ze zijn echt heel goed met groente en fruit. Met name in onze buurt, waar regelmatig groente uit kassen letterlijk 500 meter verderop in de schappen ligt. Verser en voordeliger dan de concurrentie in de meeste gevallen.

Buiten dat is Lidl grootendeels een Aldi-kopie. Het assortiment is niet heel goedkoop maar wel van doorgaans goede kwaliteit. Afprijzingen zijn zeldzaam. Net als Aldi zijn er regelmatig luxeartikelen voor goede prijzen te koop, wat het leuk maakt om eens iets nieuws uit te proberen.


Plus
Neem de reguliere prijs van een product en doe daar iets bij. Dat is het motto van Plus. Plus is min of meer de enige supermarkt die consistent hóge prijzen heeft ten opzichte van het prijspeil dat wij gewend zijn. Hoewel hier uitzonderingen op zijn, zijn er wat betreft de producten die wij kopen (voornamelijk basisingrediënten, vrijwel geen bereide producten) vrijwel geen goede prijzen bij Plus. Enige uitzondering, en de enige reden dat we af en toe naar deze supermarkt gaan, is het een spaarzaam aantal extra goede aanbiedingen die vaak apart worden aangeprijsd in hun folder.

Nouja, we gaan dan wel, maar vervolgens is dit vaak uitverkocht. Plus adverteert deze aanbiedingen dan ook als 'op=echt op', maar dat is zoals eerder gezegd 100% bullshit. Niemand doet z'n best om alsnog z'n recht te krijgen uiteraard, maar het is niet netjes om mensen op die manier naar de winkel te lokken. Dus als je deze aanbiedingen ziet: ga vroeg!

Naast aanbiedingen zijn de afprijzingen ook erg interessant. Afhankelijk van de vestiging en de stand van Jupiter (ofzo) hebben ze 25% en 50%-kortingsstickers op afgeprijsde artikelen. Zeker in het geval van vlees is dit bijzonder interessant; op die manier kunnen we nog eens een varkensoester of kogelbiefstuk eten zonder over budget te gaan.


Minder bezochte winkels

En dan nu een aantal opmerkingen over de winkels waar we wel eens komen, maar waar we geen algemene uitspraken over kunnen doen.


Coop
Als kleinste inkoopverband is Coop prijstechnisch niet zo boeiend. De winkels zijn echt ingericht als buurtwinkel: knus en klein, met de bare essentials qua assortiment. Afprijzingen zijn extreem zeldzaam, of we komen er te weinig om ze te zien. Niet een winkel waarvoor we gaan fietsen, zeker omdat hij ook ruim 10km van ons af zit.


Deen
Een winkel in de buurt van mijn ouders waar ik wel eens kom. Zo op het eerste gezicht is Deen één van vele Superunie-supermarkten met een uitgebreid assortiment, maar weinig liefde voor versafdelingen. De enige keer dat ik er voor een groente-aanbieding langs ben geweest liep ik 5 minuten door de winkel voordat ik doorhad dat de gehele groenteafdeling één mini-eiland van 2 vierkante meter was.


Dekamarkt
Dit is de naam voor Dirk in Noord-Holland. Vrijwel identieke layout als Dirk, vrijwel dezelfde aanbiedingen.


Emté
Op bijna 20km afstand van ons, ik ben er maar één keer geweest. Erg dure servicegerichte winkel. Heel erg gericht op A-merk en vers.


Makro en Sligro (Ven)
Winkels waar je officiëel alleen als bedrijf mag kopen, maar veel mensen in Nederland hebben puur en alleen een KvK-nummer om te winkelen bij Makro en Sligro. Vroeger was dat ook leuk: je kon in bulk kopen, en kreeg dan vaak goede kortingen ten opzichte van de normale winkelprijs. Tegenwoordig is dat helaas anders, en is met name Makro zelfs met hun aanbiedingen altijd wel duurder dan de supermarkten die kleinere hoeveelheden verkopen. En ja, dit komt onder andere omdat andere inkoopunies vaak aanbiedingen met verlies verkopen.

Ik heb er wel eens wat klein spul gekocht, maar het is voornamelijk een leuk attractiepark om doorheen te lopen. Gigantische verpakkingen snoep, torenhoge stellages met voedingswaren, gigantische zakken friet in de standaardvorm van een vriezer, het is geweldig om te zien.

Makro heeft regelmatig non-foodaanbiedingen die wel interessant zijn. Wij hebben er echter geen noodzaak voor, dus we komen er nooit.


MCD Supermarkt
Nog een kleine buurtsuper. Twee keer ben ik er geweest, en het viel vooral op dat ze moeite leken te hebben met het verkopen van de kleine hoeveelheid verse spullen die er waren. Veel afgeprijsd, veel in slechte staat. Vergeleken met Coop (enige echte directe concurrent) betere prijzen en marginaal interessante aanbiedingen.


Nettomarkt
Er is er maar één, maar hij zit in de buurt dus ik neem hem mee in het verhaal. Een vrij grote (ongeveer net zo groot als AH XL) supermarkt midden in Rotterdam met een uitgebreid en opvallend divers assortiment, inclusief wat vreemde toko/turkse producten. Verder betrekken ze veel producten uit de Coop-inkoopunie (Boon Beheer). Vooral een leuke winkel om eens door te lopen als je in de buurt bent, maar niet iets waar je voor de prijs hoeft te winkelen.


Sahan supermarkt
Een Turkse supermarkt, maar wel eentje die wat beter z'n best doet om te lijken op een Nederlandse supermarkt. Brug tussen twee culturen. Als je in de buurt van Den Haag of Rotterdam woont raad ik sterk aan om regelmatig door dit soort winkels te struinen, want ze hebben vaak goed, goedkoop en vers vlees, goede groente en een hoop interessante andere producten. Tegenwoordig accepteren ze ook vrijwel allemaal pin, wat vroeger wel anders was. Sahan in het bijzonder heeft hele goede vleesprijzen, vaak gelijk aan of onder supermarktaanbiedingen, maar dan vers en niet uit Argentinië ingevlogen.


Vomar
Als laatste nog een Noord-Hollandse supermarkt, de Vomar. Ook bij mijn ouders in de buurt. Hele goede supermarkt met ruim aanbod, goede versafdelingen, goede aanbiedingen en een prettige sfeer. Als ik in Noord-Holland had gewoond was dit waarschijnlijk het equivalent van de C1000 geweest.


Tot slot

Dit is vooral een blog om eens wat tips&trucs voor koopjesjagers online te zetten, samen met wat algemene indrukken van supermarkten. Dit zijn uiteraard onze indrukken, de meesten na een jaar of 5-7 ervaring te hebben met die specifieke winkels. Ben je het ergens niet mee eens of hebben we wat gemist? Ik hoor het graag!

Deels inspiratie voor deze blogpost is het topic Wat geef jij uit aan de maandelijkse boodschappen?. Interessant om door te lezen, ook als het je niet kan boeien of je een tientje meer of minder uitgeeft.

... en nu is Twitter ook alweer nutteloos?

Door mux op dinsdag 28 oktober 2014 10:27 - Reacties (41)
Categorie: Filosofisch gezwam, Views: 6.464

Ik gebruik diensten op het internet min of meer om lijstjes bij te houden van dingen die ik wil zien, doen of maken. Moderne sociale media begon min of meer ook met die insteek: Hyves en Myspace was een chronologische lijst van bullshit die andere mensen vertelden. Nu zijn Facebook en Twitter vergelijkbare lijsten. Af en toe kijk je ernaar en ga je de lijst door. Maar er is van alles aan het veranderen wat het nut van deze lijsten sterk reduceert

Ik ben een ontzettende controlfreak op mijn digitale goederen. En niet zonder reden: keer op keer merk ik dat wanneer iemand anders voor mij probeert te besluiten 'wat goed voor mij is', dat hij het helemaal fout doet. Uitstekend voorbeeld is Tweakers.net zelf. Na de laatste redesign heb ik het opgegeven om te klagen bij de devvers zelf en heb ik het heft in eigen hand genomen. Dit is hoe Tweakers er voor mij uitziet:

http://tweakers.net/ext/f/r8flzmxbN2yo81uYYgg3ZhiP/full.png

Niks anders dan een lijst van nieuwsberichten in het midden, de tracker (zonder onnodige extra whitespace bovenaan) links met alle rubrieken die ik wil en niks meer. Geen afleidende rommel aan de rechterkant, geen dramatisch slecht gekozen slogan of logo bovenaan, niks wat ik niet wil. En ik weet exact wat ik wil, want ik kom hier al 7 jaar en heb letterlijk nog nooit op Jobs geklikt, noch op ieder ander stuk afleiding op de pagina. Vergelijk dit met wat de devs willen dat je ziet, en je begrijpt meteen waarom ik maar zelf aan de slag ben geweest:

http://tweakers.net/ext/f/6EpuSqYsGnp7FeZBxLGTDsLW/full.png

Dit is een HD-scherm, ongeveer de standaard op het moment. Op mijn HD-scherm krijg ik maar liefst 6 nieuwsbericht-headlines te zien. Niet hele nieuwsberichten, alleen 6 regeltjes tekst. De rest van het scherm wordt opgenomen door >90% whitespace, een advertentie waar ik gegarandeerd nooit op zou klikken, hoopjes plaatjes die niks anders doen dan afleiding veroorzaken en hoopjes andere onnodige, ongebruikte beeldelementen.

Hetzelfde heb ik gedaan met Youtube. Met behulp van de nodige browser plug-ins - Stylebot, Subscription Grid, Youtube Ratings Preview, Ghostery, Noscript, Adblock Plus - zie en laad ik alleen wat ik wil zien en niks meer. Geweldig voor een site waar ik toch best een aardig deel van m'n kostbare vrije tijd doorbreng.

En dan is er Twitter. Twitter is een hele lange tijd min of meer het ideale lijstjesplatform geweest. Je kunt er als consument van informatie jezelf abonneren op een chronologische lijst van korte berichten van mensen die je interessant vindt. Chronologisch en jezelf abonneren zijn hier de sleutelwoorden. Volledige controle over wat je ziet, logische volgorde, niks meer en niks minder.

De layout is ook superclean. Een plek om nieuwe berichten te typen, je tijdlijn en een paar knoppen bovenaan die weinig ruimte innemen en allemaal een nuttige functie hebben.

Maar dit is blijkbaar veranderd. Ik maak weinig gebruik van Twitter en sociale media in het algemeen, maar de laatste paar keer dat ik in de afgelopen maand op Twitter was gekomen - omdat ik wilde weten wat iemand te zeggen had of wat er aan de hand was met een bepaalde hashtag - kreeg ik niet te zien wat ik verwachtte. En dit gebeurde ook in mijn eigen tijdlijn. Dingen worden uit chronologische volgorde gepresenteerd. Er zijn tweets in mijn tijdlijn die zomaar tussendoor, in een andere lettergrootte, worden gepresenteerd. En wat zie ik nu? Ik ben geabonneerd op 1Louder apps? Dat heb ik nooit gedaan? Kan Tweetcaster mij nu automatisch abonneren op random mensen puur omdat ik de app heb geïnstalleerd?

Nope. Da's het einde van Twitter voor mij. Als ik de berichten niet in een logische volgorde meer binnenkrijg en niet kan vertrouwen op het 'lijstje', dan heb ik er niks aan. Het maakt me niet uit als dit maar ééns in de honderd of van mijn part ééns in de miljoen tweets voorkomt. Als het vertrouwen is gebroken kan ik er niet meer mee werken. En het is al helemaal onacceptabel dat ik zomaar zonder toestemming word geabonneerd op iemand waar ik geen interesse in heb.

Ik gebruik deze lijstjes zodat ik ze zelf niet meer hoef bij te houden. Ik heb Youtube subscriptions zodat ik zelf niet naar de 50+ kanalen hoef te surfen om te kijken of er nieuwe content is. Ik gebruik Tweakers graag om te converseren met andere mensen en technieuws te lezen en maak blij gebruik van de MyReact-feature om bij te houden in welk van de 1666 topics waar ik in heb gereageerd activiteit is. Als hier buiten mijn controle om in wordt gefilterd en herordend moet ik alsnog handmatig alles elke keer langsgaan om te kijken of het mijn aandacht vereist. Dat is geen doen.

Analyse van de Wereldprijs-kandidaten in 2014

Door mux op zondag 12 oktober 2014 15:16 - Reacties (8)
Categorie: -, Views: 2.038

Gisteren heb ik een bezoekje gebracht aan het evenement 'Morgen Vandaag' van de ASN Bank. Dit is een jaarlijks evenement dat vroeger 'dag van het duurzaam ondernemen' heette. Op dit evenement waren gedurende de dag allerlei praatjes en debatten over alle aspecten van duurzaam ondernemen. Maar wat mij vooral interesseerde waren de presentaties die de Wereldprijs-deelnemers van dit jaar gaven

Zoals jullie wellicht nog weten van mijn deelname is de Wereldprijs een meertrapsraket: heel veel deelnemers kunnen inschrijven, worden gekozen met een populariteitswedstrijd via internetstemmen en de schifting die overblijft neemt het tegen elkaar op in twee opvolgende eliminatierondes. De winnaar wint ¤10.000.

Er zijn vier wereldprijzen, één voor elk 'thema'. Ik heb alleen de pitches van het thema Duurzame energie/natuur/milieu gezien en gezien op de dag zelf erg weinig gelegenheid was voor in-depth feedback dacht ik dat een blog een beter idee was. Dus, hier zijn mijn gedachten over de vier projecten:


Project 1: Festipi



Festipi is een concept voor 'groene' festivaltenten. Ik ben zelf niet zo bekend met de details van festivals, maar het schijnt dat mensen daar graag in een tentje zitten. Na afloop van de evenementen laten een hoop mensen hun - dan inmiddels kapotte - tentje en troep achter en het wordt één groot zootje. Festipi is volgens de bedenker een oplossing hiervoor: het is een tipi - geen koepeltent of andere vorm - met zonnecellen om je telefoon op te laden. Doordat de tent zo 'cool' is (en waarschijnlijker: omdat de richtprijs ca. 500 euro is) zouden de gebruikers van de tent er niet over denken om deze tent achter te laten op het terrein.


Technisch commentaar
De Festipi is allereerst géén oplossing voor het probleem dat wordt genoemd. Een afvalprobleem los je niet op door decommoditization. Commoditization is de Engelse term voor het proces waarbij producten zó goedkoop en wijdverbreid worden dat ze geen waarde meer hebben anders dan hun gebruikswaarde. Dit in tegenstelling tot luxegoederen, die naast hun gebruikswaarde ook een toegevoegde waarde hebben. Vers fruit is een commodity, gesneden en gekoeld fruit is een luxegoed. Decommoditization is het proberen om dit proces omgekeerd te laten plaatsvinden. Een goed voorbeeld van decommoditization is de invoering van statiegeld op plastic flessen.

Door een dure (en duurzame) tent met zonnecellen erop geplakt te maken los je niet het probleem op dat een commodity (goedkope koepeltentjes) een afvalprobleem veroorzaakt. Je luxegoed wordt per definitie alleen aan de top van de markt verkocht, aan mensen die sowieso al veel geld te besteden hebben en sowieso een tent zouden kopen op herbruikbaarheid. Als je doel écht is om het afvalprobleem op te lossen moet je juist proberen zoveel mogelijk overlap te vinden met juist die markt voor goedkope tentjes.

http://www.wanttoknow.nl/wp-content/uploads/Loesje-statiegeld-valuta.jpg

Een ander probleem heb ik met de zinsnede dat zonnecellen op de tent per definitie beter zijn voor het opladen van je mobiele telefoon dan grijze stroom aan een oplaadpunt, en dat er onnodige grondstoffen worden verspild door tentjes na éénmalig gebruik weg te gooien. Laten we beginnen met zonnecellen.

Zonnepanelen kosten aardig wat energie om te maken. Volgens de USDoE ongeveer 120kWh/m2*. Het is niet echt duidelijk wat voor zonnecellen ze van plan zijn om te gebruiken, maar laten we aannemen dat ze in ieder geval genoeg vermogen willen hebben om met ongunstige plaatsing en weersomstandigheden (ca 25% opbrengst tov ideaal) in staat willen zijn om twee telefoons op te laden per dag. Twee telefoons is 20Wh benodigde energie, dus ze hebben ca 30Wp aan geïnstalleerde panelen nodig. Dat is met de huidige paneeltechniek zo'n 0,19m2. Dit paneel kost puur aan silicium, zonder glas, zonder de rest van de elektronica die nodig is om een lader te maken, zonder de li-ion bufferbatterij, 22.8kWh om te produceren. Om dit paneel energieneutraal te laten zijn moet je 1140 dagen doorbrengen op een festivalterrein én daadwerkelijk iedere dag 20Wh opladen. Maar ook voor pariteit in CO2-uitstoot ten opzichte van laden met grijze energie heb je honderden dagen gebruik nodig om dit daadwerkelijk positief te maken voor het milieu. Anders ben je júist het milieu aan het tegenwerken en ben je de zoveelste idealist die denkt iets goed te doen, maar eigenlijk iets heel erg slechts doet. Indien je geïnteresseerd bent in meer achtergrond achter dit soort berekeningen: google naar EROEI (energy return on energy invested).

De andere tendentieuze uitspraak is dat grondstoffen worden verspild door het achterlaten van gebruikte/kapotte tentjes. Ja, dit is natuurlijk ondubbelzinnig waar. Maar de energie- en grondstofinvestering die gaat zitten in het nylon waarvan die tent is gemaakt is heel erg klein. Vergelijk dit met de bekende uitspraak dat het efficiënter is om iedere dag koffie uit een plastic bekertje te drinken dan om je hele leven lang maar één mok van keramiek te gebruiken. Dit heeft met twee dingen te maken:
  • Plastics worden gemaakt met een grootendeels exotherm proces, er is met andere woorden erg weinig energie nodig om olie en andere grondstoffen te verwerken tot plastics
  • Plastics zijn extreem lichtgewicht. Een gehele koepeltent kan worden gemaakt uit het equivalent van 4 colaflessen aan plastic.
  • Plastics verbranden bijzonder goed in afvalverbrandingscentrales, waarbij deze hitte-energie tegenwoordig vrijwel overal wordt omgezet in elektriciteit.
  • De alternatieven - katoen, bamboe, natuurlijke vezels - zijn mede door het grotere benodigde gewicht en de manier waarop het wordt verbouwd vaak veel directer schadelijk voor het milieu.
Als je life-cycle analyses gaat doen komen kunststoffen vaak heel erg gunstig uit de bus, ondanks dat ze van olie worden gemaakt en ondanks dat ze slecht afbreekbaar zijn in de natuur.

http://ecoadvice.stanford.edu/images/coffee_graph.png

Dit neemt niet weg dat er nog steeds een groot afvalprobleem is. Echter, de reden dat ik dit zeg is omdat er een technische onjuistheid zit in de aanname dat het 'heel slecht' is om een kunststof product na één gebruik weg te gooien. Indien het product niet in de natuur maar in de reguliere afvalstromen terecht komt is het helemaal niet zo slecht.

*Berekeningen zijn niet nauwkeurig en gebaseerd op ietwat verouderde getallen, maar ruwweg correct als snelle schatting.


Een betere oplossing
Statiegeld op tentjes. Laat mensen 20 euro betalen om op het festivalterrein te mogen staan, en geef ze het geld terug als ze hun tentje netjes meenemen of in de daarvoor bestemde afvalbakken deponeren. Dit is een orthogonale oplossing voor het afvalprobleem. Ook is dit geen nieuw idee.


Het product an sich
Hoezeer ik ook allerlei kritisch commentaar heb op de technische kant van het verhaal: de festipi ziet er wat mij betreft uit als een superhippe festivaltent en iets dat zeker zal aanslaan. Ik vind hem leuk, en veel aantrekkelijker dan de paar koepeltentjes waar ik in mijn leven in heb moeten slapen. De prijs is wat mij betreft ook prima voor een luxe tent. Er zijn tenten van bekende merken die nog veel duurder zijn, en als het comfort goed is en de tent goed wasbaar en herbruikbaar is zou ik geen problemen hebben met de prijs. Ik ben niet meer 18 en arm, als ik festivalganger was zou ik graag willen investeren in iets zoals dit.

Ook de marketing is goed in orde. Hun facebookpagina ziet er gelikt uit, er is voldoende communicatie, de pitch was prima in orde en de ondernemers hebben allebei duidelijk verstand van festivals. Het product is getest.

Ik zie deze tipi's wel zitten. Niet vanuit milieu-aspect, maar gewoon als product.


Project 2: Healthy Seas


Het project Healthy Seas - van visnet tot badpak is één van die projecten die probeert om het oplossen van een probleem te bekostigen met hippe producten die voortvloeien uit dat probleem. We hebben dit bijvoorbeeld eerder gezien met de Rag-bag waar men afvalkleding en lappen verwerkt tot hippe tasjes, en dit laat doen door dames die anders in 'sweatshops' moeten werken in India enz. Healthy Seas probeert ruwweg hetzelfde, maar wil het probleem oplossen dat er een hoop visnetten in de zee worden gedumpt of verloren na gebruik en voor een hoop problemen zorgen voor het waterleven. Met behulp van vrijwillige duikers halen ze deze netten uit de zee en maken van het nylon hippe kleding.


Technisch commentaar
Hoewel je zou kunnen zeggen dat dit project ook niet echt heel goed z'n best doet om het probleem zo effectief mogelijk op te lossen, is dit technisch best in orde. Nylon is in essentie >90% recyclebaar tot kleding, ook wanneer het beschadigd of vervuild is. Ook is de supply chain in principe getest; ze zeggen 30 ton aan visnetten te hebben 'opgevist', wat in de orde-grootte is die ze nodig hebben. Door het gebruik van vrijwillige duikers (wat een prima workforce is; deze mensen betekenen onder andere ook een hele hoop voor honderden wetenschappelijke experimenten en zijn bijzonder gewillig om mee te doen aan dit soort spul) houden ze de kosten van de grondstoffen laag. Doordat op kleding ongelooflijk belachelijke marges zitten (>95%) kan een deel van de opbrengst ongetwijfeld terugvloeien naar hun idealistische doelen.

De problemen die dit project heeft zijn vooral in het vinden van een retailketen die hun producten wil voeren. Ik denk dat dit probleem tweeledig is: a) ze hebben nog niet genoeg diversiteit aan producten en b) hun prijzen zijn te hoog voor retail. Let wel: kledingzaken kopen kleding in voor een fractie van de verkoopprijs. Een paar sokken van ¤5 kost misschien ¤1 om in te kopen. Als je in retailketens wilt verschijnen moet je bereid zijn flinterdunne marges op je eigen product te hanteren.

Ik denk dat ze beter kunnen proberen om heftig te investeren in marketing en hun producten beter via online e-tailers te verkopen. Deze hanteren aanzienlijk lagere marges en geven meer ruimte voor kwalitatief betere, duurdere producten.

Daarnaast zou ik sterk aanraden om het bedrijf om te vormen tot goed doel met winstoogmerk (ja, dit bestaat) zodat het ondernemerschap zich geheel kan richten op het maximaliseren van het geld dat kan gaan naar het recoupereren van visnetten uit de zee, en het bedrijf ook donaties kan accepteren en hierin wordt getoetst. Zo kunnen potentiële donateurs precies zien hoe effectief hun idealen daadwerkelijk worden aangepakt.


Het product an sich
Momenteel is hun eerste product sokken. 30% gerecycled nylon, 70% biokatoen. Ongetwijfeld prima sokken. Kan niet veel mee misgaan. Ik draag persoonlijk liever 100% katoen.

Als puur bedrijf denk ik dat Healthy Seas veel problemen gaat hebben om groot te worden. Als goed doel denk ik dat ze een betere kans hebben. Hoe dan ook lijken ze oprecht met hun doel bezig te zijn en is dit een team dat de wereldprijs goed zal kunnen gebruiken.


Project 3: Dutch Solar Cycle

http://voordewereldvanmorgen.nl/Render/Upload/Roy_Ensinkf_fotografie_6_W413_H226_CRCenter95.jpg
Dit project zet zich in om een elektrische fiets te maken die zichzelf kan opladen met een zonnepaneel dat - in de wielen wordt gemonteerd. Hiermee wil het team meedoen aan The Sun Trip, een fietstocht van 7000km op zonne-energie. Deze fiets noemen ze 'S-Bike'.


Technisch commentaar
Oef, man, waar te beginnen. Dit lijkt helaas weer de zoveelste Solar Roadways. Zouden ze hier hun idee vandaan hebben?

Even wat context: Solar Roadways was een vrij populaire Kickstarter/Indiegogo-campagne van een bedrijf dat beweerde het gouden ei te hebben gevonden: zonnepanelen in wegen. Want er zijn zoveel wegen, als we al die wegen ombouwen naar zonnepanelen waar je op rijdt, kunnen we ontzettend veel energie opwekken. En we maken de zonnepanelen intelligent met allemaal sensoren en LEDs. Geweldig toch?

http://i.vimeocdn.com/video/276883926_640.jpg

Klinkt cool, totdat je bedenkt dat het véél goedkoper en technisch beter is om asfalt voor de weg te gebruiken en daarnaast gewone zonnepanelen. De zonnepanelen op de weg worden constant beschaduwd, hebben een ongunstige oriëntatie ten opzichte van de zon, worden heet, vervormen, worden vies en slijten, etc. etc. Waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Hetzelfde geldt voor DSC. Ze pretenderen 'nederland opnieuw op de kaart te willen zetten als innovatief, duurzaamheid gericht en beste fietsland ter wereld'. Met een rechtopfiets. Met zonnepanelen in het wiel.....

Ik neem aan dat het winnen van The Sun Trip het doel is van dit team. Waarom zou je meedoen als je niet wilt winnen? Laten we eens kijken wat het doel is van The Sun Trip:
In addition to being an amazing adventure by itself, The Sun Trip offers two categories of optional challenges:

Solar Race : this challenge will reward the participant or the duo who gets to Astana the fastest using only solar (and leg!) energy.

Solar Adventure Sun Tripper : awarded by a jury composed by former participants and other notable people, this challenge will reward the adventurers that will best embody the values and spirit of the Sun Trip, living a complete adventure.

Public Choice Award : just as in the first edition, the public will vote for their favorites through the official Sun Trip 2015 blog.
De eisen voor de fiets zijn: niet breder dan 1 meter, minimaal 100Wp en maximaal 500Wp aan zonnepanelen, maximaal 3 wielen + 2 wielen aanhanger. Er mag maximaal 1100Wh aan batterijen worden meegezeuld. Alle energie voor het fietsen moet van zonne-energie en trapkracht komen. Er mag maximaal 45km/h gefietst worden op elektrische ondersteuning.

Dit is een solved problem. Dit bestaat al. Koop een e-WAW en plak hier 500Wp aan thin film zonnepanelen op. Deze fiets gaat met gemak 45km/h op alleen al de elektrische ondersteuning, die beperkt is tot 250W. Oh hé... iemand heeft exact dit al gedaan.

http://thesuntrip.com/wp-content/uploads/2013/04/1.Velo-Mobile-1024x768.jpg

Deze fiets is 2 jaar geleden in elkaar geknutseld voor de vorige editie van The Sun Trip en was ruim 2x zo snel als de eerstvolgende deelnemer. Maar hij ging te snel en werd daarom gediskwalificeerd. Op het moment dat hij met 65km/h door een tunnel ging, was hij bovendien volledig op menskracht aan het fietsen.

Het Dutch Solar Cycle-team bouwt dus nu een fiets die:
  • Anaerodynamisch is, totaal niet innoveert op het fietsdeel
  • Zonnepanelen heeft die 90 graden verkeerd geörienteerd zijn
  • Zonnepanelen heeft die onnodig extra onafgeveerd gewicht toevoegen wat het comfort vermindert
  • Het onafgeveerde gewicht zorgt ook voor een grotere kans op lekken
  • De zonnepanelen moeten door inefficiënte, slijtgevoelige en onbetrouwbare glijcontacten hun energie overbrengen naar het frame
  • De zonnepanelen worden continu anders georienteerd, wat het moeilijk maakt voor een MPPT om ze efficiënt te kunnen gebruiken
  • De zonnepanelen worden continu deels beschaduwd door andere delen van de fiets, zoals de voorvork
  • De zonnepanelen zijn fragiel maar zitten desondanks op een slecht beschermde plek op de fiets
  • De zonnepanelen worden snel vies
  • De zonnepanelen worden continu blootgesteld aan de vrij significante vervormingen in spaken en wiel.
  • Het toegevoegde gewicht zorgt voor extra weerstand
Ik weet ook niet of ze met dit concept überhaupt voldoen aan de eisen van TST. Er wordt vereist dat minimaal 100Wp aan geïnstalleerd vermogen op de fiets zichtbaar is. Door de oriëntatie van de zonnepanelen is op ieder moment maar één zijde van het wiel energie aan het opwekken, dus als jury zou ik geen genoegen nemen met de stelling dat zonnepanelen aan beide kanten tellen voor het geïnstalleerd vermogen. Het bruikbaar oppervlak van een 28"-wiel is een donut-vorm van 280mm 'dikte' en een binnencirkeldiameter van 50mm. Dat geeft een oppervlak van zo'n 0,25m2 per wiel, of een halve vierkante meter totaal. Bovendien moeten de cellen ongunstig op deze 'donut' geplakt worden, waardoor je packing factor waarschijnlijk niet eens 0,75 is. Met zo weinig oppervlak haal je alleen met de beste polykristallijne of multi-junction (space-grade) panelen de 100Wp. En om eerlijk te zijn zou ik vanwege bovenstaande problemen in de praktijk juist thin film gebruiken in een duurzame oplossing. Daarmee haal je de 50Wp niet eens.

Er is bovendien nog géén werkend model gemaakt en geen technische kennis in het team om de (significante hoeveelheid!) vereiste elektronica te ontwerpen. Wellicht dat ze met off the shelf spul willen werken, maar ik verwacht beter van TU-studenten.

Naast deze fiets is een verder doel van het team om mensen te wijzen op de breed aanwezige mogelijkheid van embedded solar in allerlei producten, niet alleen fietsen maar ook bijvoorbeeld persoonlijke elektronica (telefoons, laptops met zonnecellen die de accu opladen). Dit is een twijfelachtig statement om dezelfde redenen als die ik gaf bij de Festipi. Het is onwaarschijnlijk dat embedded solar een betere oplossing is dan het opladen met een even dure maar vééééééél efficiëntere vaste zonnepaneelinstallatie op je huis. Er zijn nichetoepassingen voor embedded solar en ik zou zelfs zeggen dat zonnepanelen in je wiel best een toepassing kunnen hebben in sommige situaties, maar niet voor algemeen gebruik.

Daarnaast wil DSC dat dit soort fietsen op de Nederlandse markt komen als 'innovatief' product. Ze hebben op geen enkele manier gedemonstreerd dat ze de technische problemen met zo'n systeem kunnen oplossen of dat dit de meerprijs van zo'n fiets waard is.


Project 4: C2O neutrpaal cmement kakmen uti etbonpuin

's Werelds slechtst geschreven pitch vinden wij op het project CO2-neutraal cement maken uit betonpuin. Kom op mensen, kijk je teksten na.

http://voordewereldvanmorgen.nl/Upload/DSCF2630.JPG

Dit is een project van consultancybedrijf, SCC B.V. te Oss, die een inmiddels aan alle kanten dichtgepatenteerd apparaat heeft gemaakt, de 'SlimBreker', die betonpuin kan opbreken tot zijn onderdelen, soort van. Normaal betonpuin wordt vrij grof opgebroken en is als afvalproduct alleen bruikbaar als ruw verhardingsmiddel voor wegen. Door het puin fijner te kunnen breken kan het zand en naar eigen zeggen ook een flink deel van het cement hieruit worden teruggewonnen.

Beton wordt gemaakt uit drie bestanddelen: zand (voornamelijk SiOx), een vulmiddel zoals grind of stenen en cement. Cement is de 'magie' in beton: wanneer beton 'droogt', droogt het niet alleen, maar het cement vormt met behulp van water chemische verbindingen met het vulmiddel waardoor het zo hard wordt als.. nouja, beton. Zonder deze verbindingen zou het gewoon een droog hoopje zand en stenen zijn. Wanneer beton eenmaal gegoten en gehard is kun je de bestanddelen hier niet meer uit halen, want het cement heeft chemisch gereageerd met de rest en is fysiek een andere stof geworden (cementsteen).

Het idee van de SlimBreker is dat je een deel van het betonpuin zó goed kunt opbreken dat het puin dat tot voor kort 100% afval was, nu weer deels kan worden gebruikt in de productie van nieuw beton. Dit is erg handig, want op die manier is minder transport nodig (je hoeft minder nieuwe bestanddelen met de vrachtwagen naar een bouwplaats te brengen - immers, waar gebouwen worden afgebroken wordt waarschijnlijk in no-time weer een nieuw bouwsel van beton neergezet) en de kosten zijn lager.

Daarnaast is de SlimBreker zuiniger in het gebruik dan conventionele brekers. Hier schijnen onafhankelijke rapporten over te bestaan.


Technisch commentaar
Als de SlimBreker doet wat er wordt gezegd wat hij doet, zie ik niet waarom dit project meedoet aan VDWVM. CO2-uitstoot bij cementproductie is een gigantisch milieuprobleem en alles wat hier meetbaar, goedkoop en breed inzetbaar aan gedaan kan worden zal in no-time de standaard worden in de bouwwereld. Bovendien zie ik niet hoe ¤10.000 dit bedrijf kan helpen. Ik zie liever de ¤10.000 naar een kleinschaliger project gaan dat meer profijt heeft van dit bedrag. Voor SCC B.V. is dit chump change.

Daarnaast is er niet echt veel nuttig publiek bij de ASN Bank te vinden. Wellicht willen ze een ingang vinden bij de bank zelf, kijken of de ASN hierin wil investeren ofzo?

Hoe dan ook, voor wat betreft de techniek: waarschijnlijk klopt het wel wat ze zeggen. Nouja, het is onzin dat ze CO2-neutraal cement kunnen maken. Dat is chemisch gezien onmogelijk. De manier waarop ze dit sluitend maken is door te zeggen dat de (gigantische hoeveelheid) energie die nodig is om cementsteen terug te reduceren naar bruikbaar cement, wordt gegenereerd door biobrandstoffen. Whatever. Zo kan iedereen alles eco maken. Maar het is niet nodig om dit soort claims te maken; er zit duidelijk solide technische kennis achter het product en het is vanuit mijn beperkte kennis van civiele techniek en betontechniek zeer aannemelijk dat de SlimBreker theoretisch kan doen wat er wordt gezegd.

Oudere betontechnieken lieten inderdaad vrij veel ongebruikt cement in het beton zitten, omdat ze expres 'te weinig' water toevoegden aan het cement. Dit zorgt voor een stijver, doch minder taai beton. Tegenwoordig is dit niet meer het geval; moderne civiele techniek maakt gebruik van beton waarin altijd 100% van het cement gereageerd heeft. Cement is het duurste bestanddeel van beton, hier is veel te besparen. Desalniettemin: vrijwel alles wat in de wereld uit beton is gemaakt is met oudere, cementverspillende technieken gedaan en hier kan zeker nuttig cement worden herwonnen.

Dit project heeft ongetwijfeld de grootste ecologische impact als het daadwerkelijk doet wat ze beloven. Maar ik vind het project niet binnen de Wereldprijs passen en ik denk dat SCC B.V. zelf ook niet zoveel te winnen heeft met de tijd die ze erin investeren. Ik zou ze sterk aanbevelen om gewoon eens met AgentschapNL te spreken over een innovatiesubsidie of over een RAAK-subsidie samen met een paar aannemers of sloopbedrijven. SCC doet zo te zien al mee met Climate-KIC (de europese subsidiepot/denktank hiervoor) en MVA Nederland.


Conclusie

Het was een interessante middag met interessante projecten. Het meest passend binnen de wereldprijs en het meest sympathiek was wat mij betreft Healthy Seas. Puur op basis van ecologische impact was SCC B.V. het meest imposant. De Festipi is een mooi product dat het zeker goed zal doen op de markt, maar waarover ik twijfel over de werkelijke ecologische impact als je echt in detail gaat treden. De zonnefiets is niks dan een bron van frustratie voor mij.

Recumbent & velomobile FAQ

Door mux op donderdag 18 september 2014 09:51 - Reacties (14)
Categorie: Fietstechniek, Views: 2.421

I have recently gotten quite some questions - both from people on the streets and on the internet - about my bicycles. I've gotten a surprising amount of questions from foreign readers - that's why this blog is in English. I mostly use recumbent bicycles and my daily driver is an Alleweder velomobile. Here's all you need to know about (my) recumbent bikes

http://tweakers.net/ext/f/7JieJS9GmMaBGhtJIA6f6x2g/full.jpg

Q: Why recumbent?

A: A better question would be: why do people ride upright bicycles? What is the advantage of having more wind resistance, poorer vision and lower speed for the same effort? It just seems daft.

Of course, there are important reasons why only few people ride recumbents:
  • The first, and most widely publicized one, is because the UCI (international cycling union) at the start of the 20th century banned recumbent bicycles from all major sporting events. This meant recumbents got a bad rap (they 'cheated' by being better and/or they were 'dangerous' because they went so fast) and anyone aspiring to ever take part in a competition wouldn't be able to enter on a recumbent.
  • The second big reason is because most recumbents after the '70s haven't been built for practical use, but more for either long-distance traveling or sport. Like many upright sports bicycles, it's rare to find popular recumbents with practical, upright-bike-like cargo capabilities or even something as simple as a bike stand.
  • The last reason, which is simply a consequence of the niche-ness of recumbents, is that it's a foreign, weird looking device. People often feel embarrassed in their first hours or days on a recumbent. It's different, you have to get used to that and many people (think they) can't.
As for positive reasons why recumbents are a good idea:
  • They are much more comfortable to the butt, back and neck. Like, 100x better. I am not exaggerating. It's a positive delight to ride recumbents for hundreds of kilometers on end. The only thing holding you back is your legs and possibly your bladder.
  • Vision is much, much better. (see question about vision)
  • You go faster and/or require less effort to move and/or can lug along more stuff
Q: Why do you ride a velomobile?

A: For me, a combination of cost and environment. Most people of my age and beyond tend to have at least one car in their household. This is both expensive and, more importantly, I am pretty critical about the environmental and societal impact of cars. This is not the place to rant, but:
  • Cars sit around doing nothing >95% of the time. Not just that, they require prime real estate to do that. It's one of the most wasteful purchases in terms of utilization factor.
  • Cars have the lowest transportation mass efficiency of any vehicle; a car routinely weighs an order of magnitude more than its payload. Compare this to aircraft (about 0.7-2 times as much payload as vehicle weight) or bikes (5-10 times as much payload as vehicle weight) and it's clear how wasteful this kind of design is.
  • Cars have relatively poor energy efficiency. Internal combustion engine powered cars use about 300-700Wh/km to move around at an average speed of about 60km/h. Even the best electric cars around use much more than 100Wh/km. Bikes, even when powered with the grossly inefficient motor that is human muscles, weigh in at - at most - a couple Wh/km. Orders of magnitude better.
  • Cars require incredible amounts of infrastructure to work: hundreds of square kilometers of roads, buffer zones, sound walls, associated infrastructure. Bikes require much less infrastructure per traveller.
TL;DR: I really don't like how inefficient cars are, especially when compared to bikes. There are some nuances to this issue that I might go into in a later blog though (people make cars out to be evil environmental cataclysm-engines that ruin everything, but it's not that bad). Anyway, I looked around to see how I can delay having to buy a car as much as possible. I have my own business in-house which means I don't have to commute, and when I do need to move significant distances I figured a velomobile would be the obvious choice that is not a car.

Other reasons to own a velomobile are:
  • Because they are even more streamlined than recumbent bikes, wind doesn't influence you at all anymore. Your speed (and thus commute time) is extremely consistent throughout the year and wind conditions.
  • It's warm and dry inside. Can be a disadvantage in hot climates, but in the Netherlands it's usually appreciated
  • More place to store stuff.
  • You are better protected, which is a definite advantage considering the statistical dangers of riding a bike a lot at high speeds

Very useful as a trolley as well!

Q: Did you build it yourself?

A: The Alleweder was originally a kit velomobile, and as such it does look like something that is very amateur-built. It's got a lot of little dents, imperfections, crooked rivet placement etc. etc. It's not nearly as nice-looking as modern fiber reinforced plastic monocoque designs.

That being said: no, I didn't build it myself. I bought it from - as far as I can tell - the third owner, making me the fourth owner. The bike is probably either from 1996 or 1999, so at least a decade and a half old. For such an old bike with such a heavy usage pattern, I'd say it has held up very well.

Q: Is it hard to ride a recumbent bike?

A: Of course, riding a velomobile isn't hard at all. Getting in and out is a bit harder than other bikes (you do have to be able to lift yourself out with your arms, so this is not suitable for the elderly), but other than that there is no balancing. It's a three-wheeler. Easy as can be.

Two-wheeled recumbent bikes are a different story. Short wheel-base bikes like my M5 Blue Glide are the easiest to ride: they respond very much like any other bike. Most people can instantly ride on this bike without falling. Because of the smaller front wheel and heavier front steering assembly it does feel different ('twitchier'), but it doesn't take long to get used to that.

http://tweakers.net/ext/f/cuAqqO0TDfVUCPXkdkZV3xNI/full.jpg
My M5 Blue Glide, a short wheelbase recumbent bicycle

Low-riders and long wheel base bikes are a bit different. These respond really differently and it usually takes about a day of exercise before people feel confident enough to go on the road with these bikes.

Then there is my favourite recumbent; the Flevobike. This is a totally different beast. You don't steer with a traditional steering wheel, but with your legs. The frame bends in the middle. This leaves your hands free to... well, relax. Maybe brake once in a while (the steering wheel on a Flevobike is just there to hold the brakes and shifters). This bike takes ages to learn to ride on, and longer to master. It took me about 2 weeks to get even remotely comfortable riding it on public roads. The frame can be detached in the middle, making it a foldable bike that you can take with you in most public transport. It's maximum awesomeness, but so hard to ride.

http://tweakers.net/ext/f/fc12p1X5mI4ICs0LBx4Mv1nO/full.jpg
Me on my Flevobike when I just got it

Recumbents exist in so many shapes and sizes that it's hard to be exhaustive here, but these are the major types.

Q: Is the neck position comfortable?

A: Most people see people on recumbents and think the neck position is uncomfortable. Quite on the contrary; two things are at play here: 1) your neck muscles are made to keep your head upright no matter what the orientation of your torso is and 2) it's actually more relaxed to bend your head forwards a little (i.e., looking at the ground when you're on an upright bike) than to keep it in a straight line with your torso. So yes, it is comfortable.

This doesn't mean everybody is magically comfortable when they first try out recumbents. Some recumbents have very extreme positions that are just inherently uncomfortable of course, but this is usually only the case for track racing recumbents. More commonly, people that first try out recumbents try 'too hard' to keep their head in a certain position and their neck muscles getting tired as a result. If you just relax, it should be fine.

Q: Does it go fast?

A: Depends. Like upright bikes, there are fast and slow recumbents. For instance, the small-wheeled Flevobikes aren't really made for speed. The double suspension sucks a bit of power and I've purposefully outfitted my Flevobike with slow-but-indestructible tires and an internally geared hub to make it a very dependable backup bike.

All recumbents have a speed advantage over upright bikes, especially with headwind. This is just physics at work: less frontal surface area means less air drag. But none of my bikes easily break 35km/h, including my velomobile. I like the comfort more than the speed.

Some people do have the really fast bikes. A friend of mine cruises at about 45km/h in his Quest velomobile. Recently, a Milan velomobile was spotted in the Dutch province of Zeeland breaking 80km/h on a regional road - and maintaining that speed for quite a while.

Q: Why don't you have a little flag thingy on the back?

A: Because it's useless. Like helmets ;)

No, but really: the hypothetical idea behind a flag on a bike is to improve visibility of the bike. This fails because of two very important reasons:
  1. The flag has a vanishingly small visible surface area as compared to the rest of the bike, improving the visibility by almost nothing
  2. The flag has absolutely no surface area in the most important direction: as viewed from the front of the bike.
http://1.bp.blogspot.com/-_BgQFViMhmc/UfQkeJmgyvI/AAAAAAAAAJs/Z3tBHfuhooY/s1600/P1010037.JPG

Human vision is sensitive to a combination of contrast, surface area and movement. In order to make yourself seen, you must try your hardest to have contrasting colors to your surroundings, have the maximum amount of surface area and move with respect to the background. A flag doesn't help. And let's be honest, being a recumbent bike doesn't particularly help with frontal surface area. That's the whole idea behind the bike.

Add to that the fact that these flags are all but invisible in poor vision conditions and that I had a fucking accident just last friday in perfect vision conditions because some poor old lady just didn't look at all... And there are much more important things to do when it comes to traffic safety:
  • Get properly bright battery-powered (or capacitor-supported) bike lights. Always have them on in everything but the best of viewing conditions. Lights work MUCH better to stimulate our contrast-sensitive brain parts than reflectors or clothing.
  • Ride defensively. Give way to other traffic, don't run red lights.
  • Know your surroundings. Get some mirrors, they add SO much road awareness. Look ahead as far as possible and plan your actions in advance.
Of course, all the carefulness in the world won't save frequent cyclists from getting in accidents and I've had a few (most of them one-sided, e.g. slipping off my pedals and flying off my Flevobike head-first). Be aware that cycling is one of the most dangerous methods of transportation and that you have a responsibility to yourself and other traffic to be at the top of your game when you step into or onto a bike.

http://tweakers.net/ext/f/AD2zx0XMRVkP35NgyzIgg4oE/full.png
SWOV, 2011. Risk of death (left) or major injury (right) per passenger kilometer. From left to right: pedestrian, bike, moped, motorbike and car. For people that ride their bike a lot, bicycles are fairly unsafe as compared to cars

Q: How well can you see from so low down?

A: Better than on my upright bikes. As I mentioned before, your head has a tendency to tip down on an upright bike, making you very aware of the ground beneath you, but not necessarily of the road ahead. This is not a problem on a recumbent; you're just always looking ahead. The comfortable position also makes for better sideways vision, I find. But most importantly: because it's harder to turn your torso around to look behind you, almost all recumbents are fitted with bike mirrors.

Get bike mirrors now. They are awesome.

Once you get accustomed to using bicycle mirrors you can really appreciate what makes them great, and how handicapped your fellow upright cyclists are without them. You have so much more vision. You can see people about to overtake you from hundreds of meters away, avoiding dangerous situations. You will never be startled by anything again (well, except for cars hitting you in the side).

Besides the mirror and head position thing, vision is usually good. On the higher recumbents (like my M5) you tend to be exactly on the same level as car drivers, looking them in the eye. I find this to be a better position than on an upright bike, because human vision is constantly looking for things that look like faces, and my face is easy to find when it's right in the center of a car's vision.

Lower recumbents do suffer from reduced vision, especially in places where there are obstacles between you and other traffic that are just a bit too high to look over. In these cases you really do need to ride defensively and slowly.

In general though, infrastructure in the Netherlands is pretty good and this is a rare occurrence. Municipalities are required by law to cut bushes and other road separations to less than 45cm exactly to avoid this problem, and most roads are in compliance.

http://tweakers.net/ext/f/XR26hBiaBL69mud6zxylvBK7/full.jpg

Q: Is it expensive?

A: Like any other bike, you can make it as expensive as you'd like. Or as cheap as you like. I mostly have really cheap bikes. My M5 was about 250 euros when I bought it second-hand, my Flevobike was ¤45 but needed about ¤60 in repairs and my Alleweder velomobile was roughly 1000 euros including repairs - again, all second hand.

But there are plenty of recumbents that cost more than a car. One of the most technologically impressive two-wheelers is the Flevobike Greenmachine, which costs about ¤5000 new. Some velomobiles can set you back close to ¤10000 if you buy all the options.

That being said, especially the more expensive bikes tend to depreciate very little, if at all. For a while, second hand Quest velomobiles sold for 20-50% MORE than their list price, due to high demand and low supply. Even now that this has been fixed, the difference between new and second hand is less than taxes. Only the really old ones can be considered 'cheap'. A recumbent bike is a good investment and much cheaper than a car, even when the initial outlay is higher.

As for maintenance and parts: this depends. Original parts are, because of the small market, expensive. I just paid 40 euros for a single idling chainwheel. It's a really good one, I'm happy with it, but if this were the normal bike market this would have cost me less than ¤10. And be prepared to do your own maintenance, because most bike shops won't touch recumbents.